Een kind van God
De nachtmerrie van de christen
Vrijzinnig christendom
De bijbel geheel achter ons laten...
...Om iets hogers op te bouwen
Vragen en antwoorden
De wereld van de hoogvlieger
Volwassen Geloof                                                                        Hoofdstuk 21a

        


Print "De Pelgrimsreis naar Volwassen Geloof" als Word document (110 bladzijden):






De typisch moderne druk om ‘bevrijding’ tot het uiterste te ervaren kan gemakkelijk uitmonden in anarchistische vrijheid die alle struktuur weggooit en inhoudsloos wordt. Vrijheid die niet wordt gevoed door spiritualiteit weet niet wat men moet doen met zichzelf en waarheen men op weg is. Wat wij nodig hebben wordt geïllustreerd door de creatieve kunstenaar. Zo’n persoon is gelukkig, want hij heeft zowel geestelijke vrijheid als een roeping. Zijn roeping functioneert als richtinggever aan zijn vrijheid. Op die manier groeit de vrijheid uit tot het hoogste potentieel. Zijn creaties zijn als een serie zichtbare geestelijke levensbeschrijvingen. Gelukkig hij wiens leven zo vrucht draagt...Wij hebben een spiritualiteit nodig die onze vrijheid richting geeft en het vruchtbaar maakt, zodat anderen uit dit kunstwerk gebaseerd op niets ontziende eerlijkheid en grote doordachtheid hun voordeel kunnen doen.
[Don Cupitt, Taking leave of God]



Metgezellen zoekt de schepper, en medeoogsters: want alles staat rijp om te oogsten. Maar hem ontbreken de honderd sikkels: dus rukt hij aren uit en heeft spijt.

Metgezellen zoekt de schepper, en hen die hun sikkels weten te scherpen. Vernietigers zal men hen noemen en verachters van goed en kwaad. Maar oogsters zijn het en feestvierders.

Geen herder zal ik zijn, geen doodgraver. Zelfs praten wil ik niet meer met het volk. Bij de scheppers, de oogsters en feestvierders wil ik mij voegen: de regenboog wil ik hun tonen en alle trappen van de Bovenmens.
[Nietzsche, Aldus sprak Zarathoestra]




Een kind van God

Wanneer en hoe hij precies tot geloof kwam is moeilijk aan te geven. Eigenlijk kende hij zich al als kind van God zolang hij geleefd had. Eens toen hij in de donkerste tienertijd aangeland was, een jaar of 14, 15, had hij een keer grof gevloekt en het meisje dat in de klas achter hem zat had hem verschrikt met grote ogen aangekeken en uitgeroepen: ‘Johan!’ Één woord was genoeg. Johan keek het lieve meisje in haar ogen en wist dat alle anderen gerust mogen vloeken, maar hij niet. Hij schaamde zich ervoor haar zo teleurgesteld te hebben. Hij was Johannes, de man die door Jezus geliefd was. De eerste vloek was meteen ook de laatste die hij uitsprak, op één vloek na, die meer dan 30 jaar later weer opnieuw de laatste zou worden.


Hoe zou hij het leven ook anders kunnen ervaren? Natuurlijk had hij God lief. Hij herinnerde zich een moment dat hij aangekomen in het centrum van Parijs uit de donkere diepten van de metro naar boven kwam. Daar stond hij dan voor een moment met zijn ogen te knipperen om aan het daglicht te wennen. Het was alsof hij als enige buitenstaander het gekrioel van een mierenhoop vanuit de mierenhoop zelf gadesloeg. Iedereen liep maar besluitvaardig met ferme schreden naar zijn doel. Iedereen hád een doel, dat was duidelijk. Iedereen wist hoe het moest in het leven. En hij? Hij stond er maar met een gevoel van verbijstering naar te kijken. Sans famille? Alleen op de wereld? Levensmoe terwijl het gehele leven nog voor hem lag? Op het leven van de moderne mens ligt een domper: de zinloosheid. De behoefte aan goddelijk doel van het leven en aan goddelijke steun is gebleven, terwijl dat goddelijke verder weg van hem verwijderd schijnt dan ooit in de menselijke geschiedenis.


Waarom is dit leven? Zijn leven? Waartoe? Om God te eren? Maar wat is dat God eren op aarde nu eigenlijk? Hoe kan een mier bijvoorbeeld de mens eren behalve door hem maar zoveel mogelijk niet in de weg te staan, zoveel mogelijk te mijden? Bovendien, iemand die in het leven staat alsof hij ergens anders moet zijn, het liefst in de hemel, doet die eigenlijk wel eer aan God? Indien alles door God tot stand gekomen is, uit God geboren is, hoe zou men Hem meer pijn kunnen doen dan door dit godgegeven leven een tranendal te noemen, een zware opgave, een halve vergissing, een nare droom, een wereld die in de ban van Satan is, iets waar je maar doorheen moet om het betere te bereiken? Zover was Johan echter nog nooit gekomen in zijn denken. Hij was voornamelijk bezig met het zoeken naar steun. Een uitweg uit de onoplosbare probleemstellingen van het leven, de Vanitas, de nachtmerrie van het leven. Daarvoor had hij God nodig. Daarvoor heeft de mens van oudsher God nodig gehad. Het leven is voor de mens vaak een angstwekkende gebeurtenis, bijvoorbeeld zoals op dit punt van zijn leven, wanneer de mens de overgang van kind tot volwassene doormaakt.


Wat is dit leven? Vreemd en op velerlei manieren vijandig komt het op ons af. ‘Een mens moet toch ergens in geloven’, had iemand eens vertwijfeld tegen hem gezegd om zichzelf uit te leggen en zijn geloof in God te rechtvaardigen.


Johan had zijn leven in zijn tienertijd volkomen overgegeven aan de enige God die hij kende, de God van de bijbel. ‘Een persoonlijke relatie met Jezus’ noemen ze zoiets. ‘Wedergeboren’ noemen ze het ook. ‘Een nieuw geweldig mooi leven’, ‘bekeerd’. Wat een woorden nemen sommigen dan in hun mond om het uit te leggen! Het moet vooral in de meest glanzende woorden, in de overtreffende trap uitgelegd worden, alles moet fantastisch zijn, precies het omgekeerde van dat gevoel in Parijs... Aan de superlatieven had Johan nooit zo meegedaan, want hij had er lang over nagedacht maar vond weinig in zijn leven waarvan hij zich moest ‘bekeren’ (omdraaien, tegengesteld doen/denken), maar overgegeven had hij zich wel volkomen, dat bleek wel hieruit dat hij zich nu in Londen bevond en op de theologische hogeschool studeerde. Geweldig interessant was het allemaal, geweldig ook de gemeenschap met andere christenen. Hij voelde zich gelukkig, in de beschermende hand van God, in de vredige enclave van godvrezenden, in de boezem van het Antwoord op alle levensvragen. De wereld mocht dan wel steeds goddelozer zijn, het behoorde allemaal tot het plan van God, en de bijbel gaf met bijzondere goddelijke inspiratie aan dat alles in Gods hand was, van te voren al voorspeld was en het allemaal af zal lopen op de manier zoals God het wil, waarschijnlijk juist in onze moderne tijd. ‘We leven als in de dagen van Noach en Lot’, was de voor ingewijden gebezigde uitspraak, en daarmee werd zowel de grootste goddeloosheid als het komende strafgericht van God over deze wereld aangeduid.


En nu werd hem dan gevraagd om de vrijdagavondclub voor jongeren met een evangelisatiepraatje te besluiten. De hele week was hij al in gedachten nerveus met deze vuurdoop bezig. Hij een prediker? Alsof hij op deze onbegrijpelijke wereld ook maar enige vat had! Maar aan de andere kant: hij had toch een boodschap, de boodschap van God, en hij wilde zich daarvoor inzetten. Je kunt Johans leven ook nalezen in het leven van bijvoorbeeld Vincent van Gogh, maar daarvan wist Johan nog niets.


‘Maar hoe vertel ik dat aan die Londense jongeren?’ vroeg hij zich maar voortdurend af. Hij had van kindsafaan over God gehoord. Hij wist waar het over ging, hij had ‘het geloof’ vanaf klein kind in zich opgezogen, het was een onafscheidelijk deel van hem. Maar deze jongeren, hij zag ze dagelijks in lange rijen naar de school aan de overkant lopen. Wel 1600 jongeren konden er in die school. En wanneer ze eraan kwamen ’s morgens zou je het liefst aan de andere kant van de straat willen lopen om ze maar niet tegemoet te hoeven gaan. Sommigen zagen er bijzonder gevaarlijk en griezelig uit met hun skinheads, zwarte leren kleren, kettingen die wel wapens leken, punkhoofden, metalen versieringen enz. Misschien zouden zij niet op de christelijke club komen, maar die er wel kwamen waren ook niet mis. Wild, teugelloos, schreeuwerig en zonder enige boekenkennis. In de wijk Northolt waar hij woonde groeide geen enkele boom. Dat zei er alles over.


Toen Johan arriveerde op het afgesproken tijdstip overschreeuwde de leider het stemgeweld van de meute en kondigde hij Johan aan. De jongelui gingen geleidelijk aan op de grond zitten en keken hem aan. Johan bleef staan en staarde stil terug. Hij probeerde zich tezelfdertijd moed in te spreken. Hij was een vreemde buitenlander, bokste in de klasse vedergewicht, was maar net boven de twintig, en zijn hart klopte onstuimig zodat hij er bijna zeker van was dat hij opeens geen engels meer kon spreken. Maar toch moest het nu.


In zijn hand hield Johan een draagbare radio-cassetterecorder. Misschien daarom keken ze hem allemaal aandachtig aan en werd het rustig. Net een paar uur tevoren was Johan op het idee gekomen die mee te nemen en hem te gebruiken om iets duidelijk te maken. Zo begon hij te spreken:


-Goedenavond, jullie weten allemaal dat dit een club is die jullie wordt aangeboden door de kerk. Ik wil jullie vertellen waarom mensen naar de kerk gaan, wat hun bezielt, waarom mensen christen zijn.

-God bestaat helemaal niet, werd er enthousiast door een flinke jongen door de zaal geroepen, waarop meteen een begeleidend gegrinnik ontstond.

-Ik wist natuurlijk wel dat iemand zoiets zou zeggen, daarom heb ik ook deze radio mee, zei Johan zonder de kluts kwijt te raken. Als ik jullie vertel dat de gehele omgeving waarin we leven vol zit van radiogolven kom je dan ook met dezelfde opmerking dat die niet bestaan? Iemand die slechts gelooft in wat hij kan horen, zien of aanraken is bepaald niet erg slim. Radiogolven bestaan inderdaad niet voor iemand die geen weet heeft van radio’s. Je moet een radio hebben om erachter te komen dat er inderdaad uitzendingen zijn die van honderden of zelfs duizenden kilometers afstand verzonden kunnen worden. Zelfs een radio is nog niet genoeg. Je moet vervolgens de stroom aanzetten. En zelfs dat is nog niet genoeg, je moet vervolgens weten op welke golflengte je het beste programma kunt beluisteren, en zelfs dat is nog niet genoeg, je moet de antenne zo draaien dat hij precies goed staat om het duidelijk te kunnen horen en er plezier van te kunnen ondervinden.

Precies zo zit het met God.


Alle jongelui waren inmiddels doodstil. Johan schrok er bijna van. Hij vervolgde meteen met een lange aanloop en om zijn toehoorders volkomen aan zich vast te klampen doorboorde hij ze met zijn ogen terwijl hij sprak:

Als een blinde mol die zich een weg door de aarde graaft leven vele mensen hun leven met maar één doel: in leven blijven... Word wakker! Wat doe jij op deze planeet? Waarom ben je geboren? Wat is het nut van jouw leven dan? Denk jij nou echt dat dood echt dood is? Dat jouw ‘ik’ van de ene op de andere seconde compleet in het niets verdwijnt op het moment dat je lichaam niet meer werkt? Jij met al je eigenschappen en herinneringen? Je geest? Beweeg je vinger eens. Wie doet dat? Ja, een stroompje in je hersens door een zenuw naar je vinger. En wie doet dat? Jij doet dat! Je ‘ik’ juist, je geest. Voel en zie jij jezelf puur als een informatie verwerkende eenheid zoals een mol? Nee, er zit meer in, veel meer.

De tijd is gekomen dat je een antwoord op deze vraag moet zoeken. Ja, nu! Vraag het je maar af, pieker er maar lekker over. Leg het niet naast je neer. Je ‘ik’ is het meest waardevolle wat je ooit gekregen hebt. Een belangrijkere vraag dan deze bestaat niet. Terwijl je mij nu hoort praten begint het een beetje te kriebelen. Gedachten flitsen door je hoofd. Zijn we hier met een doel neergezet door een hogere macht? Of zijn we spontaan en zonder enig doel en nut ontstaan uit een hoeveelheid dode chemicaliën? Ruim alle vooroordelen nou eens uit de weg. Nee, je weet niet of er nou wel of geen hogere macht is. Je kunt niet bewijzen dat er iets is, en je kan niet bewijzen dat er niets is.

Probeer deze vraag nou eens vast te houden voor jezelf. Niet nu alleen op dit moment dat ik tot jullie spreek, maar ook morgen, wanneer je wat zit te peinzen en te mijmeren over je leven. Blijf het jezelf afvragen tot je het antwoord hebt gevonden. En dat antwoord is er! Wees net zo kritisch als je wenst te zijn. En blijf de feiten voor ogen houden; je bent hier nou eenmaal.

Ontstaan uit niets? Oerknal? Evolutie theorie bewezen? Niets is minder waar, het is en blijft een onbewezen theorie. Ja, zoek er maar veel informatie over op. Des te beter! Blijf denken, blijf je het afvragen en stop niet voor je het antwoord gevonden hebt!

Jij kunt het antwoord vinden wanneer je al je vooroordelen aan de kant zet en eerlijk bent tegen jezelf. Het antwoord ligt namelijk in de Bijbel.

Ik weet het ook zeker, net zo zeker als dat ik besta...

Zo ging Johan nog een minuut of tien door. Het ging zo goed dat hij er zelfs van begon te genieten! Via de bijbel kwam hij nu op de prachtige boodschap van het evangelie:

-God heeft je lief, Hij heeft een plan voor jouw leven! Miljoenen mensen wereldwijd kunnen getuigen dat Hij leeft, zij ervaren Hem in hun persoonlijk leven. En daarvoor hoef je Hem echt niet te zien, want als je écht christen bent dan kan je er niet meer omheen: dan behelst Hij je hele bestaan, je zult Hem altijd ervaren, dan is Hij je alles.

Toen de preek afgerond was kreeg hij een schouderklop van de potige clubleider Jack, een man met een wijze grijze baard. De man zei tegen hem:

-Ik heb ze zelden of nooit zo stil gehad. En nog wel voor zo’n lange preek! Je bent zeer begaafd, God zal jou gebruiken om grootse dingen te doen.

Johan ging opgelucht naar huis en voelde zich voor het eerst (en als christen ook voor het laatst, maar hoe zou hij dat kunnen weten) als Paulus.





Johan was nu inmiddels al jaren ouder. Hij lag na een vermoeiende dag op zijn bed, duizenden kilometers van Londen en Parijs, op een plaats waar de wereld bijna ophoudt, en dacht nostalgisch aan bovenstaande gebeurtenissen. Hij zag zichzelf glimlachen tegen zijn jonge verschijning. Wat hij steeds meer in zichzelf bij het ouderworden opmerkte was dat het er in het leven niet zo om schijnt te gaan de antwoorden te vinden. Antwoorden vinden lukt namelijk alleen wanneer mensen met denken ophouden en geestelijk lui worden, iets wat blijkbaar vele mensen overkomt en hetgeen niet bepaald de hoogste menselijkheid oproept, maar –dit had hij duidelijk opgemerkt in het leven- veelal domme verstarring, stilstaand water dat stinkt, ontoelaatbare vereenvoudiging van het bestaan. Veel mensen lepelen als formule elke dag dezelfde woorden op en weigeren nieuwe vragen te stellen of hun broze ‘antwoorden’ door te prikken. In precies dezelfde bewoordingen hetzelfde antwoord op dezelfde vraag. Het eindeloos repeteren ervan geeft een mens zeker een gevoel van geborgenheid. Maar iemand die zich voortdurend wil ontwikkelen en altijd onbevooroordeeld de laatste antwoorden zoekt, dieper graaft, zal voortdurend zijn hoofd tegen een betonnen muur stoten. Zoiets wist hij nog niet toen hij die inspirerende preek voor jongeren had gehouden. Maar zoveel ervaring had hij nu wel opgedaan om dit te kunnen zeggen: telkens komt er in het leven een storm die ons anker oplicht.


Ook de bijbel is niet het laatste antwoord. Ook zij roept meer vragen op dan ze beantwoordt. Denk er eens over na: zelfs de laatste woorden van de gekruisigde Jezus waren een kolossale vraag aan het adres van God en de laatste woorden van de bijbel zijn een leugen. De onverschilligheid van God ten opzichte van de mens doet niet onder voor de onverschilligheid van de mens...


Johan huiverde van bovenstaande gedachten. Maar tezelfdertijd voelde hij met het ouder worden dat de wetenschap een stofdeeltje te zijn in een oneindig heelal hem steeds minder beangstigde. Het is eigenlijk juist het leuke en spannende van ouder worden dat er steeds meer vragen bijkomen en steeds minder antwoorden tegen de realiteit van het leven bestand blijken, dat alles altijd anders is dan je denkt. Ook dat een mens door alle ervaringen die in zijn leven op hem afkomen steeds nederiger wordt, hij zich steeds kleiner voelt en zich steeds meer verbaast over het wonder van het leven. Een mens leert er zo door andere mensen lief te hebben, hoe verschillend ze ook zijn. En ook leert hij erdoor zichzelf te vergeven.


Voor een denker is het leven in ieder geval nooit saai. Altijd doorgaan met verder denken. Nooit denken dat je klaar bent. Zó moet het in het leven. Het wonder van het leven kan nooit groot genoeg gedacht worden! Met deze overweldigende gedachte viel Johan weer eens in slaap. Hij kreeg die nacht de vreemdste droom uit zijn leven:



De nachtmerrie van de christen

Op een nacht viel de christen na alweer een vermoeiende dag van strijd tegen de satan, waarop hij slechts ten dele de overwinning behaald had, in een diepe slaap en werd hij voor de troon van God gezet. Hij stond natuurlijk even te knipperen in zo'n verblindend licht, maar hoorde al gauw de stem:


-Ja, Ik dacht dat jij toch wel de meest geschikte persoon bent om eens een paar vragen aan te stellen, want je moet weten dat Ik me stierlijk verveel hier in de hemel. Af en toe kan Ik wel eens wat converseren met m'n Zoon, maar die weet al wat Ik wil zeggen voordat Ik wat uitspreek. Er is natuurlijk ook nog mijn geest, maar aangezien Ikzelf niet kan praten zonder diezelfde geest, hoef Ik ook niet tegen hem te praten en op een antwoord te wachten. We kunnen ook nooit schaken, want ons spel is het toppunt van saaiheid. Telkens doen we de perfecte zet en er komt dus nooit een eind aan. De schepping is ook al iets wat maar een paar dagen in beslag nam, en vanaf die tijd loopt alles op rolletjes, eeh, op mijn geschapen natuurwetten dus. Er zijn hier natuurlijk wel een hoop engelen om me heen, maar dat zijn allemaal onderworpen geesten, ze hebben geen vrije wil, deze saaie geesten doen nooit wat fout en alles wat ze doen is waarvoor ze zijn voorgeprogrammeerd. Ze zijn een beetje als jullie honden die af en toe de krant voor jullie ophalen of een stokje dat ik naar de aarde gooi weer terugbrengen. En de engelen die zo intelligent waren niet te geloven dat ze geen vrije wil hadden maar in opstand kwamen zijn allemaal al lang geleden door Michaël de hemel uitgegooid. Aangezien satan slechts af en toe verslag komt uitbrengen van hoe zijn zaken lopen, en Ik bovendien ook dát al van te voren weet, blijft er voor mij niet veel anders over dan eindeloze saaiheid. Welnu, om wat vermaak te hebben heb Ik je hier naar boven gehaald. Ik wil je om te beginnen een antwoord laten geven op de vraag :


-Waar kom Ik vandaan? Ik hoorde eens vanuit de hemel een tiener die vraag aan zijn vrome vader stellen en zag hem daar een klap om z'n oren voor krijgen, omdat hij zo brutaal was. Maar echt, de tiener vroeg een vraag waar Ik ook nog altijd mee zit. Ik begrijp wel dat jij uit het bestaan de conclusie trekt dat het alles een schepper moet hebben, maar wie heeft Mij dan geschapen? Door wie ben Ik dan ontworpen?


