Leginda verko pri fratoj VÄISÄLÄ
Jorma Ahomäki


Nuntempe aperas daǔre multnombraj novaj, interesaj libroj. Neniu povas sekvi tutan gamon sur literatura kampo, tial oni bezonas fidindajn rekomendojn. La konata kompanio Otava eldonis biografion de tri profesoroj, fratoj Vilho, Yrjö kaj Kalle Väisälä, kiuj estas konataj sciencistoj.
Vilho (1889-1969) estis metereologo, Yrjö (1891-1971) astronomo kaj Kalle (1893-1968) matematikisto. Akademiano Olli Lehto tre talente kaj multflanke rakontis iliajn vivofazojn. Necesas tuj komence substreki, ke la menciita frataro tutece estis kapablaj, aktivaj esperantistoj dumvivaj. Verŝajne la plej fama en sia fako estis Yrjö, fondinto de la observatorio en Piikkiö apud Turku. La malpli konataj Vilho kaj Kalle fariĝas pli proksimaj al ĉiuj legantoj sur la paĝoj de tiu ŝi publikaĵo. Pli frue detaloj pri ilia vivo ne estis facile atingeblaj.

Estas plaŝe sekvi la lernejajn jarojn de la knaboj en Kontiolahti kaj Joensuu. Poste la triopo daǔrigis la studadon en la Universitato de Helsinki. La plej juna el ili, Kalle, estis nur 22-jara, kiam li doktoriĝis. Estas tiom da diversaj eroj en la verko, ke eŝ iuj parencoj el Väisälä-familio kun kontento dankis al la aǔtoro pro tio, ke ili eksciis multajn novajn aferojn. Tute simple oni povas konstati, ke Olli Lehto sukcesis kun varma koro kaj klarvida racio krei signifan, daǔre valoran monumenton pri tiu ŝi frata trio. La 9-an de decembro 2004 oni anoncis, ke inter kandidatoj por la premio "Fakliteratura Finlandia" (Tieto-Finlandia), kiu estas tre prestiĝa kaj valora premio de ĉefaj eldonistoj en la lando aparte por fak- kaj belliteraturo, havas propran lokon ankaǔ tiu ĉi fascina rakonto. Poste ni ekscios (la 13-an de januaro 2005) la decidon de kanceliero Kari Raivio. Kvankam temas pri agado de sciencistoj, la teksto estas facile digestebla al ĉiuj legantoj sen specialaj scioj pri meteologio, astronomio aǔ matematiko. Malfermiĝas tuta jarcento en la vivo de la finna popolo antaǔ niaj okuloj. En malfacilaj situacioj finnoj brave luktis kun ĉiutagaj problemoj, kiujn la triopo ofte solvis per helpo de ridetplena humuro. - Iam Y. Väisälä bezonis subtenon por siaj konstruprojektoj. Edukministro Hannula demandis: "Kian utilon donas esplorado de planedetoj?" Väisälä promesis anticipe averti, se iu planedeto laª la kalkuloj estas falonta al Helsinki, por ke financministro Tanner tiam povos esti for de la ĉefurbo. Dank´al tiu ĉi diskuto subvencio por la konstruprojekto estis aprobita kaj donita.

 Por finnaj esperantistoj la verko estas escepte grava. Ĉi montras admirinde multflankan agadon de la ĉefroluloj en diversaj gravaj aferoj. Ĉiam ili harmonie kunlaboris kaj havis senperajn, funkciantajn interrilatojn. Aparte estas menciinda ilia fideleco al la lingvo esperanto, kiun ili aplikis ek de la junaĝo ĝis la lastaj vivojaroj. Neniajn dubojn aǔ hezitojn mi havas rekomendante konatiĝon kun tiu ĉi premio-kandidata verko al ĉiuj miaj samlandanaj uzantoj de la Zamenhofa lingvo. Ne cerbumu tro, mi petas, eniru en la plej proksiman librovendejon aǔ bibliotekon - kaj vi surpriziĝos. Anticipe mi ĝojas pro viaj spertotaj agrablaj momentoj ¤e Väisälä-fratoj.

Olli Lehto: Oman tien kulkijat. Veljekset Vilho, Yrjö ja Kalle Väisälä. Otava 446 s. 43,90 ?
Finnlingva recenzo de Osmo Pekonen, Helsingin Sanomat 28.XI.2004

Pääsivulle --- La æefa paøo ----- Takaisin alkuun Reveno al komenco
Esperanton Keskussivulle --- Al la centra Esperanto paøo

Vekilon sivulle --- Al paøo de Vekilo