-Gij zijt van alle eeuwigheid en hebt geen begin noch einde, antwoordde de christen.


-Ja, dat is juist mijn probleem, Ik begrijp niet wat je hiermee bedoelt. Mijn herinnering kan zich niet uitstrekken tot de eeuwigheid achter mij omdat het eeuwig verder gaat. Overigens, voordat Ik ook maar iets schiep had ik dus al een eeuwigheid met niets achter de rug, waarover Ik me dus niets zou kunnen herinneren. Ik zou er bovendien een hele eeuwigheid voor moeten uittrekken om te weten te komen of Ik eeuwig ben, en dat kan ook niet, omdat de eeuwigheid altijd verder de toekomst ingaat. Ik weet het, Ik kan wel denken natuurlijk dat Ik geen Schepper heb boven mij, maar wie zegt mij dat dit niet even arrogant is als uw arrogante buren op aarde die zeggen atheïst te zijn en geen schepper te hebben?


Aangezien de christen het zweet uitbrak en hij met rode oortjes maar wat begon te stamelen ging God maar meteen over op een andere vraag:


-Waarom ben Ik? Het is allemaal best leuk en aardig voor jullie mensen dat Ik jullie doel en inhoud van het leven ben, maar wat is het doel en de inhoud van mijn bestaan? Ik verveel me afschuwelijk met al die aanbidding van lui die geen idee hebben van mijn ellendig bestaan, maar mij slechts nodig hebben om dit of dat te krijgen. Jullie hebben tenminste iets te doen. Jullie voelen je zwak en onvolmaakt. Jullie hebben iets om naartoe te streven. Maar Ik, wat moet Ik nu deze godganse eeuwigheid? 't Is natuurlijk een leuk gevoel om perfect te zijn, maar het geeft me niets meer om te doen. Zoals gezegd, van kwarken tot sterrennevels loopt alles op rolletjes. Scheppen is voor mij net zoiets als even gapen voor jullie. Ik zou net als Vivaldi natuurlijk duizend keer opnieuw hetzelfde kunnen scheppen, maar omdat Ik God ben weet Ik dat zoiets beneden mijn peil is. Ik heb alles wat perfect is al in één keer gemaakt. Er valt voor iemand zo perfect als Ik nooit iets bij te schaven of opnieuw te doen. Geloof me, Ik heb geen redenen om te bestaan, het is allemaal zinloos! Waar heb Ik jullie lof, prijs en eer voor nodig? Ik ben van eeuwigheid dezelfde. Ik zou het dus niet hebben kunnen vermijden anders te zijn, bijvoorbeeld niet oneindig goed te zijn, of niet oneindig wijs. Ik heb dit alles nu eenmaal, zonder dat het maar ook iets met Mijn wil of wens te maken zou hebben. Ik ben tenslotte niet geproduceerd en heb geen begin. Wat Ik ben, ben Ik van alle eeuwigheid en zal Ik altijd zijn. Onveranderd, onveranderbaar. Ik maak nooit vooruitgang en verandering door, ben van begin tot eind perfect. Ik vraag dan ook: Waarom willen jullie Mij altijd prijzen? Ik kan echt niet anders zijn dan Ik eeuwig ben. Waarom aanbidden jullie Mij? Ik heb nooit iets hoeven leren, Me nooit iets hoeven te ontzeggen, ben nooit door iets of iemand in verzoeking gebracht, heb nooit last gehad van angst, heb nooit hoop nodig gehad en heb geen behoeften. Wat moet Ik met jullie lof voor wat Ik ben? Eigenlijk schaam ik me vreselijk voor mezelf, omdat Ik het zoveel gemakkelijker heb als jullie.


Op dit moment zag de christen een traan van verdriet in Gods ogen en kon hij niet anders reageren dan Zijn hand maar in zijn eigen handen te klemmen. De christen vermande zich en sprak nu met ferme woorden:


-Ja, maar de kern van alles is de Liefde (met een grote L). Het ervaren van liefde.


-Ik weet het, zei God triest zijn hoofd schuddend, Ik heb ook hier lang over nagedacht, om precies te zijn een halve eeuwigheid, maar het is allemaal een hopeloze zaak. Voor liefde is er namelijk een onafhankelijke entiteit buiten mij noodzakelijk. Een die op gelijkwaardige voet met mij staat. Maar buiten Mij is er niets en het is bovendien onmogelijk voor Mij om iets te scheppen wat niet een deel van mezelf is. Ik heb het wel geprobeerd natuurlijk. Jullie christenen denken dat alle mensen vrije wil hebben om voor of tegen het christelijk geloof te kiezen, maar in werkelijkheid bestaat jullie vrije wil niet. Maar omdat jullie niet de intelligentie hebben om dit in te zien, is er nog een probleem voor Mij bijgekomen waarmee jullie Mij nu hebben opgezadeld. Er zijn miljarden die geen christen willen zijn, geen liefde voelen voor Mij, en ontelbare miljoenen die niets van Mij kunnen weten. En nu zit Ik dank zij jullie godsdienst met het probleem met die schepsels ook iets te doen. Ik kan ze niet meer ontscheppen, ze zijn er nu eenmaal. Ik heb ze ook wel eens allemaal verdronken, dat leek eerst een goede oplossing, maar na een paar duizend jaar (toevallig net in de moderne tijd waarin jij leeft) kreeg Ik daar een kater van, klaagde mijn geweten mij aan. Ik had in mijn alwetendheid natuurlijk alles van tevoren geweten en ze dus beter in de eerste plaats niet hebben moeten scheppen. Het allerergste is nog wel dat Ik jullie ook nog als eeuwige wezens geschapen heb. Ik kom nooit meer van jullie af. Sorry hoor, niet persoonlijk tegen jou bedoeld natuurlijk, zei God met een glimlach tegen de christen.

Nu moeten al die godloochenaars naar de hel, een plaats waar Ik niet ben. En Ik probeer al een eeuwigheid te bedenken hoe Ik zoiets voor elkaar krijg: een plaats te creëren waar Ik afwezig ben, en bovendien nog een plaats die in alles het omgekeerde van mijzelf is, alsof zoiets mogelijk zou zijn...Ik omvat tenslotte het alles. Bovendien ben Ik zo dom geweest om in de heilige geschriften de mensen van tevoren te laten weten dat er een hemel en een hel is. Hoe kan Ik nu weten of mensen die aan mijn evangelie geloof schenken echt oprecht zijn en niet slechts maar kiezen om die enge hel te ontlopen?


-Dat gaat te ver, Gij weet alles, gij kendet mij al in de moederschoot, antwoordde de christen. U weet dat ik U liefheb, riep de christen -op het gevaar af heel oneerbiedig God in de rede te vallen- met verontwaardiging uit.


-Ja, ik weet alles, zei God er meteen achteraan, dat is ook wat het zo moeilijk maakt, het belet me ooit echte liefde te ervaren. De meeste liefde heb Ik trouwens ervaren van mensen die jullie in de regel mislukt noemen, bijvoorbeeld de godmoordenaar Nietzsche, dat was nou iemand die Mij werkelijk zocht, voor zo'n titanenworsteling kan Ik nu echt respect opbrengen, meer nog, liefde: want hij die zijn God kastijdde doorgrondde als enige Mijn Ziel. Ik zal nu een geheimenis vertellen, de waarheid over hem: hem vloog ik het langst achterna, en ook al hield ik me voor hem verborgen, toch was Ik zijn beste Schaduw. Overal waar hij heeft gezeten, daar was Ik eveneens. Met hem heb Ik rondgewaard in de verste, koudste werelden. Met hem heb Ik verbroken al wat Mijn hart ooit vereerde, alle grensstenen en beelden wierp Ik met hem omver. Hierop volgde een kleine stilte. Even overdacht God dat einde van Nietzsches leven. Er ging een kleine rilling door Hem heen. Maar meteen hierop vervolgde Hij gedecideerd: Ik laat Johan ook zo lopen, als spook die uit vrije wil loopt over sneeuw en winterlandschappen. En hij zal moeten leren dansen op deze weg als de vlinder en de zeepbel die de Middag aankondigen.


Weer zat God een moment te peinzen, om opeens weer op te kijken met een glimlach:
-Ach, Vincent! Ook hij doorgrondde Mij, de man die zelfmoord deed. Ook hij zag Mij zijn gehele leven. Hij was evangelist totdat hij de kerk werd uitgegooid omdat hij in vodden gekleed een kerkdienst leidde (hij had al zijn kleren aan de armen gegeven) en Gods tempel dus verontreinigde. Daarna verkondigde hij Mij in de schilderkunst. Elk schilderij van hem was een boodschap. Hij vereeuwigde de gebrekkigen, de allerarmsten, de op sterven na dood zijnden, de noeste werkers, de hoer die hij uit de goot had getild, en riep ze zo uit tot eerbiedwaardig deel van Mijn schepping. Ik heb trouwens een schilderij van hem gekregen. Een prachtige perzikboom in bloesem. Daar hangt het, ik ben er erg mee in mijn schik. Hij schreef er ook een briefje bij:


‘Arles, voorjaar 1888. Ik ben in uiterste scheppingsdrang. De bomen staan in bloei en ik wil een Provencaalse boomgaarde schilderen in de meest bijzondere kleuren. Vandaag maakte ik een schilderij ter ere van Mauve. Uiteindelijk maak ik er zes schilderijen van die je kan zien als drieluik, een gevleugeld altaar in drie delen.’


God ging hierna even in gepeins over en overdacht dat laatste schilderij dat van Gogh gemaakt had, twee jaar later. Hij werd hierdoor al meer dan een eeuw gepijnigd, maar zei niets hierover. Hij wist dat ‘het korenveld met de zwarte raven’ eigenlijk als titel had ‘zielsverlatenheid’; in de taal die tegenwoordig in de hemel het meest gebezigd wordt: ‘desolation’, ‘utter loneliness’.


-Maar om weer even op Mijn ellendig bestaan terug te komen -vermande God zich opeens- het probleem met mij is dat Ik geen liefde nodig heb. Ik ben perfect en heb dus helemaal niets nodig. Als iemand Mij zou kunnen beledigen zou Ik niet perfect zijn. Maar indien niemand Mij kan beledigen kan Ik ook geen liefde voelen. God keek naar beneden, legde zijn handen om zijn gelaat en sprak met innerlijke kwelling en ontzetting: Heb Ik nog een doel? Een haven waarheen Mijn zeil koerst? Ik moet de hele eeuwigheid maar in talloze onoplosbare dilemma’s leven. Dit zoeken naar Mijn thuis, dit is Mijn bezoeking, het vreet Mij op. Waar is Mijn thuis? O eeuwig overal, o eeuwig nergens, o eeuwig -tevergeefs! Wie kan Mij verlossen van dit lichaam des doods?


-Nee, God, het is niet Uw schuld, het is allemaal de schuld van ons mensen. Kop op, de satan heeft alles verpest, de mensen zelf willen niet luisteren. Hij geeft ons mensen allemaal bovenstaande goddeloze gedachten. Gij zijt echt perfect, geloof mij nu maar, zei de christen om God wat op te fleuren. Maar niets hielp. God keek hem aan en zei:


-Ja, maar wie heeft satan geschapen, wie heeft de mens zijn natuur gegeven? Wie heeft de brandnetels gemaakt, de schorpioenen, de bloedzuigers, de wolven, de giftige paddestoelen, de spastische mensen, de radioaktieve radon die uit de rotsen opstijgt? Mijn eigen zoon heeft notabene gezegd dat je de boom herkennen kunt aan zijn vrucht. Wat zegt dit dan over mij? Zelfs de eerste vrouw had al een programmeringsfout. Bij deze gedachte barstte God in snikken uit. Hij was nog wel zo in zijn schik geweest met Eva! Het was namelijk zijn laatste schepping en dus de flonkerende kroon op alles.


Opeens richtte God zijn hoofd op en keek de christen recht in zijn ogen. Weet je wanneer Ik nu echt gelukkig zou zijn? Als Ik slechts het produkt van ’s mensen denken zou zijn. In dat geval zou Ik gewoon God zijn, Ik Ben, en me niet meer hoeven te pijnigen met talloze zaken in de bijbel om er maar anders uit te zien.





Op dit moment werd Johan klaarwakker. Hij voelde zich overal op zijn lichaam bezweet. Hij schaamde zich voor bovenstaand visioen, maar gelukkig was het slechts een nachtmerrie. Hij wreef zijn ogen uit en probeerde zijn vreemde gedachten maar van zich af te zetten. Naar het plafond starend zag hij een grote blauwachtige vlieg zitten. Het was alsof de Glansvlieg zijn nek uitstak en hem vlak voor zijn eigen ogen met zijn enorme vliegen-bol-ogen grijnzend aankeek en zei:


-Filosoferen in verhaalvorm is ok

Wil je hier verder nog een discussie mee beginnen over een specifiek onderwerp of ben je gewoon benieuwd wie in deze tijd van soundbits dit lange verhaal van begin tot einde leest?


Johan draaide zich ietwat geïrriteerd om en kwam met zijn ogen op de mooie Vlinder uit die hij op de muur geprikt had. Het was alsof die ook tegen hem sprak:


-Erg mooi geschreven! Wou dat ik die kwaliteiten bezat, dan had ik graag een vervolg geschreven, maar ik kan nu eenmaal mijn gedachten nooit goed onder woorden brengen, en al helemaal niet in zo'n verhaal-vorm.


Johan sloot zijn ogen weer. Het was zaterdag en hij mocht uitslapen. Hij dommelde al spoedig weer in een volgende rusteloze droom:





Op dit moment werd het gesprek onderbroken en kreeg God een telefoontje. Er werd hem gevraagd of hij verder nog een discussie wilde of het hem alleen te doen was om slaapverwekkend lange preken te houden.

Hoewel filosoferen wel mag natuuurlijk.


-Daar had je nu weer zo'n ongelovige, zei de christen. Beschouwt zichzelf als blauwe supervlieg; opgegroeid in een wereld van stripverhalen, geweldfilms en oppervlakkige amerikaanse shows. Geen enkel respect voor de grond van zijn bestaan, voor de hoogten, breedten en diepten van de dilemma's waar we hier mee bezig zijn. Dit bedoelen wij christenen met de verdorvenheid van de mens. Geen respect voor God. Eigen gang gaan, denken dat ze glans uitstralen, puur kwaadmoedigheid. Hij verdient straf. Als ik wakker word zal ik meteen de vliegenmepper opzoeken.


-Of wie weet is het gewoon een programmeringsfoutje van Mij, misschien te weinig denkvermogen aan hem gegeven, te weinig geduld? Wel belangrijk natuurlijk voor mijn uiteindelijke oordeel over dit schepsel..., zei God er mijmerend achteraan. Ik heb ook miljoenen mensen geboren doen worden die zelfs geen denkvermogen hadden om maar een zin uit te spreken. Wat Ik daar mee moet doen is me trouwens nog steeds niet helemaal duidelijk.


-O jawel, dat zijn absoluut onschuldige mensen, zei de christen, die mogen de hemel in.


-Ja, maar wat heeft eeuwig leven voor nut als hun geest er niets van kan bevatten? Bovendien, indien we deze mensen toch als mens beschouwen, zei God, dan zijn ze volgens de christelijke logica in zonde geboren, zelfs als ze maar drie keer ademen voordat ze sterven. Net zoals een kat in zonde geboren is. De bereidheid tot het doden om voedsel te bemachtigen zit ook ingeboren in dieren. Op aarde is er –zoals de bijbel duidelijk laat horen- niet één die goed doet, zelfs al hebben ze er nog niet de kans voor gekregen om iets te doen is hun dispositie voor het verkeerde dus al aanwezig.


Maar om op het onderwerp van die hemel te komen, ook daar ben Ik nog niet uit. Reden waarom Ik de wereld eerst nog maar oneindig door zal laten bestaan en Ik de bijbelse uitspraak ‘Zie, Ik kom spoedig’ met dezelfde goddelijke vrijheid interpreteer als de oudtestamentische uitspraak ‘dit zal u tot een eeuwige inzetting zijn’ en om welke reden de toekomstige bijbelvertaling van Petrus’ uitleg over het uitblijven van Jezus’ tweede komst zo zal luiden: ‘Een dag is bij de Here als miljoen jaar en miljoen jaar is als één dag’, maar dit terzijde...Stel je voor dat Ik alle oprechte en goede christenen zou moeten ontvangen in de hemel, en ze voor één keer eens ophouden met redetwisten onder elkaar over wat wel mag en wat niet mag, over waar wel in geloofd moet worden en waar niet in. Wat zullen ze van de hemel maken? Hoe kunnen we het ons bijvoorbeeld voorstellen dat mensen in de hemel niet meer kunnen zondigen? Een mens is toch alleen maar mens als hij de keuze tussen goed en kwaad altijd behoudt?

Hoe moeten de gelovigen dus hun eeuwigheid doorbrengen zonder het ooit oneens te zijn met elkaar, zonder ooit iets te kunnen doen wat niet mag? Zonder ooit honger te voelen en het verlangen naar eten te kennen, te hoeven verlangen naar elkaar, te hoeven werken, wedstrijden te hoeven houden, jaloers te zijn op anderen, zichzelf te hoeven overwinnen, strijd te leveren, te mislukken, te hoeven hopen, te hoeven worstelen met het scheppen van dingen. Hoe zullen deze mensen ooit nog mens kunnen zijn in de hemel?

Dat brengt me trouwens op het probleem van de hel. Hoe in vredesnaam zal Ik de hel zo kunnen inrichten dat het de mensen die eronder moeten lijden ervan weerhoudt mensen te zijn? Want als ze mensen blijven zullen ze het zich zo gerieflijk mogelijk voor zichzelf maken. Indien het ‘slechts’ de afwezigheid van God inhoudt, hoe moeten we ons dit voorstellen indien het blijkbaar toch mogelijk is eeuwig als mens zonder God te leven?


-Nou zo’n leven is werkelijk mensonterend en immer lijden, sprak de christen meteen verontwaardigd uit.


-Een mens zal ook mens in de hel moeten zijn, zei God hierop. Dwz dat het leven in de hel voor hun niet mensonterender kan zijn dan het leven op aarde. En dat is toch het leven wat Ik jullie allemaal gegeven heb, en waar jij toch ook dankbaar voor bent.


-Ja, natuurlijk, ik bedoelde geenszins dit prachtige leven op aarde vies te maken. Het leven is echt...eeh, fantastisch perfect, een volmaakt kunstwerk van U...maar ik prefereer de hemel.


-Ach, het eerste deel van je uitspraak is slechts een holle frase waar je een halve bladzijde later in dit boek weer anders over zal denken, en wat het tweede deel ervan betreft: je weet niet wat je zegt, zei God hierop. Afgezien van de vreselijke saaiheid die je dan met mij moet delen omdat je geen zondig mens meer kunt zijn, zul je alles moeten missen wat de christenen voor zonde hebben uitgemaakt...Ik moet dan helaas opmerken dat er weinig voor je overblijft...heel wat dingen die de mens uitgevonden heeft zijn bovendien door de godsdienst als ‘mensonterend’ of ‘zondig’ bestempeld, terwijl de mensen die eraan deden er niets anders dan plezier van ondervonden, en daar mee door mogen gaan in de hel. Te denken valt aan duizenden dingen die met genot te maken hebben...om je op weg te helpen.


-Eeh, ja, maar, ik...eeh,


-En als Ik de hel echt tot een hel maak, met een hoop gruwelijke pijn en helse vuurvlammen, dan zullen jullie het tot in eeuwigheid moeten aanzien hoe Ik maar een prutser geweest ben, en al dat gepraat over mijn perfektheid maar onzin was. Hoe kunnen jullie trouwens een hemels bestaan van zaligheid doormaken met tegelijkertijd het besef en aanzien van de hel, het aanzien van eeuwig lijden? Daar zou je als je straks weer naar de aarde gaat toch maar eens lang over moeten nadenken, want Ik kan je de oplossing ervoor niet geven, zei God onverwacht resoluut. Wel kan Ik je nog vertellen wat een van de beroemdste christelijke denkers hierover uitgesproken heeft. Thomas van Aquino: ‘De zaligen in de hemel zijn toeschouwer van de straffen der verdoemden, opdat de gelukzaligheid hun des te meer bevalt’. Deze wijsheid had hij eerlijk gezegd niet van zichzelf. Hij herhaalde slechts wat al duizend jaar door de christenen gedacht was en bijvoorbeeld al door de kerkvader Tertullianus was opgeschreven. Deze kerkvader ontried de christenen naar de onchristelijke romeinse publieke spelen te gaan, en gaf als troost een voorproefje van de toekomstige gelukzaligheid:


Maar er komen nog heel andere schouwspelen: de dag van het laatste en definitieve oordeel, die de heidenen niet verwachten, waarover zij spotten, de dag waarop de oud geworden wereld en al haar voortbrengselen in één alomvattende brand verteerd zullen worden. Welke grootse tonelen zullen zich dan afspelen?
Wat zal het voorwerp zijn van mijn verbazing, van mijn lachen zijn? Waar de plaats van mijn vreugde, mijn jubel? Wanneer ik zo vele en zulke machtige koningen, van wie men zei dat zij in de hemel waren opgenomen, in gezelschap van Jupiter en hun getuigen zelf in de uiterste duisternis zie zuchten; wanneer zo vele stadhouders, de vervolgers van de naam des Heren, in verschrikkelijker vlammen dan die waarmee zij honend tegen de christenen woedden te gronde gaan! Wanneer bovendien die wijze filosofen met hun leerlingen, die zij wijsmaakten dat God zich over niets bekommerde, die zij leerden dat een mens geen ziel heeft, of dat de ziel toch niet in het vroegere lichaam zal terugkeren –wanneer zij dus samen met hun leerlingen en door hen beschaamd gemaakt branden in het vuur en tegen hun verwachting in voor de rechterstoel van Christus staan te beven!...Ik zou dan niet zozeer de hier genoemden willen zien, als wel er de voorkeur aan geven, mijn onverzadigbare blik op hen te richten die tegen de persoon van de Heer zelf gezondigd hebben...Zulks te aanschouwen en daarover te jubelen, dat kan geen praetor, geen consul, geen quaestor of afgodenpriester, hoe vrijgevig ze ook zijn, geven! En toch zijn deze dingen door het geloof reeds in zekere zin in de geest en in de voorstelling aan ons tegenwoordig. Ik meen dat het lieflijker moet zijn dan het circus, het toneel en de renbaan!









Vrijzinnig christendom

Zo ontwaakte Johan voor de tweede maal deze morgen en zag hij weer de Vlinder zitten.


-Zonde ( ) dat er waarschijnlijk weinig mensen zijn die de moeite zullen nemen om dit boek te lezen, scheen hij te zeggen.


Johan keek naar de schitterende vlinder. Zijn kleurenpracht was indrukwekkend. Terwijl hij er met diepe bewondering naar keek zei de Vlinder tegen hem:


-Je schildert God in je droom wel af als een depressieve man moet ik zeggen, is het niet mogelijk dat Hij toch ergens vreugde in vindt??


Vooral die twee vraagtekens waren irritant. Ook één zou best volstaan. Johan begreep de opmerking maar al te goed, want de vlinder had kleuren die een geheel andere boodschap predikten.


Opeens schrok Johan wakker, richtte hij zich met een ruk op en keek verbrouwereerd om zich heen: om hem heen zag hij allemaal schimmen staan! Hij keek ze één voor één aan en het leek net alsof hij telkens naar zichzelf keek.


-Wie ben jij, als ik vragen mag? Vroeg hij aan de figuur die het meest indruk op hem maakte. De figuur zag er oud en verzadigd uit. Hij had een gegroefd en mager gezicht, en keek naar Johan met een traan in zijn ogen. Maar zijn gezicht vertoonde ook een glimlach. Hij had een ontwapenend voorkomen en mooie lange grijze haren.


-Ik ben Rereformed, de persoon waar je langzaamaan naartoe groeit, zei de oude man. Ik ben de persoon die alles ervaren heeft, alles gelezen heeft, al jouw gedachten heeft gehad, jouw gehele leven voorbij is gegaan. Hij liet er meteen dit op volgen:

-Sta op en laat mij in je bed liggen. Die droom was namelijk van mij, niet van jou, Johan. Jij bestaat slechts nog in mijn herinnering. Ga maar naast die anderen staan.


Johan klom met een energieke jeugdige sprong zijn bed uit -alsof hij nog nooit van nachtmerries gehoord had- en ruilde zijn plaats met die van Rereformed, die maar moeizaam ging liggen -alsof hij een leven lang door nachtmerries gekweld was.


-En wie ben jij? Zei Johan tegen de schim waarnaast hij nu stond, een lachende volwassen vent met een bos haar en een klein baardje, een brilletje dat een hoop kennis verried en een enorme hoeveelheid energie.


-Wel, dat zou je toch wel moeten weten. Ik ben Albert, nota bene het andere deel van je naam. Zoals je weet betekent die naam All-Bright! Ik ben een opgegroeide Johan, heb mijn veelzijdige scholing afgemaakt en sta met beide benen in het dagelijks leven. Wat ben jij vroeger trouwens blauwogig geweest, Johan! Maar wat geeft het. Je was een mooi persoon! Ietwat naief misschien –want evangelisatiepraatjes zijn voor goedgelovigen, wanhopigen of kinderen- maar je stond onschuldig in het leven. En zoiets is toch een schat op aarde, dat wil ik van je zeggen! Maar tegenwoordig ben je een Modern Christen, dwz opgegroeid, opleiding genoten, verdiept in achtergronden, causale relaties, hermeneutiek en cultuur-historische verbanden, een cosmopoliet en diepzinnig en helder denker.


Daarna richtte All-Bright zich tot Rereformed en zei:


-In je droom schilder je God helemaal af alsof het om iets totaal onmogelijks gaat. Je gebruikt daarbij alle stompzinnige vooroordelen en gooit alle menselijke logica in de strijd. Ik vind het een beetje kinderachtig.


de Vlinder op de muur zei lachend:


-Excentriek zal God in ieder geval wel zijn, wie weet wel een soort machts-fetish ofzo.


All-Bright liet op deze reaktie zijn verheven gedachten weer eens gaan over zijn diepzinnige geloof:

-Is God wel een man? In de bijbel en de traditie duidt men God wel met een mannelijk woord aan, maar geeft verder geen mannelijke kenmerken. Jezus spreekt over God de Vader, maar de liefde van God wordt als moederliefde omschreven... Ik zie wel iets bemoedigends in een God die meelijdt met de onvolmaakte wereld.


Met bovenstaande steeds maar weer nieuwe vreemde dilemma’s opwerpende gesprekken was Johan nogal depressief geworden. Hij had alle ellende van de wereld dapper doorstaan en altijd met moeite in de goede richting gezwommen en dagelijks gesteund op het perfekte Anker, God, en nu werd hij opeens geconfronteerd met een onverwacht gezichtspunt: de zaak bekeken vanuit het gezichtspunt van God. En alsof dat nog niet genoeg was, nu weer vanuit tegenstrijdige gezichtspunten van allerlei vormen van zichzelf. Hij werd door zichzelf kinderachtig genoemd! Hij was nu klaarwakker, maar –zoals dat gaat- wilde de droom verder zelf voortzetten om enigszins tot rust te komen:


-Wel God, nu we toch in gesprek zijn met elkaar het volgende waar ik al een tijd mee zit: ik zou best graag een vrijzinnig christen willen worden als U daar toestemming voor geeft en alle mensen naar de hemel laat gaan. All-Bright heeft wellicht gelijk. God is humaan, Hij is Liefde met de allergrootste L. Ik zou me eerlijk gezegd een stuk opgeluchter voelen. Billy Graham zei met betrekking tot de leerstelling van de hel ook: ‘Ik geef toe dat het de moeilijkst te aanvaarden leer van alle leerstellingen van het christendom is.’ En C.S Lewis zei dat hij het liefst deze lering van het christendom uit de bijbel wilde gooien.

Maar Billy Graham voegde eraan toe: ‘De leerstelling van een letterlijke hel vindt men in de geloofsbelijdenissen van alle belangrijke kerken... God achtte de hel reëel genoeg om Zijn enige Zoon naar de wereld te zenden ten einde mensen van de hel te redden.’ U zit dus wel vast aan die hel, want anders is het offer van Uw Zoon voor niets geweest. U had dit toch wel wat eerder moeten bedenken als U ermee in uw maag zit. Ik moet zeggen dat ik nu dus wel een beetje wat U betreft aan het twijfelen raak. Spreek ik eigenlijk wel met de enige echte God? Sorry, als ik even te ver ga nu. Dit bidden van mij, dit gesprek van mij met U, is toch niet een valse streek van de duivel of zo?


-Ja beste christen, zoals je ziet praat Ik met je en zie Ik er uit als God. Daaruit moet je opmaken dat Ik dus niet precies overeenkom met de werkelijkheid, want die gaat je te boven. Je praat slechts met je eigen bedenksels. Moet Ik je dat nu echt uitleggen?


-Hoezo, eigen bedenksels? U hebt ons toch de bijbel gegeven? Daar staat toch de waarheid in?


-In ieder geval de waarheid over jullie mensen. Maar wat de waarheid over Mij betreft...Ach, het is maar net hoe je het allemaal leest.


Hierop werd Johan een beetje kribbig.


-Wel, God, ik heb echt grondig de bijbel gelezen en weet wat er in staat over God.


-Ach, Johan, zei God, je weet niet half van wat je denkt te weten. Ik zal je toch een lesje moeten geven en je laten zien hoe mensen hun eigen God maken. Ik zal je een stukje bijbel laten zien dat je NOOIT gelezen hebt.


-Ha, dat is onmogelijk, zei Johan opgewekt, ik heb de gehele bijbel doorgelezen!


-Wel, Johan, je weet dat Ik mijzelf voor het eerst openbaarde aan Abraham. Weet je wanneer hij leefde?


-Zo ongeveer 2000 voor Christus, misschien iets ervoor, misschien een paar honderd jaar later. Het hangt er van af op welk tijdstip je de exodus dateert. Het probleem is dat de Egyptische geschiedenis niets van zo’n uittocht weet. Aan de andere kant zijn er aanwijzingen van monotheïsme tijdens de regering van Akhenaten, ook wel Amenhotep IV en dat doet vermoeden...


-Genoeg! Wat Ik met deze vraag bedoel is dit: jij schijnt er in het geheel geen last van te hebben dat al die duizenden jaren mensengeschiedenis daarvoor niemand een idee had van Mij. Dat Ik me in het geheel niet bekommerde om de mensheid vóór die tijd.


-O jawel, ook daarvoor eerbiedigden mensen God. Hij werd de Allerhoogste genoemd.


-En wat was dat voor God? vroeg God.


-Wel, eh, we weten er weinig van af. Het behoort tot de schemering van onze cultuur.


-Wellicht weet jij er weinig van af, maar voor Mij is het bepaald niet schemerig. Ik zal je op weg helpen om het in te zien. Toen de Israelieten in de woestijn rondliepen en Mozes een poosje te lang op die berg bleef, wat gebeurde er toen?


-Het volk maakte meteen een gouden kalf en beschouwde dat als hun God!


‘Hoe in vredesnaam is dat mogelijk? Wat zegt dat over hun godsdienst, hun godsbeeld? Ik zal je nu dat bijbelvers laten zien dat je nooit gelezen hebt, sla eens Genesis 49:24 op. Hoe word Ik daar beschreven?


-Ik heb het opgezocht. Er staat ‘de Machtige Jacobs’, in de GrootNieuwsBijbel ‘Jacobs sterke God’.


-Welnu, zei God met een verontschuldigend glimlachje, jij denkt het gelezen te hebben, maar hebt niet de grondtekst doorgenomen. De uitdrukking wordt wel zo vertaald, maar in het originele hebreeuws staat er letterlijk: ‘de Stier Jacobs’. De vertalers hebben vroom gedacht dat dit het symbool voor kracht is (dus vertaald kan worden met Machtige), maar het is eigenlijk een beetje oneerlijk, in een eerlijke bui zullen ze het toegeven. Vroeger werd Ik in de cultuur waar de bijbel uit komt namelijk letterlijk vereerd als Stier. Je kunt het ook nog zien in het alfabet. Je weet dat de eerste letter de A is, en die staat in het oude denken voor God. Het dient tevens als het getal 1, het is de Oorsprong. De A komt van het griekse alfabet, hij heet daar Alpha. En de Grieken leerden dat weer van de zeevarende Foeniciërs, die hetzelfde alfabet hadden als de Israelieten. In het hebreeuws heet de eerste letter dan ook Alef. Maar in het hebreeuwse alfabet hebben alle letters nog een betekenis. Alef betekent ‘hoofd van stier’.


-Bent U, God, dus toch een modern theoloog? Ik wil in dat geval eindelijk wel eens weten hoe het met het Nieuwe Testament zit. Ik heb wel eens gehoord dat het leven van Uw Zoon op aarde in feite gewoon maar een staaltje solidariteit van U was. Zo van, God lijdt met de wereld mee, is er ook de dupe van, komt naar de aarde, krijgt dezelfde ellende als de mens op zich en gaat eraan ten onder met pijn en moeite. Zo heeft U ons een mooi verhaal gestuurd van solidariteit en medelijden, zo van: Ik kan jullie begrijpen. Daar kunnen wij mooi bemoediging uit putten.


-Ja, ik weet het, er zijn mensen die zo over mij spreken. Zij vereren natuurlijk niet meer de christelijke God van de bijbel, maar aanbidden de pijnlijdende moderne mens. Zij aanbidden niet de God van de bijbel, maar gebruiken de bijbel als een verhaal, een inzicht om het moderne leven te overleven.


-Nee, ik heb ze echt horen zeggen: ‘Uiteindelijk heeft God zelf het lijden van de mens op zich genomen om zo de wereld van de zonde te bevrijden’. Het gaat om bevrijding.


-En, waar zijn die mensen van bevrijd, als Ik het vragen mag in vergelijking met die mensen die niets van deze christelijke boodschap willen hebben?


-Nou, ze geloven dat het voor het merendeel na dit leven ervaren wordt, maar toch ook een beetje hier in dit leven al. De gedachte fleurt hen op.


-Kijk, christen, Mijn probleem is dit: medelijden van God in een onvolmaakte wereld is leuk voor de christenen natuurlijk, maar niet voor God. Hij hoort namelijk dat woordje onvolmaakt meteen als een klacht aan zijn adres. Ik zie daar niet zoveel bemoedigends in voor Mij, maar meer iets om me voor te schamen. De kern van jullie christenen (of ze nu behoudend of vrijzinnig zijn) is toch dit: deze wereld waarin je geboren bent zien jullie als mislukt en onvolmaakt. Ik weet wel dat jullie jezelf daarvan de schuld geven, dat is erg aardig van jullie, maar omdat Ik God ben, zie ik natuurlijk wel dat dit een wel zeer goedkope oplossing is om mij van het dilemma te redden. Die aardbeving van gisteren in Iran hebben jullie echt niet op jullie geweten, het is meer mijn werk, zo beroerd ben Ik niet om dat toe te geven. Wel wil Ik even opmerken dat jullie slachtoffercijfers zoals gewoonlijk overdreven zijn. Men heeft 40.000 opgegeven, maar na tweede telling zal het aantal slachtoffers toch dalen tot onder de 30.000.

Maar om nog eens op die moderne theologen te komen, kijk maar uit met hun theologie, die ziet er van buiten uit alsof ze glans heeft, zelfs All-Bright is, maar van binnen is ze oneerlijk en leeg. Men neemt bijvoorbeeld in die mooie volzin van hierboven het woordje ‘wereld’ in de mond, maar in werkelijkheid bedoelt het christendom altijd te zeggen ‘de uitverkorenen’. En men heeft het over ‘bevrijding’, maar het christendom geeft de mens veelal juist zijn zondelast en schuldgevoel. Moderne theologie is niets anders dan met mooie woorden de God van de bijbel opnieuw en opnieuw proberen te rechtvaardigen, te redden, en de denkende mens om de tuin te lijden en in een gezapige roes van bemoediging te laten verkeren. Ik wil als God wel wat gedegener antwoorden krijgen op Mijn dilemma’s.


Weer stond het zweet op Johans voorhoofd.


All-Bright:

-Zozo, de evangelische fundamentalist Johan die zich in God verplaatst... hoogmoed komt voor de val amice...

‘Ik wil als God wel eens gedegener antwoorden krijgen’, wel, dan zou mijn vraag zijn: stelt U dan eens een goede vraag God! En ook eentje die binnen mijn taalveld valt, want anders snapt U mijn antwoorden niet.

Waarom praat U anders niet verder met een atheïst in plaats van mij te vermoeien? Niet uw woorden zijn de nachtmerrie, de nachtmerrie is dat ik in dit boek het gevoel krijg dat u niet de God bent waartoe ik mij richt als ik bid, u bent niet de God waarin ik geloof, waardoor ik mij geïnspireerd weet. U bent niet de God die mensen uit mijn omgeving zo merkbaar gesteund hebt toen zij ziek waren.
Ik accepteer dat ik een heleboel niet van u weet, maar één ding weet ik wel: als u God was geweest dan had u niet zo gezwamd in deze droom.


Rereformed:

-Wel, ik zou toch wel eens willen weten waarom jij, All-Bright, in God gelooft om de wereld en het bestaan logisch te kunnen verklaren, maar het dan weer stompzinnig logisch en kinderachtig vindt wanneer je denkbeelden die mensen algemeen hebben over God aan de kaak stelt. En al die ‘stompzinnige’ denkbeelden zijn ons aangeleerd door de bijbel, het boek waar jij ook je godsdienst op berust. Heb jij je als christen ooit wel eens afgevraagd hoevaak je in jouw bijbel tegenkomt dat God letterlijk spreekt? (700 keer tegen Mozes, 2600 keer in de rest van het oude Testament). Aan de ene kant wil je begrijpen, en daarvoor denk je logischerwijs God nodig te hebben. Aan de andere kant wil je pertinent niet inzien dat je aan God allerlei onzin, tegenstrijdigheden en onmogelijkheden verbindt (waarvan je uitspraak ‘in de bijbel heeft God niet zozeer mannelijke kenmerken. Jezus spreekt over God de Vader, maar de liefde van God wordt als moederliefde omschreven...’ wel de allergrootste blindheid in je denken laat zien). Jij eindigt in een groter wereldraadsel dan waar je al voor stond voordat je de bijbelse God als uitleg voor je vragen gebruikte. Al die ongerijmdheden veeg je zonder moeite in een vergaarbak ‘maar dat gaat ons denken te boven’, terwijl het in werkelijkheid ons denken helemaal niet te boven gaat, maar het ons denken pas te boven gaat indien we eerst zelf de onmogelijkheden in onze gedachten scheppen. Neem bijvoorbeeld Gods Alwetendheid, dit is een fundamenteel axioma in gelovig denken. Gelovigen vinden deze gedachte zo logisch dat ze nooit tot het inzicht komen dat ‘Alwetendheid’ een volkomen onmogelijkheid is. Dit zien ze niet omdat ze er nooit verder over nadenken.


All-Bright:

-Ik vind je nogal vervelend door zo uit de hoogte tegen mij te spreken. Ik heb wel degelijk een hoop nagedacht in mijn leven.


Rereformed:

-Laat mij dan uitleggen wat ik ermee bedoel. Het concept ‘alles weten’ omspant de eeuwigheid. Maar omdat ‘eeuwigheid’ per definitie oneindig is komt er aan dit ‘alles weten’ nooit een eind. Het is een logische onmogelijkheid en dus een foutieve uitspraak over God. Het is ook onmogelijk vanuit een andere redenering gedacht. Om alles te weten moet God van tevoren zijn eigen gedachten en handelingen weten. Hij moet vervolgens weer van te voren weten dat hij van tevoren moet weten wat Hij zal denken of hoe Hij zal handelen. Daarna moet hij weer van te voren weten dat Hij van tevoren moet weten dat Hij van tevoren moet weten...Logischerwijs komt men met dit soort onmogelijke opmerkingen ‘God weet alles’ in een nooit ophoudend proces: God moet al zijn aandacht besteden aan het kennen van Hemzelf zodat Hij totaal verlamd niets anders meer kan doen. Een parallel die het je doet begrijpen is bepaalde computervirussen die zo werken.
Gods Alwetendheid is ook onmogelijk vanuit weer een andere redenering: Alwetendheid sluit volledig de vrije wil van de mens (dus onze eigen verantwoordelijkheid) uit. Met een Alwetende God kom je uit op een God die zin heeft een film af te draaien, waarvan Hij alle onderdelen zelf geprogrammeerd (gewild) heeft. Wel, vanuit wetenschappelijk oogpunt lijkt het er zeer veel op dat al het gebeuren op honderd procent wetmatigheden berust, maar in dat geval is het christelijk geloof met zijn klemtoon op menselijk schuldgevoel en het niet te verontschuldigen zijn van de mens tov. God een loze kreet.

En zo zijn er talloze dingen die volkomen onzin zijn wanneer we over God spreken. ‘God is Almachtig’ is bijvoorbeeld weer zo’n uitspraak die volkomen onrecht doet aan God. Waarom zou God namelijk in bewoordingen van Macht moeten beschreven worden? Wat heeft God te doen met machtig zijn? Macht is slechts betekenisvol wanneer iets of iemand geen of weinig macht heeft. God heeft helemaal geen macht nodig. God te verdedigen door Hem Almachtig te maken laat juist zien dat Hij het niet is! Door te zeggen dat God Almachtig is beledigen wij mensen God, want we geven dan toe dat Hij problemen heeft. Hij moet verdedigd worden, optreden in bepaalde bijzondere daden bijvoorbeeld omdat Hij boos wordt, door de Satan gedwarsboomd wordt, iets mislukt is en moet worden rechtgezet; natuurwetten moeten worden opgeheven omdat het anders foutloopt of omdat iets of iemand gestraft moet worden enz. Door God af te schilderen als ‘Hij wil dit, hij wil dat van mensen’, beledigen wij God, want dan geven wij toe dat Hij behoeftes heeft. Wanneer God bijvoorbeeld een zondvloed moet sturen om van een probleem af te komen dan maken wij van God een stumper. Wij maken van Hem een nog grotere stumper indien we geloven dat Hij ons in Numeri 31 opdracht geeft tot het uitroeien van gehele volkeren, en het blijkbaar niet zelf kan doen, of –een andere mogelijkheid- er blijkbaar mee in zijn schik is en er naar wil kijken hoe wij dit spektakel voor Hem uitvoeren. Hij houdt blijkbaar van onze spektakels en zijn strijd met de duivel net zoals wij van voetbalwedstrijden en worstelpartijen.


All-Bright:

Ik snap totaal niet wat je bedoelt. Volgens mij is het namelijk zeer eenvoudig in te zien dat God boven tijd staat en boven allerlei andere menselijke logica. Punt uit.


Rereformed:

Helemaal niet punt uit. Wanneer je zo redeneert moet je ook toegeven dat die term Alwetendheid, en alle andere termen die je gebruikt om God te beschrijven, totaal geen betekenis hebben. Indien Alwetendheid, Algoedheid, Almachtig enz niet betekent wat het voor ieder mens betekent, dan is het onzin om deze woorden te gebruiken om God ermee te beschrijven. Indien ‘Jahweh sprak tot Mozes’ geen letterlijk spreken betekent is het onzin dit spreken te noemen. Je zou dan eigenlijk moeten zeggen: ‘God is mnmkkthlup’. Vervolgens zou ik je volkomen gelijk geven. Dát is nog eens een waarheid over God! Nog beter, je zou het allerbeste kunnen zeggen: God is (en er nooit ook maar iets achter zetten). Dat is de allergrootste wijsheid die een mens over God maar kan uitspreken.


Rereformed zuchtte en richtte zich tot de god die door mensen is geschapen:


-God, iemand die zich All-Bright noemt wil een gedegen vraag van U. Kunt U alstublieft een goede vraag bedenken? Het moet een goeie zijn, want het is een hoog opgeleide man, en het mag niets met menselijke logica te maken hebben, omdat U en hij daarboven staan en bovendien mag het niets te maken hebben met stompzinnige vooroordelen, maar deze vraagsteller gelooft wel in moederliefde en uw medelijden met een onvolmaakte wereld, merkbare bemoediging en steun voor zieken. Hij wil christen zijn, maar niet in een zwamgod geloven.


God antwoordde hierop kort en bondig:


-Een gedegen vraag? Welnu, laat hem als christen eens een antwoord hierop geven: Jezus zegt dat hij moet sterven als losprijs voor velen.
Wat betekent dat?


All-Bright:

-Een citaat uit Marcus 10:45 (overgenomen door Mattheüs in 20:28 als we de gangbare oplossing voor het synoptische probleem accepteren).

Het gehele vers luidt: ‘Want ook de zoon des mensen is niet gekomen om zich te laten dienen maar om te dienen en zijn leven te geven als losprijs voor velen.’

Jezus zegt hier niets meer en niets minder, dat de zoon des mensen gekomen is om zijn leven te geven als losprijs voor velen. Spreekt hij over zichzelf als hij het over de mensenzoon heeft? Wat heeft hij in gedachten bij het geven van een leven als losprijs? Uit dit vers valt dat niet af te leiden. Je kunt je zelfs de vraag stellen of Jezus deze woorden wel gesproken heeft. Maakt dat uit voor de uitleg hoe de historische Jezus zichzelf verstond? Dikwijls wordt iemand na zijn dood anders bekeken dan zij/hij tijdens zijn/haar leven naar zichzelf keek. Tot zover de formele kant van de vraag, om aan te geven dat aan de formulering nogal wat vooronderstellingen kleven (eerste conclusie).


Traditioneel wordt dit vers zo uitgelegd dat Jezus als de mensenzoon verstaan wordt, en zijn leven gaf als losprijs voor velen duidt op zijn kruisdood en opstanding. Die losprijs wordt ook wel geduid als verlossing, en geplaatst in een schema van zonde/verlossing. In Jezus gaat God de weg voor de mens om de mens te verlossen van het kwaad. ‘De mens is vervreemd van God’ is de achterliggende gedachte, verwijderd geraakt van zijn oorspronkelijke bedoeling, een moment dat in Genesis verteld wordt als het verhaal van Adam, Eva en de verboden vrucht. De mens is zo ver verwijderd geraakt van God, dat de mens de afstand op eigen kracht niet kan overbruggen. God is rechtvaardig (je zou het kunnen uitleggen als dat hij geen opdrachten wil geven die de mens niet kan vervullen, dat zou namelijk onrechtvaardig zijn) en daarom overbrugt hij voor de mensheid (de ‘velen’) de kloof tussen mensen en zichzelf.

Hieruit vloeien natuurlijk bepaalde vragen voort zoals: de wereld geeft niet bepaald het beeld verlost te zijn. Om Martin Buber te citeren: ‘Ik zou niet graag met een verloste ziel rondlopen in een onverloste wereld.’ En toch is dat het ‘lot’ van de christen. Deel krijgen aan de verlossing die God in Jezus tot stand bracht vraagt nogal wat van je. Niet het wegcijferen van jezelf onder wetten als regels, maar jezelf uit de gevangenschap van je eigen negativiteit, je eigen kwaad laten halen...en –jammergenoeg- er steeds weer in terugvallen. Alleen God kan de eenheid van de mens met hem bewerken, zijn eenworden met Jezus is de belofte dat hij dat ook echt wil. Als verloste ziel in een onverloste wereld leven is dus leven vanuit een belofte, en hopen en vertrouwen dat af en toe stukjes van die belofte zichtbaar worden. Wie er een ‘verloste ziel’ bezitten? In Jezus is de mensheid verlost, iedereen bezit dus een verloste ziel. Bestrijd het kwade en doe het goede, veronderstelt dat je je rekenschap geeft van je slechte kanten zonder erin te zwelgen.


Rereformed:

-Wat een ongelofelijk verhaal! Jarenlang theologie gestudeerd om op zulke taalacrobatiek te komen? Lees het nog eens:


Jezus zegt hier niets meer en niets minder, dat de zoon des mensen gekomen is om zijn leven te geven als losprijs voor velen.

Wat een prachtig begin! Dat is een wel zeer heldere uitleg! Neem ik mijn pet voor af!


‘Spreekt hij over zichzelf als hij het over de mensenzoon heeft?’

Goed opgemerkt, hoor, het ligt echt voor de hand meteen aan een ander te denken wanneer je deze tekst leest.


‘Wat heeft hij in gedachten bij het geven van een leven als losprijs?’

Wat doet het er nog toe aangezien hij het volgens de vorige opmerking best over jou en ik kan hebben, er volgens jouw theologie zo ongeveer alles mee kan bedoelen?


‘Uit dit vers valt dat niet af te leiden. Je kunt je zelfs de vraag stellen of Jezus deze woorden wel gesproken heeft.
De moderne theologie in een optimale belichting: Wat er ook staat, het is niet te begrijpen, oftewel (in andere woorden) net zo te begrijpen als je het maar wilt. Christendom = De taart die je zelf het lekkerst vindt. Veel plezier verder met het bakken ervan!


‘Maakt het uit voor de uitleg hoe de historische Jezus zichzelf verstond?

Rethorische vraag die je al beantwoord hebt; voor jou en alle andere moderne schilders van het christelijk geloof is het antwoord nee, dus de volledige omkering van wat tevoren zo ongeveer 1900 jaar gepredikt is...


Hierna vervolg je met een theologische boodschap in verpakking anno 21ste eeuw, waarin wordt uitgelegd dat men 'traditioneel' losprijs als op 'overbrugging van afstand tussen God en mens' laat duiden. Ten eerste is het volkomen onmogelijk dat in Gods schepping iets van God vervreemd zou kunnen zijn, maar ook wanneer we ons slechts bezighouden met de christelijke voorstellingen is dit een uitleg die de term ‘losprijs’ willens en wetens van al zijn woordenboekbetekenis berooft.
Valselijk wordt hier de goegemeente volledig in het duister gelaten over de traditie. Losprijs heeft namelijk altijd in de vorm gestaan zoals ieder mens het nog steeds kan begrijpen: de prijs die betaald moet worden (zoals in de betekenis van voldoening aan de eisen van terroristen). Dus aan wie moet betaald worden? Traditioneel heeft men erover getwist of het aan de duivel zou moeten worden betaald, de terrorist, of aan God zelf, de gedupeerde. Het eerste geeft teveel waarde aan de duivel, het tweede laat het werkelijke karakter zien van de God van de christenheid: hij is onderworpen aan een soort 'moraalwet' boven hem die het hem verplicht bloed te laten vloeien vanwege overtreding. ‘Het lijden’ gebeurt in het leven van Christus helemaal niet uit solidariteit van God met de mensheid (zoals moderne theologie ons mooi voorhoudt) maar eenvoudig in de betekenis van ‘losprijs’ als ‘afrekening van schuld’. ‘Zonder bloedvloeien is er geen vergeving van zonden’ is de bijbelse leer.

Welke traditionele voorstelling is naiever? Bloedvloeien met of zonder duivel?


Maar in alles overtreft de moderne theologie deze naïviteit, door te vervolgen met een mooi verhaal van ‘verlost zijn’, terwijl je er niets van merkt. Een verhaal dat vervolgt met ‘tot stand gebrachte verlossing’ die je dan toch weer zelf tot stand moet brengen! De enige parallel die bestaat is de kwakzalver die op de markt Wondermedicijn aanbiedt met de bijgevoegde sluiter: ‘Driemaal daags innemen, Gelieve wel zichzelf te genezen van alle kwalen door te geloven dat het medicijn werkt!'


‘Deel krijgen aan de verlossing die God in Jezus tot stand bracht vraagt nogal wat van je.’

Om precies te zijn: het vraagt van je dat je jezelf op een uiterst verfijnde vorm van gegoochel met taal op de meest naieve manier voor de gek kan houden.

Het vraagt van je ‘door Christus tot stand gebrachte verlossing’ (= objektief beschouwd niets, nul) zelf om te turnen tot ‘jezelf uit de gevangenschap van je eigen negativiteit, je eigen kwaad laten halen’ (= subjectief bezien tenminste iets, niet nul).

Ten slotte: losprijs voor velen (begin van verhaal) kan na lange flarden van mistbanken mooi zonder dat iemand het opmerkt worden omgeturnd in de woorden:


iedereen bezit dus een verloste ziel.’


Zoals gezegd mensen: houd je ver van moderne theologie, het is erger dan fundamentalisme. Met fundamentalisme krijg je tenminste iets aangeboden en weet je bovendien waar je aan toe bent. In moderne theologie word je alles -behalve een vloed van woorden- ontnomen en kom je na lange preken uit op dat wat iedereen al had voordat men ooit over godsdienst nagedacht had:


Bestrijd het kwade en doe het goede.’


Het is de moderne theologen nooit opgevallen dat ze best goede recenties zouden kunnen schrijven op Hollywood films. Moderne christelijk theologie zou je ook kunnen prediken met bijvoorbeeld de film Titanic in je hand als bijbel.


All-Bright:

-Je steekt alweer de draak met mij, maar in werkelijkheid ben ik juist een heel serieuze denker. Ten eerste kun je als er geschreven wordt dat Jezus spreekt, niet zonder meer ervan uitgaan dat Jezus zelf die woorden gesproken heeft, ten tweede kun je er niet zonder meer van uitgaan dat je die woorden kunt uitleggen volgens de betekenis die ze NU hebben, je weet nooit zeker wat de schrijver (of, zo je wilt, Jezus) ermee bedoelde. Dit niet in te zien leidt tot biblicisme, iets waaraan jij je in je boek dikwijls bezondigt, waarschijnlijk omdat je nooit anders met de bijbel hebt leren omgaan.


Je uitspraak dat ik met mijn theologie een ‘volledige omkering’ predik van wat er 1900 jaar lang als christelijke leer verkondigd is, weerspreek ik ten zeerste! Het is in het christendom namelijk maar ten dele van belang hoe de historische Jezus zichzelf verstaan heeft. Het gaat erom hoe zijn volgelingen, Paulus, de kerkvaders, theologen door alle eeuwen heen hem verstaan hebben. Ik geloof namelijk dat het verstaan van Gods boodschap in Jezus zich ontwikkelt, en niet star, rigide, dogmatisch is. Uitleggers van vandaag de dag moeten zich rekenschap geven van de traditie waarin zij staan, en de ontwikkelingen in die traditie kritisch bekijken, maar ook met respect. De kernboodschap -dat God in Jezus heeft gehandeld tot heil van mensen- is namelijk fier overeind gebleven tot op de huidige dag. Het gaat dus om het handelen van God in Jezus Christus, en niet in de eerste plaats om het handelen van de historische Jezus. Het merendeel van de theologen uit de afgelopen 1900 jaren zullen dit met mij eens zijn.


Wat de traditie betreft, die heeft twee kanten: enerzijds het tradere, het doorgeven, anderzijds ook het traditum, hetgeen doorgegeven wordt. Het is goed Reformatorisch om het traditum kritisch te bekijken in het licht van het tradere. In het doorgeven kleven aan het doorgegevene altijd tijdsgebonden elementen aan. Relativeert dat het doorgegevene? Geenszins, zoals hierboven al opgemerkt: het centrale element van Gods handelen door Jezus Christus blijft fier overeind staan. De goegemeente wordt niet altijd om de oren geslagen met wat men er vroeger over dacht. Het overgeleverde blijkt niet dermate statisch te zijn dat we ons vandaag de dag verkrampt moeten opstellen rond onze waarheid tegenover onze tijd. Mensen zijn geïnteresseerd in de geschiedenis, maar willen vooral horen hoe zij zich vandaag de dag de boodschap van de Schrift eigen kunnen maken. De centrale boodschap van het heil in Christus in deze tijd verteld, in de 21e eeuwse theologie stel ik mij dus op de weg van de traditie die in de 1900 eeuwen voor mij gegaan is.


Bedankt voor dit lesje ‘geschiedenis’ met betrekking tot de term ‘losprijs’. Jij doet alsof theologie, alsof geloven stilstand is. Stilstaan rond een schrift als Woord van God. Ik heb je hierboven al gezegd dat traditie niets met stilstand te maken heeft. Het traditum vertolken in deze tijd, daar gaat het om, en niet om de aanklevingen die in het doorgeven zijn ontstaan tot vaststaand geloofsfeit te verheffen. Je gaat er dan vanuit dat de gelovige geen subject is, maar slechts een object. God is voor de gelovige dan ook een object. Je gaat dan voorbij aan de subject-subjectrelatie die met iedere communicatie gegeven is, en die intrinsiek is aan geloven.

In je uitleg van ‘losprijs voor velen’ pak je een mixer en mixt een eigen versie van ‘de betekenis’ ervan (met de vooronderstelling dat die woorden toen door de historische Jezus gesproken zijn en dat je ook nog precies weet wat hij ermee bedoelde... een nogal onwetenschappelijk standpunt amice!) met scholastiek gesteggel over ‘hoe het nu werkelijk in zijn werk gegaan is’ en ‘aan wie die losprijs betaald moet worden’. Wake up to a new millennium man! Je schakelt over van de traditionele twisten naar een ‘dus betekent het dit’. Een uiterst onverantwoorde zet, waarbij je je eigen verstaan ondergeschikt maakt aan hoe men het vroeger begrepen heeft, en dat laatste ook nog eens tot waarheid verheft. Tenslotte vat je dit alles onder ‘de bijbelse leer’.

Je doet alsof je precies weet hoe ‘de christelijke God’ werkt, een beetje meer bescheidenheid zou ik van jou als voormalig christen toch wel verwachten, maar goed, in de traditie waaruit jij afkomstig bent is het heel normaal dat uitleggers claimen de enige ware uitleg te brengen, waarmee ze zichzelf dus even naast God opgesteld hebben om over zijn schouder mee te kijken.


Zonder bloedvloeien is er geen vergeving mogelijk’ vind ik nogal een kort-door-de-bocht formulering. Je blijft dan namelijk staan bij het lijden, terwijl het lijden iets van voorbijgaande aard was. Niet minder heftig, maar het ging voorbij. Het bijzondere, paradoxale, van de kruisdood, wat jij niet laat zien, is dat God mens is geworden, de weg van een mens is gegaan, om de mens met zichzelf te verzoenen.

Er is geen verschil tussen een God die lijdt uit solidariteit, en een God die uit solidariteit zichzelf verzoent met de mens. Die solidariteit van God met de mens blijft raadselachtig, maar geweldig.


Je uitspraak ‘Welke traditionele voorstelling is naiever? Bloedvloeien met of zonder duivel?’ is betreurenswaardig. Je ontpopt je hier als een echte ‘traditionalist’. Een naïeve traditionalist die zo naïef is te denken dat hij arrogant meent de bijbel als enige juist te kunnen interpreteren en bovendien hoogmoedig meent dat alles wat hem steekt, alles wat een andere kant uit wijst, dom en kinderachtig moet zijn. Dat zo iemand dan ook nog eens de Liefde zegt te prediken slaat dan ook alles! Je sluit je ogen voor het geschenk van Gods genade omdat het je steekt, en verwart genade met oordeel.


Je ziet volgens mij niet dat het om een paradoxen gaat; we leven verlost in een onverloste wereld, en kunnen dus niet lui achterover gaan zitten, maar moeten er hard aan trekken om als verlosten te leven en ons niet naar beneden te laten halen door onze schaduwkanten. We hopen dat het waar is, dat onze schaduwkant van ons weggenomen zal worden zoals in het verhaal van Genesis al staat in de ‘moederbelofte’, dat de ‘mens’ de ‘slang’ de kop zal vermorzelen en de slang de mens de hiel zal vermorzelen. De kop van de slang, het kwaad is vermorzeld, maar de hiel van de mens ook. De sprong naar God kan ondanks de verlossing niet door de mens worden gemaakt. Daarin is de mens van God afhankelijk, maar zij mag geloven dat God in Christus beloofd heeft dat hij er zal zijn.


Iedereen bezit een verloste ziel, maar kan zich daarop niet laten voorstaan, en is zijn schaduwkanten niet kwijt, maar mag weten dat in Christus de belofte, de genade van een helpende God zijn deel is. Daarom mag je bidden om hulp, daarom mag je jezelf aanvaarden ondanks je schaduwkant. Daardoor realiseer je je dat de wereld niet is wat zij zou moeten zijn, en zet je je in voor een verbetering van de relaties tussen mensen onderling, tussen mens en dier, tussen mens en natuur, alles vanuit de gedachte dat God een relatie met jou als mens is aangegaan, die steeds weer vernieuwd wordt, en dat de wereld van diezelfde God in bruikleen gegeven is.


Wat mijn woorden ‘bestrijd het kwade en doe het goede’ betreft, doe je het voorkomen alsof deze laatste boodschap niets voorstelt. Ten tweede doe je het voorkomen alsof deze ’open deur’ gemakkelijk binnen te gaan is. Het kwade bestrijden met woorden is makkelijk. Maar het kwade bestrijden door goed te doen is een stuk moeilijker. Hoe weet je namelijk of datgene waarmee je het kwaad bestrijdt niet zelf ook een kwaad is, zoals zo vaak?

Het is veelbetekenend dat je het citaat afdoet als een plattitude, amice!


Op eens tuurde er iemand door het raam van de kamer waar deze verhitte gesprekken zich afspeelden en deed iemand die zich Simpele Ziel noemde de volgende uitspraak:


-tof topic.... kmoet er wel voor zwoegen om het allemaal door te werkn... want het is wel EEEERG lang allemaal...

maar kga ’t tot het eind lezen zodat ik mss ook een zinnige reactie kan geven...

trouwens... iig tot nu toe ben ik het helemaal met All-Bright eens...

Tot horens verder.


Rereformed:

-Zeg, Simpele Ziel, ik vind het best dat je meeluistert, maar ik zou je toch willen vragen om het allemaal goed tot je door te laten dringen. All-Bright probeert Rereformed af te schilderen als iemand die hoogmoedig is, de waarheid denkt in bezit te hebben, iedereen zijn wil wil opleggen, per sé gelijk moet hebben. ‘Een naïeve traditionalist die zo naïef en arrogant is te denken de bijbel als enige juist te kunnen interpreteren en bovendien hoogmoedig meent dat alles wat hem steekt, alles wat een andere kant uit wijst, dom en kinderachtig moet zijn. Dat zo iemand dan ook nog eens de Liefde zegt te prediken slaat dan ook alles!’ was het hoogtepunt van deze smeercampagne tegen Rereformed. In hoeverre ben jij, Simpele Ziel, door deze rethoriek beïnvloed?
Het is een nogal zielige manier van argumenteren, en afgezien van het feit dat ik inderdaad de Liefde denk te prediken, bovendien pertinent niet waar, hetgeen iedereen die Rereformed in dit boek uitgebreid van begin tot eind leest zal kunnen nagaan.


Nog vreemder is dat All-Bright mij afschildert alsof ik een vreemde karikatuur van het christendom zou schilderen, alsof ik iemand ben die opvattingen heeft van het christendom die ‘achterhaald’ zijn en ‘traditionalistisch’ genoemd kunnen worden, dus niet ter zake zijn. Ook dit is pertinent niet waar. Als iemand die veertig jaar een christen is geweest en theologie heeft gestudeerd weet ik waar ik het over heb bij mijn analyses van het christendom. In feite keert All-Bright in zijn schrijven tegen mij zich fel tegen bijbelgetrouwe gelovigen. Hij is dus wat vele christenen zouden beschouwen als de grootste vijand van het christendom. Daarom vroeg ik hem ook om uitleg te geven van ‘losprijs’, zodat het voor echte christenen duidelijk wordt. In hoeverre ben jij, Simpele Ziel, van het christendom op de hoogte?


Vervolgens komt All-Bright met zijn ‘mooie woorden’, zijn ‘mooie boodschap’, maar doet hij er juist zelf voortdurend zijn best voor om te laten zien dat het allemaal niet historisch is! Wanneer er een uitspraak van Jezus in de bijbel staat, begint hij al meteen met de opmerking: We weten niet eens of Jezus dit echt gezegd heeft! En wanneer Jezus wat over zichzelf zegt begint hij met de opmerking: We weten niet eens of hij wel zichzelf ermee bedoelde! Hij denkt met deze vorm van ‘hoogwaardig denken’ zeker pluspunten te zullen krijgen, want het klinkt allemaal eerlijk en ontwapenend, maar iedere denker zal hier meteen doorheen prikken. Begrijp je, Simpele Ziel, dat zonder de historiciteit en duidelijkheid van de bijbelse woorden en zogenaamde daden van God het onzin is om te spreken van ‘Gods handelen’ en de boodschap van genade, verlossing en wat al niet voor moois wat uit de bijbel komt? Zie je in dat je viel voor mooie woorden, maar dat ze geen bodem hebben?

All-Bright schreef: ‘Het gaat dus om het handelen van God in Jezus Christus, en niet in de eerste plaats om het handelen van de historische Jezus.’ In andere woorden: het gaat erom dat mensen er in geloven, het is onbelangrijk of het waar is! Dat is de kern van modern christelijk geloof, heb je dat begrepen?

Stel je geeft deze historische Jezus op omdat hij nergens te vinden is. Vraag dan vervolgens aan wie dan ook die niet bekend is met het christelijk geloof wat hij kan zeggen over het handelen van God in Jezus Christus. Hij zal je dan vragen waar die Jezus is om het te bezien. Jij zult dan moeten zeggen dat de historische persoon er niet is. Hij zal je dan precies vertellen wat je over het handelen van God kunt zeggen zonder historische Jezus: niets.


En tegen All-Bright zou ik nog het volgende willen zeggen. Je schreef: ‘Wat jij niet laat zien, is dat God mens is geworden, de weg van een mens is gegaan, om de mens met zichzelf te verzoenen.’

Maar dat laat jij ook niet zien zonder historische Jezus, dat zuig jij dus volkomen uit jouw duim! Op dezelfde manier (zonder enige gegronde reden) zuig jij verzoening tussen de mens en God uit je duim, omdat zoiets inhoudt dat er überhaupt verzoening nodig is, iets wat ons door de bijbel maar aangepraat is. In werkelijkheid is de mens niet in opstand tegen God, hij heeft het slechts moeilijk in zijn leven en hij zoekt daarom juist naar God. Als onze ‘vervreemding’ al een reden heeft dan is het wel de afwezigheid van God, niet de zogenaamde ruzie die we hebben met Hem.

Mijn bezwaren tegen het christendom zijn inderdaad onoverkomelijk wanneer we van de modern-christelijke visie uitgaan, een christendom dat de twijfelachtige historiciteit van de bijbel toegeeft. Want dan valt het gehele gebouw van het christendom in duigen. Begrijp me nu goed: Niet dat gebouw van de boodschap van All-Bright, want veel ervan is best mooi en inspirerend, dat wil ik best toegeven! Dat is ook de reden waarom vele mensen eraan blijven vasthouden of er na het stadium van Johan naartoe groeien. Wat hij ermee wil zeggen is hetzelfde als wat ik en ieder ander ervaar: God is afwezig en we willen een verhaal, een teken, iets waaraan we ons kunnen vastklampen om ons te doen geloven dat Hij niet afwezig is. Dit verhaal kun je best opbouwen zoals hij het doet. Maar het is geen christendom meer. Het is de opheffing van het unieke van het christendom en het verhaal te scharen onder de duizenden andere heroïsche en troostrijke verhalen die wij mensheid kennen en kunnen gebruiken als inspiratie. Om het nog duidelijker te maken weer eens die vergelijking met die Hollywood film:


All-Brights geloof is een ‘krachtige energie’ uit een verhaal, te vergelijken met ‘het verlossend handelen van God’ en ‘vervulling van het menselijk bestaan’ in de film Titanic van Cameron en je kunt het vieren door het wekelijks zingen van de tune My heart will go on.



Let eens op hoe christelijk: (dominee legt gemeente de diepere strekking van het lied uit: You = God)… Betoverende stem klinkt:



Every night in my dreams I see you, I feel you,
That is how I know you go on.
Far across the distance and spaces between us
You have come to show you go on.

Near, far, wherever you are,
I believe that the heart does go on.
Once more, you open the door
And you're here in my heart,
And my heart will go on and on.

Love can touch us one time and last for a lifetime,
And never let go till we're gone.
Love was when I loved you, one true time I hold to.
In my life we'll always go on.

Hierna liggen we allemaal aan de voeten van God met tranen in onze ogen. Weet je het nog, Simpele Ziel, toen je dit lied voor het eerst hoorde in de bioscoop?

Let op de ‘subject-subjectrelatie’. Let op hoe mooi dit alles jouw behoefte vult: ‘Die solidariteit van God met de mens blijft raadselachtig, maar geweldig.’ Weet je nog wat de jonge held in de film net voor zijn ondergang als laatste woorden nog zei tegen zijn geliefde die op het vlot zat? Het was de boodschap van geloof, hoop en liefde. Wat een full gospel!

Waar heb jij dus de bijbel voor nodig wanneer je de boodschap overal uit kunt vissen?

Een christendom zonder historiciteit is precies als de verhalen die hindoes je kunnen vertellen.

Vraag iedere hindoe hoe zij het in hun hoofd halen Gods handelen, het gehele universum te zien in de koe, en zij zullen niet begrijpen dat je zoiets wat zo overduidelijk is niet begrijpt.









De bijbel geheel achter ons laten...

Rereformed:

-Ach, wat zal ik verder van All-Brights moderne theologie zeggen? Ik heb er eigenlijk geen behoefte aan een mooie vogel die vliegt neer te schieten. Waar het mij in mijn boek altijd om bedoeld is geweest, is te wijzen op schadelijk denken in fundamentalistische godsdienst. Als iemand zich mooie fantasieën schept, wat voor zin heeft het om die vies te maken? In principe heb ik dus niets tegen je te zeggen All-Bright. Ten hoogste zou ik kunnen zeggen dat deze fantasie mij niets meer doet, omdat het voor mij de bijsmaak heeft van dat waar ik me uit moest onttrekken en ik er bovendien veel te intelligent voor ben. Maar tezelfdertijd begrijp ik best dat ik als mens wel weer een nieuwe fantasie schep, en het geen nut heeft voor mij jouw fantasie tegen de mijne uit te spelen. Dus zou ik tegenover modern christelijk geloof liever stil willen zijn.

Wel moet ik dit nog even opmerken:

Je schreef: ‘Zonder bloedvloeien is er geen vergeving mogelijk vind ik nogal een kort-door-de-bocht formulering’. Kort door de bocht of niet, zo staat het toch wel in de bijbel: ‘Zonder bloedstorting geschiedt er geen vergeving’, zegt Hebreeën 9:22. En de schrijver van de Hebreeënbrief ontleent deze stelling weer aan Leviticus 17: 11 ‘want het bloed bewerkt verzoening’. Ik ben bepaald de enige niet die tegen jou zou zeggen dat het niet-aanvaarden van dit begrip op de traditionele manier inhoudt dat je het christendom vaarwel zegt. En deze tekst is ook voor mij als niet-christen van het allergrootste belang, want zij is juist de reden waarom ik het christendom verwerp met de grootst mogelijke kracht. Een God die onschuldig bloedvloeien nodig heeft om verzoend te kunnen worden kan slechts het produkt van antiek menselijk denken zijn. Jij begrijpt dit volkomen en daarom heb je aan het verhaal een moderne draai gegeven alsof het om solidariteit gaat en alsof je de goddelijke eis van bloedvloeien zo maar even uit het geloof kunt halen. Je bent vreselijk oneerlijk wanneer je zo redeneert. De grootste misleider van mensen. Ik kan me best vinden in veel van de ethische opvattingen van deze mensen, maar vind het oneerlijk dat ze het nog christendom blijven noemen. Net zoals je moderne orkestmuziek met geen mogelijkheid ‘klassieke muziek’ mag noemen. De enige overeenkomst met klassieke muziek is dat een orkest de muziek speelt.


Johan had alles aangehoord en gaf toe dat All-Bright op nogal losse grond scharrelde en met kunstmest werkte.

-Maar hij heeft toch best wel een mooie boodschap van verlossing! Dat moet van hem gezegd worden, prees Johan hem.


Rereformed:

-Ik kan er niet genoeg op hameren dat de christelijke God als uitgangspunt heeft dat het aardse leven verdorven is en dit probleem op een de moderne mens volkomen onwaardige en voor hem buiten kijf staande mythische wijze oplost. De meest centrale mythologie van het christendom is de stelling dat God ‘verzoend’, moet worden en ‘redding brengt’ door een onschuldig mens te offeren. Dit denken kunnen we in alle oude heidense godsdiensten tegenkomen.


Wat in de viering van het christelijke avondmaal (eucharistie) dus eigenlijk gedaan wordt is een verheerlijking van het mensenoffer, een zeer macabere gedachte, een ritueel dat we ook al algemeen in de heidense godsdiensten tegenkomen. De christelijke godsdienst heeft dit natuurlijk geprobeerd goed te praten door te stellen dat het God zelf is die in de vorm van een Godmens het offer aan zichzelf brengt. Zo wordt barbaarsheid met jongleurstechniek omgezet in liefde en de mythologie steeds absurder. Ook zijn we zo gewend aan het christendom, dat bijna niemand er meer erg in heeft hoe de gehele godsdienst staat of valt met deze mythe.

Christelijke godsdienst is de negatie van de schepping, het menselijk leven, de werkelijkheid, en daarom is het zelfs de negatie van God zelf.


Nietzsche legde het zo uit:


Christendom wil heer en meester worden van roofdieren. Het middel daartoe is ze ziek te maken. Verzwakking is het christelijke recept tot temmen, tot ‘civiliseren’.
Om mensen het gevoel te geven dat ze lijden en verlossing nodig hebben heeft men een machtige vijand -de duivel- nodig, slechts een streepje minder machtig dan God. Op die manier is het geen schande dat je lijdt. (De Antichrist)


Boven dit basisgegeven wordt dan een ‘mooie boodschap’ (evangelie) gelegd die de mensen dat geeft wat ze na de eerdere hersenspoeling hard nodig hebben: verlichting, troost, verlossing, vergeving. In verhouding tot het voorgaande is dit echter slechts een vernisje.

Christendom is ahw de godsdienst die de positie laat zien van een kind dat opgroeit met een vader die telkens rood aanloopt van woede, heftig reageert, een pak slaag geeft....om je even later weer op schoot te trekken en te zeggen dat hij zo van je houdt en het allemaal voor je bestwil is. Dit wordt letterlijk toegegeven in de bijbel:


Als tuchtiging hebt gij dit te dragen: God behandelt u als zonen. Want is er wel een zoon, die door zijn vader niet getuchtigd wordt [= lijfstraffen krijgt]? Blijft gij echter vrij van de tuchtiging, welke allen ondergaan hebben, dan zijt gij bastaards en geen zonen...Hij doet het tot ons nut, opdat wij deel verkrijgen aan zijn heerlijkheid’ (Hebr. 12: 7-10).


Met betrekking tot hoongelach dat men kan lezen in All-Brights commentaar, de reaktie van een verlichte moderne gelovige, over de droom waarin de argeloze christen wat dingen in zijn geloof logisch probeert te begrijpen zegt Nietzsche:


Eerst en vooral weet het geloof dat het op zichzelf volkomen onverschillig is of iets waar is, maar dat het van het grootste belang is in hoeverre geloofd wordt dat het waar is. De waarheid en het geloof dat iets waar is: twee volkomen uiteenlopende belangen, haast tegenovergestelde werelden- men komt tot het een of het andere langs fundamenteel verschillende wegen. Als het bijvoorbeeld gelukkig stemt te geloven dat je van de zonde verlost bent, dan is het daarvoor als voorwaarde niet nodig dat de mens zondig is, maar alleen dat hij zich zondig voelt. Maar als er allereerst behoefte aan geloof is, moeten rede, kennis en onderzoek in diskrediet worden gebracht: de weg naar wat de waarheid is wordt de verboden weg. Vurige hoop is een veel grotere stimulans van het leven dan welk incidenteel werkelijk voorkomend geluk ook. Lijdende mensen moeten overeind gehouden worden door middel van een hoop die door geen werkelijkheid weerlegd kan worden -die nooit in vervulling gaat en dus nooit afgedaan wordt: hoop op het hiernamaals.
Om liefde mogelijk te maken moet God een persoon zijn. Om de laagste instincten gelegenheid te geven hun woordje mee te spreken, moet God een knappe heilige jongeman als zoon hebben. Ten behoeve van de mannen komt een Maria opdraven.. Het gebod van de kuisheid versterkt de felheid en innerlijkheid van het religieuze instinct. Het maakt de cultus warmer, dweperiger, bezielder. De liefde is de toestand waarin de mens de dingen het meest ziet zoals ze niet zijn. Hier bereikt de kracht van de illusie haar hoogtepunt, evenals de kracht van verzoetelijking, van de verheerlijking. In liefde verdraagt men meer dan anders, men duldt alles. Het was zaak een religie uit te denken waarin bemind kan worden: daarmee is men over het ergste van het leven heen - men ziet het niet eens meer.
Tot zover de drie deugden van het christelijke geloof: liefde, hoop en geloof. Ik noem ze de drie christelijke slimmigheden.(De Antichrist)


De ‘moderne christelijke gelovige’ heeft zijn kinderlijk geloof achter zich gelaten en zoekt naar een nieuwe relatie tot God, maar ziet niet in dat dit niet kan zonder de bijbel volledig achter zich te laten. Hij kan God niet losdenken van de bijbel. Voor hem is nog steeds de waarheid niet van belang. Bij hem gaat het er slechts om het geluk te voelen, en hij kan dit op elke gewenste manier doen. Wat de waarheid uiteindelijk is lapt hij aan z’n laars.


Johan:

Denk je dat het christendom ooit had kunnen ontstaan als Jezus niet echt was opgestaan uit de dood? Wie wil er nu een martelaarsdood sterven voor een leugen?
Dat is voor mij toch wel het bewijs dat het christendom op waarheid berust.


Rereformed:

Vraag je vraag aan nabestaanden van enkele niet nader te noemen personen die op 11 september 2001 een stel vliegtuigen foutief parkeerden!


Johan:

Die mensen waren zo geïndoctrineerd dat ze dat deden. Het christelijke geloof is geen indoctrinatie, maar een geloof waarbij je ook je verstand moet gebruiken, en dat vrij is om te geloven.


Rereformed:

Omdat je je verstand wil gebruiken zou je moeten inzien dat het christendom van God een karikatuur maakt. De enige reden waarom je het niet ziet is omdat je zelf geïndoctrineerd bent. Christenen denken nooit na over het monsterachtige van de bloedvergelding die God eist.


Maar ik wil er ook dit nog over zeggen:

Je kan mijn gedachten ook zo formuleren: Christus had nooit (in de gedachten van de eerste gelovige christenen) uit de dood kunnen opstaan als mensen er toen niet van die antieke mythologische gedachten op na hielden dat Gods toorn tot bedaren zou kunnen komen door het offeren van een onschuldig mens. Blijf maar mooi een tijd denken over het godsbeeld dat het christendom ons aanbiedt. Voor mij is het doorslaggevend geweest om de waanzin ervan in te zien.
Dat de opstanding van Christus een mythologische ‘must’ is kun je goed zien in de gedachtenwereld van Paulus. Met het verhaal van Christus opstanding vielen alle stukjes van de legpuzzel voor hem op z’n plaats. Hij is het dan ook die deze mythologie uitspinde tot in de kleinste details en het ‘christendom’ schiep zoals wij het kennen. Zijn theologie is volledig gebaseerd op deze mythe. Hij had verlossing nodig van de vreselijke toorn van God die hij in zich voelde. Voor de levende Jezus, wat hij zoal deed en tijdens zijn leven zei, heeft Paulus geen enkele aandacht, sterker nog, geen enkele kennis.


Ik zal uitleggen welke conclusie je hieruit moet trekken: Heb je wel eens de religies bestudeerd die er 2000 jaar geleden zo de ronde deden? Ze zijn verbluffend van dezelfde makelij. Ik zal als voorbeeld over één vertellen. In Frygië had je de religie van Attis. Hij was de god van de opstanding, het tot leven komen van de natuur. Zijn dood en opstanding werd dan ook elk voorjaar beweend en gevierd. Attis was een mooie jonge man die geliefd was door Cybille, de Moeder van alle goden, de vruchtbaarheidsgodin. In feite was Attis haar zoon. Attis werd namelijk geboren uit een maagd, genaamd Nana. Het verhaal van zijn dood is niet zo leuk: hij ontmande zichzelf onder een pijnboom en bloedde dood. In navolging van deze god ontmanden de Attispriesters zichzelf als teken van vroomheid. Maar gelukkig herrees Attis weer, en wel in de vorm van een pijnboom. Cybille en Attis werden ook geïmporteerd naar Rome. Keizer Claudius maakte de heilige boom zelfs een onderdeel van de officiele godsdienst. Op de 22ste maart begon het grote feest. Er werd een mooie pijnboom uit het bos gehaald en in de tempel van Cybille geplaatst, waar het goddelijke aanbidding kreeg. Op de boom werd het beeltenis van een jonge man gebonden. De 24ste maart stond bekend als de Dag van Bloed. De hogepriester sneed zijn beide armen open en schonk zijn bloed als een offergave aan God. Daarna, onder een geweldig kabaal van muziek en wilde dans, deden alle priesters en ingewijden mee aan een spektakel waarin men geleidelijk in een staat van trance verkeerde en zichzelf met messen en scherpe potscherven verminkte. Dit ritueel was het bewenen van de dood van Attis. Een nieuw ingewijde ontmande zichzelf op dit moment en gooide het verminkte lichaamsdeel als een bloedoffer op het beeld van de wrede godin Cybille. Op deze manier offerde men zijn liefde geheel aan God. (vgl de uitspraak van Jezus. ‘..en er zijn die zichzelf ontmand hebben terwille van het koninkrijk der hemelen’, Mt 19:12). Na deze gruwelijke spektakels werd het beeltenis van Attis van de boom genomen en begraven. Nu begon het vasten als voorbereiding voor de Heilige Maaltijd. De volgende dag, bij het verschijnen van het eerste daglicht, werd het graf geopend en terwijl de wenende gelovigen droevig bij het graf stonden kwamen de priesters hun één voor één begroeten met een goede tijding: ‘Hij is verrezen!’ ‘Moge dit het teken zijn ook van uw verrijzenis, het graf zal over u geen heerschappij hebben’, werd er aan toegevoegd. Cybille had namelijk de aarde waarlijk lief en deed Attis, in ruil voor het bloed en de overgave aan Haar, weer herleven en daarmee kwam de gehele natuur weer tot leven! Zo werd de 25ste maart met uitbundige vreugde gevierd met karnaval. Zij droeg de naam ‘vreugdefeest’, en zo ongeveer alles was toegestaan op die dag. Soms ontstond algehele chaos. Tenslotte, op de 26ste maart kwam het feest ten einde met een heilige processie. Mensen liepen plechtstatig op blote voeten en begeleid door getrommel naar de Almo rivier, waar het beeltenis en de wagen van Attis en andere heilige voorwerpen werd gewassen. Op de terugweg werden de voorwerpen en de trekossen met bloemen bestrooid.

Naast dit grote feest als jaarlijks hoogtepunt had de Attis/Cybille religie ook andere rituelen. Sacramenten, die als doel hadden de gelovigen een mystieke ervaring van het goddelijke te geven. Om de spanning op te voeren waren deze sacramenten strikt geheim. Tot de sacramenten behoorden het Heilig Maal en de Doop met bloed. Het Heilig Maal bestond uit het eten uit een heilige trom en drinken uit een heilige cymbaal, de belangrijkste muziekinstrumenten van de Attisreligie. Bij het sacrament van de doop werd de gelovige bekleed met een kroon en moest hij in een put staan. Hierboven werd een rooster van hout gelegd, waarna een stier met een heilige speer op het rooster geslacht werd. Daarna werd de stier opengesneden en zijn warme bloed stroomde door het rooster op de gelovige die daar met reikhalzen op stond te wachten en zoveel mogelijk probeerde op te vangen. Na afloop kwam de gelovige van hoofd tot voet onder het bloed naar boven en werd hij ontvangen met eerbied. Hij was opgestaan uit de dood en had een nieuw leven gekregen! Al zijn zonden waren gewassen in het bloed van de stier. Daarna moest de herrezene een tijd alleen melk drinken, als teken van wedergeboorte. In Rome gebeurde dit ritueel in de tempel van de frygische Godin, op de heuvel genaamd Vatikaan, op precies dezelfde plaats als waar nu de St. Petrusbasiliek staat. Bij de uitbreiding van dit heiligdom in 1609 werden vele inscripties gevonden die op de oude godsdienstrituelen betrekking hadden.

Wil je ook nog wat horen over Adonis of Mythras, Dionysos, Osiris?


Simpele Ziel:

-Ik wil liever niets meer horen. Ik word er bang van. Ik begrijp namelijk wel veel meer dan mijn naam doet vermoeden. Ik heb alles van het bovenstaande begrepen.


Even was de Simpele Ziel stil. Hij leek tot een nieuw inzicht te komen. Maar toen schudde hij met kracht zijn hoofd en vervolgde met de volgende gedachte:

-Maar deze gruwelijke dingen laten misschien slechts zien hoe de duivel God telkens dwarsboomt. Hij is geniepig, imiteert God om ons te verleiden!

Een kennis van me werkt als zendelinge in Indonesië, in een gebied waar demonie en bezetenheid heel veel voorkomen. Als ze een kerkdienst houden, is het steevast tijdens de avondmaalsviering dat die bezetenheid zich manifesteert, dat mensen die bezeten zijn, schuimbekkend en schreeuwend over de grond beginnen te kronkelen en zichzelf beginnen te verwonden. De duivel en zijn demonen trekken het gewoon niet om op zo’n letterlijke manier herinnerd te worden aan dat offer wat hem ‘de kop vermorzeld’ heeft, zoals God al in het boek Genesis voorzegd heeft.

Maar wat ik ook schrijf, ik kan niemand de ogen opendoen. Dat kan alleen God. En Die zegt, klop en de deur zal voor je geopend worden, zoek en je zult vinden. Je kunt nog terug Rereformed!


Rereformed:

-Nee, Simpele Ziel, de werkelijkheid van het leven is dit: Klop op welke deur dan ook van ideologieën en waandenken, en de deur zal voor je opengaan. Het heeft totaal niets met God te maken.


de Vlinder:

-Tja, Rereformed, je zal wel pijn aan je vingers hebben wanneer je klaar bent met het typen van dit boek, maar helaas, ik denk dat je je energie verspild hebt. Sommige mensen zijn nu eenmaal totaal geindoctrineerd door een of ander geloof. Wat je ook zegt, het zal er weinig toe doen om ze iets anders in te laten zien. Toch weet ik zeker dat het best goede mensen zijn (de meesten in ieder geval wel) en het is hun goed recht om te geloven en te denken wat ze willen.


Rereformed:

-Ik bedoel geenszins mensen te beledigen. Indien we mensen echter een goed recht geven te geloven wat ze willen, dan moet er toch wel de kanttekening bij dat er dan nog slechts één manier overblijft om de wereld iets anders te maken dan zo ze er nu uitziet: met behulp van overredingskracht, dus redeneringen en woorden. En als dat ook gezien gaat worden als te ver gaand verzandt onze maatschappij in onverschilligheid waaraan een cultuur ten gronde gaat. Als je mij wil begrijpen kijk dan naar iets waar je objektiever naar kan kijken omdat het verder van je cultuur verwijderd staat. In de fanatiek-vrome uitingen van de Islam zien we namelijk precies hetzelfde als waartegen ik me verzet in het christendom. Maar het is daar voor ons gemakkelijker te zien omdat het nog beleefd wordt op dezelfde manier als het christendom vele eeuwen geleden. De christelijke godsdienst heeft zich al een paar eeuwen gemoderniseerd en aangepast. Nu is mijn opvatting deze: te zwijgen over hoe de huidige vrome vorm van de Islam vrouwen letterlijk opsluit en inpakt geeft blijk van buitengewone onverschilligheid en zoiets is erger dan je er fel tegen te verzetten. Zo is ook stilzijn over het christendom om de lieve vrede te behouden niets anders dan onverschilligheid, niet het dienen van de vrede.

Het kwalijke dat aan de basis van ons denken ligt, te ontmaskeren, is de wereld opbouwen. Het christendom heeft de schijn mensen te verlossen en hun een levensinstelling van liefde te schenken, net zoals de Islam de schijn heeft voor gerechtigheid en barmhartigheid op te komen, en daarom is het voor mensen die slaaf van deze ideologieën zijn bijna onmogelijk in te zien dat het geloof juist vaak het tegenovergestelde doet: liefde kan voor hen betekenen dat anderen voor eeuwig verdoemd worden en je niet mag omgaan met valse leraren, andersdenkenden en goddelozen, en ‘verlossing’ betekent in de praktijk dat je een slaaf wordt van bijgeloof en van wat anderen (of de bijbel) jou voorschrijven en alle andersdenkenden worden gezien als in duisternis wandelend. Zie hoe gemakkelijk Paulus dat doet: ‘Let op de honden, let op de slechte arbeiders, let op de aanhangers van de besnijdenis!’ (Fil. 3:2) Verre van liefdevol bezigzijn laat zo’n uitspraak zien hoe slechts een centimeter onder de vrome bovenlaag een man staat die meteen fanatiek rood aanloopt wanneer iemand het anders ziet of doet. Let op hoe hij over ongelovigen spreekt: ‘...want velen wandelen –ik heb het u dikwijls van hen gezegd, maar nu zeg ik het ook wenende- als vijanden van het kruis van Christus. Hun einde is het verderf, hun God is de buik, hun eer stellen zij in hun schande, zij zijn aardsgericht’ (Fil. 3:17). Wat een conclusie! Mensen die de boodschap van de gekruisigde Christus niet willen aannemen gaan meteen hun verderf tegemoet, zijn meteen mensen die ‘de buik’ als afgod hebben en schande als eer zien! ‘Aardsgezind’ wordt meteen negatief geinterpreteerd, zelfs al zouden het de grootste wereldverbeteraars zijn. Lees hoe Paulus in de Efezenbrief spreekt over ongelovigen:


dood door hun overtredingen..., levend overeenkomstig de overste van de macht der lucht [=satan]..., kinderen der ongehoorzaamheid, van nature kinderen des toorns’ (2:1-3), ‘levend in de ijdelheid van hun denken, verduisterd in hun verstand, vervreemd van God...in hun verdoving overgegeven aan losbandigheid om gretig winst te slaan uit allerlei onreinheid.’


En God ziet men als een uitvergroot mens die rustig het allergruwelijkste kan doen of bevelen en toch rechtvaardig genoemd kan worden. En godsdienstig leven ziet men naief en negatief als eeuwige strijd tegen boze geestelijke machten om ons heen:


Ziet dus nauwlettend toe hoe gij wandelt...want de dagen zijn kwaad’ (Ef. 5:15-16). ‘Doet de wapenrusting Gods aan, om te kunnen standhouden tegen de verleidingen des duivels; want wij hebben niet te worstelen tegen bloed en vlees, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers dezer duisternis, tegen de boze geesten in de hemelse gewesten. Neemt daarom de wapenrusting Gods, om weerstand te kunnen bieden in de boze dag en om –uw taak geheel vervuld hebbende- stand te houden.’ (Ef 6:10-13).


Waar het om gaat is in te zien dat de problemen waar we veelal mee zitten niet te wijten zijn aan bepaalde mensen die de godsdienst verkeerd begrepen hebben en spelbrekers zijn (zo lossen gelovigen de problemen van alle eeuwen op), maar de oorzaak van allerlei menselijke ellende op aarde diep in de godsdienst zelf ligt. Het is trouwens zeker niet waar dat ik mijn tijd verspil door met deze mensen in discussie te gaan. Ik ben vroeger ook één van hun geweest, een slaaf van de bijbel. Gelukkig kan een mens wel degelijk van opvattingen veranderen! De onwaarachtigheid en het benauwende van de voorstellingen in de bijbel druipt er als het ware van af. De waarheid over het christelijk geloof is voor een modern kind zo gemakkelijk als wat in te zien. Gelovigen zitten nooit met te weinig inzicht, maar slechts met de beklemmende angst die hun ervan weerhoudt de conclusies over hun geloof echt te trekken. Omdat de bijbel de allerwreedste straffen en allergrootste toorn van God over afvalligen uitgiet (en te pas en te onpas hierover uitwijdt: ‘Laat niemand u misleiden met drogredenen, want door zulke dingen komt de toorn Gods’ Ef 5:6) hebben velen een boeklang of nog langer therapie nodig om de moed ervoor te vinden mondig te worden in het denken.


Wat alle boekgelovigen nodig hebben is op te groeien om zelf eens een deur open of dicht te doen. Gebruik je gezond verstand eens! Het is gek, maar zo’n gedachte is een gelovige volkomen vreemd. De gelovige heeft zichzelf onvoorwaardelijk uitgeleverd aan bijgeloof vanaf het moment dat hij christen werd en ‘iets’ in zich voelde. Probeer eens een moment de wereld te zien zonder bijbelse indoctrinatie. Er zal geen vleugje van duivels en demonen en goden die bloedoffers eisen meer overblijven. Een heks valt van haar bezemsteel uit de lucht op hetzelfde moment dat je er niet meer in gelooft dat ze kunnen vliegen. Bloedoffer verliest alle betekenis zodra je een begin maakt met het eren van de werkelijkheid, dus met het eren van de ware Schepper van het heelal.


Johan:

-Door het feit dat je zo lichtvaardig praat over de geestelijke wereld, weet ik zeker dat je er geen enkele ervaring mee hebt. Als jij ooit een greintje inzicht had gehad in wat voor krachten er allemaal spelen in de geestelijke wereld, en wat voor invloed die op ons hebben, zou je het wel uit je hoofd laten om daar zo makkelijk over te praten!

En God is wel degelijk een liefdevolle God. Hij heeft Z’n zoon naar de wereld gestuurd voor ons. Rereformed, je bent nog steeds uitgenodigd op de bruiloft. Doordat je zo bitter en hardvochtig praat over God, weet ik dat je Hem nooit echt hebt gekend. Maar dat kan nog komen, als je er maar voor openstaat.


Rereformed:

-Het is vreselijk jammer dat je zo over mij moet praten, na alles wat ik geschreven heb in dit boek. En dat nog wel terwijl ik jou nota bene geweest ben! Waarom zetten mijn levensverhaal en mijn woorden jou niet aan het denken, maar kom je met clichees waar zo iemand als ik die ondergedompeld is geweest in het geloof totaal geen boodschap meer aan kan hebben? Ik heb letterlijk het leven van je gehad! Ik zou je dit willen zeggen: net zoals Paulus kan ik zeggen dat ik meer voor het christendom geijverd heb dan anderen, ik heb meer voor het christendom overgehad dan anderen, ik heb er alles voor opgegeven, ik heb mijn gehele leven aan God willen overgeven, ik heb altijd voor ogen gehad dat de geestelijke dingen het hoogste zijn in de wereld. Ik heb wel degelijk inzicht in deze dingen, ik ben volkomen oprecht geweest, ik heb bovendien een kennis van de godsdienst die de kennis van velen te boven gaat.

Ik vind het niet leuk zo te praten, dat zal Paulus ook niet leuk gevonden hebben; maar hij deed het omdat hij –net zoals ik dit voortdurend ervaar- werd aangevallen door mensen die zijn boodschap niet konden pruimen. Net als Paulus krijg ik altijd te horen dat ik het niet snap, dat ik het niet begrijp, dat ik geen weet heb van geestelijke dingen, dat ik de dingen verdraai, geen echte gelovige geweest ben enz. Houd daar toch mee op en stel je het volgende voor: zo geestelijk en zo tot God behorend als jij jezelf voelt, heb ik me als christen ook gevoeld.

Maar ik heb net zoals Paulus een geweldige bekeringsgeschiedenis ervaren. Net zoals Paulus die van het juk van het Oude Testament werd bevrijd en daar iets hogers, beters voor in de plaats kreeg, ben ik bevrijd van het juk van de gehele bijbel met al z’n ‘juiste’ opvattingen en ‘enige weg tot behoud’. Een modern mens die zijn geloof in God op de bijbel baseert is hopeloos in de war. Hij praat slechts anderen na en is bezig met een egotrip. Hij denkt het bij het rechte eind te hebben en tot de uitverkorenen te behoren, maar heeft in werkelijkheid God en geloof, mensheid en ons bestaan verkleind tot iets armetierigs. Paulus denkt ‘een groot geheimenis’ te verklappen waar vroegere geslachten geen weet van hadden: ‘dat de heidenen mede-erfgenamen zijn, medeleden en medegenoten van de belofte in Christus’ (Ef. 3:6,7). Ach, wat is zijn wereld klein! Wat leefde hij met de gedachte van uitverkiezing van een paar, zelfs wanneer zijn ogen al waren opengegaan tot buiten Israel! (Ef. 1:11) Wat gingen er nog een hoop verloren! (Ef. 2:1) Wat had hij weinig weet van de miljoenen die er buiten zijn gezichtsveld en buiten de regering van Christus in alle tijden leefden en zouden leven! (Ef. 1:22)

God heeft de wereld inderdaad lief, en Hij heeft mij naar de wereld gestuurd en mij als klein kind twee ernstige ongelukken doen overleven om jou, Johan, na een lang leven dit te vertellen:


De Schepper van het heelal is oneindig veel groter dan het beeld dat de bijbel ons geeft.


En indien je nog niet goed begrijpt wat ik hiermee bedoel zal ik het nog duidelijker zeggen:


De Bijbel is op vele plaatsen het beledigen van God en het menselijk leven.


In werkelijkheid is ‘verloren gaan’ niet eens mogelijk, omdat alles door een perfecte God geschapen is. Zo is ook ‘verlossing’ onvermijdelijk, en totaal niet afhankelijk van of we in een verhaal geloven. Zo zijn ook al de weerzinwekkende oudtestamentische dingen die we aan God toeschrijven en de nieuwtestamentische verheffing van een mens tot de status van God, en alle praat over satan en demonen niet slechts naief, maar een aanranding van ons godsbeeld.

Dat waar ik op uitgekomen ben is pas vrijheid en liefde. Juist door het christendom de rug toe te keren heb ik het leven gevonden. Ik kan me voorstellen dat je door mijn schrijven een beeld krijgt als zou ik verbitterd zijn, maar in werkelijkheid is het juist andersom! Zie welk een leven christenen leiden: christenen leven in een wereld die vol met duivels en werken van de Satan zit (Ef. 6: 11, 12). Zij leven in een goddeloze wereld (Ef. 5:16) en leven slechts voor de prijsuitreiking (Fil. 3:14, Ef. 6:8). Zij leven in duistere gedachten vol bloed, goddelijke straf (Ef. 5:5,6), taboes (Ef. 5: 3,4) en primitieve voorstellingen (Ef. 4: 8-10). Zij noemen zich slaven (Ef. 6:6) en gevangenen (Ef. 4:1). Vandaar dat ze wel oneerlijk móeten zijn wanneer ze ‘Hij komt spoedig’ na tweeduizend jaar nog steeds in hun mond durven nemen; of na tweeduizend jaar Paulus’ bewering dat christenen ‘het geheimenis van Gods wil kennen’, namelijk dat het Gods bedoeling is ‘ter voorbereiding van de volheid der tijden al wat in de hemelen en op aarde is onder één hoofd, dat is Christus, samen te vatten’ (Ef.1:9-10) ‘Hij heeft alles onder zijn voeten gesteld’ (Ef 1:21) nog steeds denken te kunnen onderschrijven; of de bijbel in alle ernst ‘het woord der waarheid’(Ef. 1:13) nog menen te kunnen noemen. Zij noemen ‘aardsgezind’ een zonde (Fil. 3:19) en noemen het aardse vuilnis (Fil. 3:8).

Ik leef in een fantastische wereld. Er is niets zo heerlijk als mijn bevrijding uit de dwangbuis van de traditionele godsdienst. Pas wanneer iemand het christendom de rug toekeert kan hij de betekenis van zijn eigen persoonlijkheid, het godsgeschenk van dit leven en de betekenis van liefde pas vinden. Deze boodschap is de moeite waard voor christenen om te overdenken.

Dat het bestrijden van ongezonde denkbeelden niet nutteloos is kun je opmerken door onze eigen maatschappij te vergelijken met, zeg, de maatschappij van een jaar of 400 geleden. Je zou een lijst van honderden dingen kunnen maken waar mensen vroeger bijgelovig in geloofden of barbaars op reageerden. Dit alles is verdwenen door het optreden van ‘verlichte’ mensen. Met verlichte mensen bedoel ik me niet op te werpen als iemand die de waarheid in pacht heeft. Integendeel, iemand met moderne kennis wordt alleen maar steeds nederiger, steeds voorzichtiger uitspraken te doen over ‘de werkelijkheid’. Verlichte mensen zijn voor een groot deel gewoon bezig met het opruimen van rommel in ons denken en handelen. Ze zijn er ook van bewust dat er heus wel een hoop rommel zal overblijven, ook in hun eigen leven, net zo goed als dat niet alles wat uit het verleden komt opgeruimd behoefd te worden.
Verlicht zijn is voor een groot deel bereid te zijn rommel te zien voor wat het is.

Wat het christendom betreft moeten we inzien dat het gebaseerd is op mythen en halve waarheden. Op de eerste bladzijden van de bijbel hebben we al met een mythe te doen die de wereld ongelofelijk veel schade berokkend heeft. De werkelijkheid van ons bestaan kan nooit het gevolg geweest zijn van het handelen van een mens (de zondeval). Het is gewoon een belachelijke gedachte ons bestaan uit te leggen met als basis zo’n kolossaal waandenkbeeld; traditioneel geloof is dan ook in wezen een kinderlijke vereenvoudiging van onze werkelijkheid, en staat dus altijd een beter begrip in de weg. Dit betekent niet dat er niets waardevols in geloof zit, maar wel dat we er onze conclusies uit moeten trekken.


Simpele Ziel:

-Rereformed, ik ben er nou spuugzat van dat je elke keer weer zielig aan komt emmeren met dat jij ‘verder bent op je geestelijke reis dan ik’ omdat jij ‘al het stadium hebt bereikt dat je afscheid genomen hebt van het christendom’ terwijl ik dat ‘primitieve beeld nog verheerlijk’ en dergelijke.
Verdomme man! Zie je nou niet in hoe kinderlijk je praat!
Alleen jouw weg is goed, alle mensen die er anders over denken, zijn nou eenmaal nog niet zo ver als de alwijze Rereformed die tenslotte al tientallen jaren bezig is aan zijn geestelijke reis.
Ik vind het heel vervelend dat je zo uit de hoogte doet. Denk je dat ik alleen maar de kinderbijbel thuis heb ofzo? Dat irritante gezwets van je komt me de keel uit! Als je niet naar andere mensen wilt luisteren, nou, fijn, dan niet. Maar ga niet pedanterig en arrogant en betweterig doen alsof jouw wereldbeeld het enige is dat recht van bestaan heeft.
Je zou het wel eens mis kunnen hebben! Ga lekker ergens anders jezelf geweldig lopen vinden.


Rereformed:

-Tsja, het is nooit leuk als je volkomen van mening verschilt met een ander. Ik lijd er net zo onder als Paulus. Ik –anno 2004- zou zijn woorden zo kunnen uitspreken: ...want velen wandelen –ik heb het u dikwijls van hen gezegd, maar nu zeg ik het ook wenende- als vijanden van dit godgegeven leven. Het gevolg van hun denken is haat en nijd in de wereld, hun God is de antieke papieren heilige tekst, hun eer stellen zij in hun slaafse onderwerping daaraan, zij zijn slechts uit op de hemelse prijsuitreiking’. (vgl Fil. 3:18)

Ik denk dat het helpt als je je eens indenkt hoe christenen overkomen op niet-christenen. Als iemand die aan beide kanten van het hek heeft gestaan moet ik zeggen dat ik het vroeger als christen ook helemaal niet snapte wanneer sommige mensen zich zo agressief gedroegen als ze het over het christendom hadden. Christendom is toch liefde, goed zijn, eerlijk zijn, hoge morele standaard, medelijden, enz. Wanneer het christendom slechts die dingen uitstraalt geloof ik ook niet dat iemand je een strobreed in de weg zal staan.

Maar in dit boek ben ik bezig geweest met de duistere kanten, de keerzijde van het christendom. Deze keerzijde is geen kleinigheid! Stel je voor hoe het voelt wanneer iemand anders er van overtuigd is dat jij, omdat je geen christen bent, God totaal niet kent, een slaaf van de duivel bent, en er nog wel eeuwig voor gestraft zal worden later! En dan wordt er koel uitgelegd dat het de schuld van die mensen zelf is en ze het verdiend hebben, vooral wanneer ze weet hebben van het evangelie maar het niet aannemen! Als ik bovenstaand wereldbeeld verwerp en ook vele andere denkbeelden die de Schepper van het Universum verkleinen, doe ik dat inderdaad omdat ik me ‘verlicht’ voel en niet aan barbaars of naief denken mee wil doen. Als dat een ‘verdomme’ van jou oproept, ga jij letterlijk door met het geloven in verdoemenis en beschouw ik je als onverlicht, als iemands die moet groeien.

Het is me in gesprekken opgevallen dat vele christenen van vandaag totaal geen weet meer hebben van hun eigen geloof. Ze hebben het zo vervaagd, eigentijds en aardsgericht gemaakt dat deze en andere keerzijden gewoon verdwenen zijn uit hun geloof. In dat geval zou ik zeggen, ga gewoon door met je mooie geloof, wie weet ben je verlichter dan ik. Als enige opmerking zou ik nog willen zeggen: ...en pas op dat je zo weinig mogelijk de bijbel zelf gaat lezen; houd je geloof maar mooi eigentijds; de moderne theologen waarnaar je af en toe luistert zullen voor jou wel de juiste humane bijbelteksten aanhalen.

Je hoeft je echt niet aangesproken te voelen met mijn opmerkingen. Wellicht heb ik het helemaal niet over jou. Ik houd me alleen bezig met ‘christelijke opvattingen’ die algemeen geloofd en aanvaard zijn. Daar horen mythes bij waarin geloofd wordt, helstraffen, uitverkiezing van enkelingen, duivels, af en toe bovennatuurlijk ingrijpen van God, engelverschijningen, goedpraten van de meest weerzinwekkende teksten in de bijbel enz. Het is mijn goed recht na 40 jaar christen geweest te zijn te zeggen dat ik spuugzat ben van alle belachelijke praat over duivels, zoenoffers, reiniging in bloed, verdoemenis en goddelijke toorn. Wellicht moet ik voor lezers nog eens in een notendop laten zien wat de bijbelse boodschap is:

Uitgangspunt het beroemdste vers van de bijbel:


Want alzo lief heeft God de wereld gehad dat Hij zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een ieder die in Hem gelooft niet verloren ga, maar behouden worde.’ (Joh. 3:16, waar ze je op straat altijd mee lastig vallen).


Paulus matigt eenzelfde soort arrogantie aan:


Want er is onder de hemel geen andere naam gegeven onder de mensen waardoor wij behouden worden; want er is geen behoudenis buiten Christus om’. (Hand. 4: 12)


Conclusies uit deze verzen:

1) Allereerst zien we dus dat God vertoornd is op de mensheid en iedereen blijkbaar verloren zou moeten gaan.
2) Vervolgens wordt ons verteld dat God de wereld lief heeft en daarom voor een oplossing zorgt.
3) Deze oplossing gaat alleen op als wij mensen ‘in Zijn oplossing geloven’.


Implicaties:

1) We zien dus dat de God van de bijbel helemaal niet liefheeft op de manier die volgens ons mensen ‘liefde’ betekent. Liefde volgens ons mensen is onvoorwaardelijk, altijd vergevingsgezind en nooit wreed of wraakzuchtig.

2) We kijken wat rond in de geschiedenis en zien vervolgens dat God zijn ‘oplossing’ op ongehoorde manier in de soep laat lopen. Zeshonderd jaar na Christus wordt de gehele wereld van het oudste christendom tot een ‘nieuw onfeilbaar geloof’ bekeerd en gaan ze dus vanaf die tijd allemaal weer verloren. 1500 jaar na het geven van deze ‘oplossing’ wordt Amerika en nog later Australië pas ontdekt en kunnen we ‘de oplossing’ voor het zondenprobleem pas aan de bewoners ervan brengen (we weten allemaal hoe dankbaar die paar die het overleefd hebben ons daarvoor zijn).

3)Tweeduizend jaar later is het christelijke Europa, dat de rest van de wereld probeerde te bekeren, ontkerstend en hebben de grootste volken der aarde (China, India) Gods oplossing nóg niet gehoord of zijn er niet van onder de indruk.

4) De mensen die zich christen noemen zijn verdeeld over een onnoemlijk aantal richtingen, die elkaar allemaal tegenspreken.


En nu de hamvraag voor alle christenen: Is het redelijk te geloven dat de Schepper van het universum en de Vader van ons mensheid zichzelf zou willen openbaren aan een heel klein groepje mensen en de overgrote rest van de mensheid in onweten wilde laten? Wat zegt het over de liefde van God wanneer we moeten concluderen dat die liefde op zo’n krakkemikkige manier werkt dat slechts een fractie van de mensheid ooit in contact met God gebracht wordt en de rest dus verloren gaat?

Natuurlijk hebben christenen altijd met dit probleem gezeten. Hun oplossingen zijn altijd de volgende:


1) ‘Het is niet de schuld van God maar van ons mensen’ (deze christenen leggen dan uit hoe zwak wij mensen zijn om het evangelie uit te dragen en hoe de Satan op aarde te keer gaat om God tegen te werken enz. Zij verdedigen een hopeloos zwakke God, die nergens zijn mooie plannen kan uitvoeren omdat de mens en de Satan zo sterk tegenwerken. Zij hebben niet eens door hoe zielig hun godje is en dat de god in wiens macht ze eigenlijk geloven de Satan is)


2) ‘Het is niet aan ons om te oordelen. Gelukkig doet God dat en Hij is rechtvaardig.’ (deze christenen zijn liefdevoller en vergevingsgezinder dan de god waarin ze geloven. Wellicht zijn ze ook onwetend over wat hun eigen geloof hun vertelt, of ze willen het gewoon niet zien. Ook zij hebben niet door hoe zielig hun eigen god is, ditmaal niet vanwege zijn zwakte, maar vanwege zijn wrede karakter, want ze laten Hem toch maar mooi verdoemen).


Het is moeilijk uit te leggen hoe traumatisch mijn ervaring was nadat ik als oprecht christen deze onzin inzag. Maar in ieder geval niets om trots op te wezen. Je mag in de regel al blij zijn als het je lukt op je benen te blijven staan, het zonder jarenlange psychiatrische hulp weet te klaren en met het verliezen van je geloof niet opgenomen hoeft te worden.

Het dilemma voor mij is altijd dit geweest: ik heb me uiteindelijk aan het christendom onttrokken juist omdat ik menswaardig wil denken, omdat ik God eer aan wil doen en alle mensen lief wil hebben, ongeacht waar ze in geloven, en het voor onmogelijk houd de bijbelse denkbeelden te zien als een uiting van Gods grootheid en glorie.

En nadat ik dit doe word ik tot mijn laatste ademtocht door deze godsdienst aangeklaagd als iemand die ‘als een hond terugkeert naar zijn overgeefsel’ (2 Petrus 2). Wanneer je ermee te maken hebt gehad is godsdienst voorwaar niet iets wat je even koel kunt benaderen.

Door deze ervaring begrijp ik nu wel goed hoe homo’s zich voelen wanneer ze met het christendom in aanraking komen.


Johan had wat meer zelfbeheersing, maar riep ook ietwat geërgerd uit:

-Ik vraag me af wat voor relatie jij hebt met God of met de Bijbel dat jij dit allemaal weet over God. Ben jij een soort profeet ofzo? Dat jij, Rereformed, kan vertellen dat Gods hele uitgangspunt de verdorven aarde is en dat alles hier op gebaseerd is, dat God in het OT alleen maar tijd had om vertoornd te zijn is volgens mij helemaal niet waar. Volgens mij lees jij alleen maar de dingen die je wilt lezen, want het Oude Testament is niet alleen maar toorn van God, absoluut niet. Van begin tot eind pik jij zwarte bladzijden uit de bijbel. Maar lees de verhalen eens over Abraham, over Jozef en over het volk Israel, hoe geweldig God voor zijn volk zorgt en, ja, als het volk ongehoorzaam is geweest dan straft Hij het volk, maar zou een goede vader zijn kind niet straffen als hij iets doet wat niet correct is?

Mensen willen God zien als een sinterklaas, die alles geeft en waarin alles makkelijk is. Maar als God dat had gewild dan had Hij in de eerste plaats geen boom in het paradijs neergezet.

Ja, ik geloof dat deze wereld verdorven is, dat de banden van satan reëel zijn en dat deze banden gebroken moeten worden. Maar dat wil toch niet meteen zeggen dat dit meteen het hele fundament is van het christelijke geloof, of wel soms?

Ik geloof dat het fundament van mijn geloof liefde is, dat God intimiteit met mij wil hebben, dat Hij wil dat ik naar Hem luister, dat Hij wil dat ik mijn eigen verlangens aan de kant zet en, ja, voor mij als mens is het niet leuk, absoluut niet, het is niet leuk om door de meeste mensen niet begrepen te worden het is niet leuk om dingen te moeten laten die opzich best wel leuk zijn.

Maar als ik mezelf verneder voor God, dan zal Hij mij verhogen en daar verlang ik naar, om in zijn ogen gunst te vinden en het is niet alleen maar geven, absoluut niet, ik ben gelukkig en ik verlang er naar om nog minder te leven voor mij zelf en meer te leven voor God, te doen wat God van me vraagt en ja dat vraagt om offers en ik vind het geweldig


Rereformed:

-Wel, in zoverre mijn zienswijzen eer aan God doen ben ik inderdaad een profeet. Mijn profetische boodschap is deze: jij, fundamentalistisch gelovige, wil pertinent je ogen dicht doen voor de opvliegende (naijverige) God die we overal in de bijbel tegenkomen. Omdat je in dogma’s gelooft en de bijbel jouw afgod is maak jij de zwarte bladzijden van de bijbel wit, en dat is een zeer kwalijke zaak: het beledigen van God en het beschadigen van je eigen mooie ziel. Je beschuldigt mij van aansterken. Voor hetzelfde geld kan ik jouw beschuldigen van afzwakken. Probeer de bijbel eens objektief te bekijken. Wat zegt het over jouw God dat hij zich de moeite getroost ons te leren dat we niet-geschubde zeedieren niet mogen eten, maar uitdrukkelijk vermeldt dat we sprinkhanen juist weer wel mogen eten? Denk je echt dat dit bijbelwoord opgeschreven door een woestijncultuur uit de bronstijd iets met de Schepper van het Universum te maken heeft? Dit zijn de onbenullige bladzijden van de bijbel.

En om op de werkelijk zwarte bladzijden van de bijbel te komen, tel op hoeveel keren er over liefde gesproken wordt en hoeveel keren over Gods toorn, wraak, straf. Deze statistieken die je daaruit krijgt zeggen boekdelen! Deze statistieken kun je trouwens ook meten uit bovenstaande reaktie die je schrijft. Hoeveel van bovenstaand schrijven laat de geweldige liefde zien die je ervaart? En kijk eens in welke kleuren jij die liefde schildert! Hoeveel laat zien hoe je onder het christelijk geloof lijdt in je leven? Wees eerlijk, lees je reaktie opnieuw en lees je eigen woorden nu alsof het over een ander gaat.

Maar zou een goede vader zijn kind niet straffen als hij iets doet wat niet correct is?’ is precies waar ik het in dit boek en in mijn uitleg hierboven over heb: precies omdat jij nog steeds in dit primitieve bijbelse denkstelsel leeft, klinkt het bijbelse geloof jou allemaal logisch en rechtvaardig en zoals het hoort in je oren. Het is nog niet in je opgekomen dat je hierbovenuit kan groeien, wel degelijk een vader voor je eigen kinderen te kunnen zijn die NOOIT hoeft te straffen en juist daardoor kinderen opvoedt die later op een veel hoger en gezonder menszijn uitkomen dan kinderen die op ‘de traditionele manier’ worden opgevoed. ‘ja, ik geloof dat deze wereld verdorven is.’ Je bent zo gehersenspoeld door het christelijk denken dat je er nooit bij stilgestaan hebt dat het veel logischer is aan te nemen dat de ware God dit leven zoals het is wel eens precies zo geschapen zou kunnen hebben zoals jij het kent, en het dus NIET verdorven is! Jij denkt slechts God te eren, maar in werkelijkheid doe je het tegenovergestelde: het aardse bestaan verdorven te noemen is juist een belediging aan het adres van God! De bijbel doet dus precies het tegenovergestelde van wat je werkelijk wil doen: jij wil God eren, maar door de bijbel aan te hangen wordt je zicht op God juist volkomen verduisterd!

Intimiteit, liefde tussen God en mens is in het christendom slechts een holle kreet. Dit laat je zelf uitstekend zien door er op te laten volgen: ‘Als ik mezelf verneder voor God, dan zal hij mij verhogen en daar verlang ik naar’. In de sexuologie noemen ze zoiets een sado-masochistische relatie, waarin jij de masochist bent (=hij die het geweldig vindt om ‘offers’ te brengen, zichzelf uit te schakelen en zich te vernederen), en God de sadist (hij die ons kastijdt voor ons bestwil).

Je verwrongen menszijn komt heel pijnlijk tot uiting in je zin: ‘en ja voor mij als mens is het niet leuk, absoluut niet, het is niet leuk om door de meeste mensen niet begrepen te worden het is niet leuk om dingen te moeten laten die opzich best wel leuk zijn’.

Wat jij nodig hebt is een totale breuk met het christendom. Het zou een ervaring voor je zijn alsof je voor het eerst de heerlijke zeelucht of bosgeur in je leven zou opsnuiven. Ik weet het zo goed omdat dit de ervaring van mijn eigen leven is. Jezelf mogen zijn is het grootste geschenk dat je jezelf maar zou kunnen geven. Pas dan leef je geheel voor God en doet je leven Hem eer aan.


All-Bright:

-Correctie: met Anita Phillips, auteur van A Defence of Masochism wil ik betogen dat een sadist en een masochist een onmogelijk koppel zouden zijn. Sadist wil iemand tegen diens zin kwellen en op die wijze macht uitoefenen. Masochist wil iemand tegen diens zin verleiden om tot kwelling over te gaan en op die wijze macht uitoefenen. Sado-masochisme is een modewoord voor meesteressen met zweepjes in zwarte pakken, maar heeft met sadisme en masochisme weinig te maken.
Bovendien, n.a.v. het bovenstaande citaat: als God ons voor ons bestwil kastijdt, hoeven wij ons niet te vernederen. Als wij ons vernederen hoeft God ons niet te kastijden, dat doen wij dan zelf al.


Rereformed:

-Wel, indien jij van mening bent je te moeten vernederen voor God, ben jij een slachtoffer van masochistisch denken. Indien jij er een gedachte op nahoudt dat God kastijdt (=in de bijbel lijfstraffen oplegt), dus dat je als mens niet bent zoals God het bedoeld heeft, en Hij je daarvoor zal straffen indien je niet precies gelooft volgens Zijn voorschriften, dan heb je Hem -zo je niet bereid bent Hem sadist te noemen- dan toch in ieder geval gemaakt tot een primitieve opvoeder. Anita Phillips heeft natuurlijk gelijk: sadist en masochist gaan niet samen wanneer ze twee personen zijn. Zoiets bestaat dan ook slechts als denkkronkel in één en dezelfde menselijke psyche. Het christelijk godsbeeld en mensbeeld is geheel een ongezonde kronkel van de menselijk psyche, het is ontspoord geloof, net zoals sado-masochisme een aanduiding van ontspoorde sexualiteit is.

Jij blijft in de traditie steken dat liefde Gods iets met genade te maken heeft. Zolang je niet ziet dat liefde een relatie op gelijke voet is zul je een slaaf van het christendom blijven.


Gods geschenk aan ons mensen is niet onverdiende genade aan ons zondige mensen, maar het schitterende leven dat Hij als geschenk aan ons geeft. Zoals een door een componist geschreven noot geen genade moet vragen aan de componist, maar slechts moet klinken in een symfonie. Juist dit inzicht heeft mij verlossing geschonken. Ik heb geen uitzicht op een ‘dicht donker fins bos’. Nu ik verlost ben door dit inzicht loop ik vrij rond in dit bos, heeft het niets te maken met dicht en donker en gevaarlijk maar snuif ik de heerlijke boslucht elke dag op! Het kwade bestrijden door goed te doen is niet moeilijk, het is wat ik als mens ten diepste ben.
Gek dat christenen mensen die zich hebben vrijgevochten uit de dwangbuis (‘het diensthuis’) van een godsdienststelsel altijd met het woord ‘arrogant’ bestempelen. Het is hun jaloezie op iemand die totaal eerlijk zichzelf durft te zijn en als vrij mens rondloopt, als iemand die zich ziet als de partner van God, een mooie muzieknoot in Zijn beste symfonie en geniet van het leven. Jaloezie op iemand die geen autoriteit meer boven hem heeft staan, maar de autoriteit in zich opgezogen heeft tot een deel van zichzelf. Het is ook onkunde, om maar niet in te zien dat iemand die zonde uit zijn woordenboek heeft geschrapt wel degelijk uit kan komen op een hogere vorm van menszijn, hoger dan wat we in het christendom voorgeschoteld krijgen, en in het geheel niet automatisch uitloopt op Hitler en Stalin.









...Om iets hogers op te bouwen

Rereformed

Mijn boodschap is deze: ZOWEL Christendom als de goddeloze stelsels van Hitler en Stalin of het Nihilisme heeft de mensheid achter de rug. In de 19e en 20ste eeuw is de westerse wereld ontrukt aan haar eeuwenlange religieuze wortels. Zo'n gigantische omwenteling had diepe ontgoocheling (de filosofieën van de zinloosheid) en ook fanatieke, intolerante wereldse ideologieën tot gevolg. Als je erover nadenkt zie je dat communisme en fascisme systemen waren van mensen die wel hun godsdienst hadden opgegeven maar nog niet de streken van die oude godsdienst: het met geweld gehoorzaamheid afdwingen aan bepaalde denkbeelden. Maar dit alles behoort voorgoed tot de verleden tijd. We zijn nu in een volgende fase, een fase waarin al het oude heeft afgedaan, en we bezig zijn met het opbouwen van een totaal nieuwe cultuur, een cultuur die geleerd heeft van de fouten van het verleden, een cultuur die zich steeds richt op de altoos veranderende toekomst, een cultuur waarin ieder mens (vanwege scholing en de overvloed aan informatie) een mondig individu is. Zowel traditionele godsdienst als aanbidding van de mens is door de mand gevallen. Maar het is in het leven geen keus tussen die twee. Er is wel degelijk een andere koers:

Het wordt nu tijd iets hogers te scheppen, de mens die de partner is van God. De mens die God als autoriteit in zijn eigen denken meedraagt en daar geen enkele heilige teksten meer voor nodig heeft, de mens die meedoet aan het opbouwen van de gehele wereld.


En nu zal ik –net als Paulus- eens een geheimenis bekendmaken. Het is vreemd dat het nog steeds een geheimenis is, want iedere christen heeft het al 2000 jaar kunnen lezen in de woorden van Paulus. Paulus heeft ons de Mondige, Volwassen Mens al lang geleden voorspeld in de brief aan de Efeziërs (4: 10-16):


Hij die nedergedaald is, Hij is het ook die is opgevaren ver boven alle hemelen, om alles tot volheid te brengen. En Hij heeft zowel apostelen als profeten gegeven, zowel evangelisten als herders en leraars, om de heiligen toe te rusten tot dienstbetoon, tot opbouw van het lichaam van Christus, totdat wij allen de eenheid des geloofs en der volle kennis van de Zoon Gods bereikt hebben, de mannelijke rijpheid, de maat van de wasdom der volheid van Christus. Dan zijn wij niet meer onmondig, op en neer, heen en weer geslingerd onder invloed van allerlei wind van leer, door het valse spel der mensen, in hun sluwheid, die tot dwaling verleidt, maar dan groeien wij, ons aan de waarheid houdende, in liefde in elk opzicht naar Hem toe, die het hoofd is, Christus. En aan Hem ontleent het gehele lichaam als een welsluitend geheel en bijeengehouden door de dienst van al zijn geledingen naar de kracht die elk lid op zijn wijze oefent, deze groei des lichaams, om zichzelf op te bouwen in de liefde.’


Indien het nog niet duidelijk is zal ik er de moderne vertaling van geven, de vertaling van Rereformed:


‘Van Christus, die ons heeft laten zien hoe wij mensen met elkaar moeten omgaan, gaat zo’n geweldige hemelse kracht uit dat ontelbaren er geestelijk gevoed door zullen worden en de gehele mensheid als gevolg daarvan geleidelijk naar de volwassenheid zal worden gebracht. Er komt een tijd dat wij de volle godsdienstige eenheid van de mensheid zullen bereiken, ieder mens zal namelijk uitgroeien tot Zoon van God, tot menselijke rijpheid, tot opbouw van de gehele wereld, het Lichaam van God. Dan zullen wij niet meer onmondig zijn, op en neer gaan, heen en weer geslingerd worden onder invloed van allerlei tegenstrijdige antieke godsdienstige leringen, door de waandenkbeelden van mensen die, wegens hun gebrek aan inzicht, ons zicht op God belemmeren en versluieren, maar dan groeien wij, ons aan de eerlijkste wetenschappelijke inzichten van de realiteit houdende, in liefde in elk opzicht naar God toe. Aan God zelf ontleent de gehele mensheid als een harmonieus geheel -naar de kracht die aan een ieder gegeven wordt- zijn fantastische ontwikkeling, waarvan de kern is de mensheid op te bouwen in de liefde.’


Ik ben trouwens nu uitgepraat met jou, All-Bright. Ik word er moe van altijd maar jou tegen te komen en je altijd maar weer opnieuw tegen te moeten spreken. Al tientallen jaren lang is het mijn lot moderne christelijke theologie door mijn keel te moeten verwerken, eerst als fundamentalistisch christen en nu als niet-christen. Moderne theologie is namelijk boeken volschrijven over het luchtledige. Of anders gezegd, met een zak vol leeg telkens maar bij het christendom te blijven staan. ‘Traditum’ en ‘tradere’ is weer zo’n mooie goocheltruc van de taaljongleurs van de moderne theologen! Volgens mij doen ze het omdat ze op geen enkele andere wijze nog serieus genomen kunnen worden. Wanneer ze het luchtledige versieren met het onverstaanbare kweken ze een situatie van respect bij de argeloze luisteraar, alsof het om iets verhevens en groots gaat. Op dezelfde manier predikte de kerk eeuwenlang in latijn tot volle kerken. Na afloop was iedereen altijd erg onder de indruk van –letterlijk- het hocuspocus (= verbastering van de eerste woorden van het heilig avondmaal in het latijn).

Tezelfdertijd is moderne theologie een kleverige pap, in schadelijke werking ervan te vergelijken met de meest fanatieke eindtijdporno van de charismatische christenen, waaruit mensen die erin verstrikt zijn zich niet kunnen losmaken. Het is voor goedbedoelende mensen die niets zelf kunnen scheppen, maar liever altijd alles voorgekauwd wensen te krijgen. Moderne christenen denken kritisch te zijn, maar men heeft veelal de betekenis van kritisch nog niet ontdekt. Men houdt een lame duck over van het christendom en denkt met een sentimenteel krachteloos restant van wat eens alles betekende de 21ste eeuw mee in te kunnen gaan. In werkelijkheid laat het vrijzinnig christelijke bouwwerk de stuiptrekkingen van een afstervend geloof zien, zoals ook de fundamentalistische tak van het christendom. Iets waaraan je de waarheid van bovenstaande stelling kan afmeten is op te merken hoe negatief christenen altijd staan tov. de wereld, de maatschappij, de toekomst. "De seculiere moraal heeft gefaald. Alleen de meest verstokte optimisten kunnen er nog in geloven", hoor je ze uitspreken na september 2001. Maar wat zitten ze ernaast! September 2001 was een stuiptrekking van afstervende godsdiensten. Hieruit volgt automatisch het volgende proces: de seculiere staat zal er juist des te sterker door worden opgebouwd. We hebben geen andere keus dan de wij-hebben-gelijk godsdiensten voorgoed achter ons te laten, en de moderne maatschappij aan te kleden volgens de regels van seculiere waarden.

Christendom en andere boekgeloven geven in de globale wereld alleen maar een kater. Zolang je aan het christendom meedoet werkt het er alleen maar aan mee dat onze wereld hopeloos verdeeld blijft en mensen in onbegrip voor elkaar blijven doorleven.

Ik heb je hierboven laten zien hoe modern je moet worden. In deze 21ste eeuw is de wereld klein geworden. Het is niet genoeg modern christen te zijn. Wij moeten de wereld opbouwen en de eenheid van alle mensen gaan inzien. In God is geen moslim, christen, hindoe, boeddhist of atheïst. Wij zijn slechts allen leden van het Lichaam van God en het mag geen andere naam meer hebben dan Mensheid, omdat wij niet meer tot een groep behoren, maar allen mondige leden zijn van een lichaam dat de gehele mensheid omspant. Al het andere denken verkleint God. Doe daarom daar niet aan mee.

Een geloof moet enkel over mooie dingen gaan, bloemen reiken ook enkel naar licht. Ik ben al jaren met deze gedachte bezig. Onze weg door het leven is precies als de bloemen. Eerst een sprietje, dan een flinke loot, er verschijnen een stel malse bladeren, en op een gegeven moment zie je de bloem verschijnen. Die staat een tijd in knop, het is een tijd lang slechts een nauwelijks waar te nemen belofte van wat komen gaat. De knop groeit en gaat uiteindelijk langzaam open, soms sta je er telkens naar te kijken en elke dag moet je weer met teleurstelling opmerken dat de bloem nog niet uit is. Dan gaat hij open en laat de bloem zien die hij in feite zijn gehele leven al geweest is: schoonheid, perfectie. Maar dan komt de hagelbui en zie je de bloem daarna met geknakte steel en vol modder naar beneden kijken. En komt de hagelbui niet, dan wel de droogte of de ouderdom. Zowel de perfectie als het ten onder gaan van alles is het basisgegeven in het leven. Neem allebei in je handen en aanvaard ze, want een andere weg in het leven is er niet. En wanneer je dat doet dan ís er totaal geen reden meer voor gefrustreerd door het leven te gaan. Dan is alles zoals het zijn moet. Ik lees tegenwoordig voortdurend Nietzsche. Hij schreef deze perfecte woorden:


"Met welk doel ‘de mensheid’ bestaat zouden we ons niet zo moeten bezighouden; maar waarom jij hier bent, vraag je je dat af, en wanneer het je niet gemakkelijk valt een antwoord hierop te krijgen, stel jezelf doelen voor ogen, hoge en edele doelen, en ga daaraan ten gronde! Ik weet geen beter levenslot dan ten gronde gaan aan het Grootse en Onmogelijke…"


Met andere woorden, maak jezelf tot de mooiste bloem die er is en weet van tevoren al dat je eraan ten gronde gaat. Aanvaarden van het leven laat alle angst wegvallen en alle krampachtigheid van het eenzijdige. Wie heeft ons allemaal zo'n vreemd idee gegeven dat 'heilig' identiek is als 'boven je ego uitstijgen'? Heilig is juist ons ego die ons tot de mooiste bloem maakt. Heilig is alles wat je in de schepping vindt. Het licht bestaat niet zonder duisternis. Het zwarte is er niet om te overwinnen, te vertrappen, uiteindelijk kwijt te raken; het zwarte is er om je op ieder moment de gelegenheid te geven het witte tot uiting te doen komen. Een mens heeft dus het kwaad nodig om God te kunnen ervaren. Christendom is een uitleg van de werkelijkheid voor kinderen. Voor een modern mens is het noodzakelijk hierbovenuit te groeien. De werkelijkheid is veelal het omgekeerde van christendom:
1. God heeft alles gemaakt, alles gewild, dwz alles is heilig, er is geen tegenstander van God, er is geen zonde, er is geen voorbeeld om na te streven, er is geen andere weg die jij kan gaan dan de weg van de bloem, het groeien, bloeien en uiteindelijk teruggaan tot God.
2. Onze ego is juist het levensprincipe; uitschakelen van je ego is de negatie van het leven, de ultieme zonde, het is zelfmoord doen terwijl je door blijft leven. Dat wat je in traditionele godsdiensten voorgehouden wordt is altijd, onophoudelijk en voortdurend het viesmaken en slaafmaken van jezelf en het idealiseren van dat wat niet bestaat; dit loopt altijd uit op psychisch ziekworden. Houd je er ver van.
3. Verlichting is niet iets wat je 'moet proberen', waar je alle moeite voor moet doen om er motivatie voor te vinden. Het is juist je ego de kans geven uit te groeien tot de mooiste bloem. Het is jouw stempel op het leven leggen.
4. Een wijs leven is het leven dat weet in alles afhankelijk te zijn van het licht. En je hoeft maar je ogen open te doen 's morgens om op te merken dat het licht overal om je heen is.


Nadat Rereformed deze woorden had uitgesproken was het volkomen stil in de kamer, alsof iedereen wachtte op een reactie van iemand die er niet was. En ja hoor -zoals dat gaat in een gefantaseerd verhaal- er kwam dan ook uit het niets opeens een stem met de volgende woorden:


Zoekende:

Lieve Rereformed, Je kent mij niet, maar ik loop zonder dat je het weet op je hielen en wil elk woord dat je uitspreekt gretig opvangen en in mij opnemen. Jouw woorden doen mij zeer goed. Ik zal bovenstaande (als je het niet erg vindt) copy-pasten voor mezelf, uitprinten en op de koelkast plakken, want dit is het mooiste wat ik ooit gehoord heb en nog bruikbaar ook. Bedankt!


Dit laatste was echt teveel voor All-bright. Hij fronste zijn wenkbrouwen nu boos en verhief zijn stem met niet geringe afkeuring:


-Ik lees liever Jung, over het ongezonde karakter van wat hij "inflatie" noemt, het opblazen van het eigen ego. Jij bent gezakt tot op het dieptepunt, Rereformed. Om maar te beginnen met het "zwarte dat er is om het witte te doen uitkomen": wel, geniet maar van het feit dat er mensen doodgaan van de honger, dan smaakt je boterhammetje met pindakaas vast nog lekkerder! Dit is een egoistische uitspraak die voorbijgaat aan ieder gevoel van solidariteit en mededogen met mensen die het minder hebben.
Bovendien verdraai jij met elke zin mijn bedoelingen, mijn denkbeelden: met genade bedoel ik juist te zeggen: God die zijn liefde op gelijke voet met mensen brengt en daarmee tot bron van intermenselijke liefde wordt. Genade is liefde.
Jammer dat je het begrip "genade" niet hebt leren verstaan in zijn volle betekenis van: er mogen zijn met je goede én met je slechte kanten. Mét je ego dus, waarbij je omwille van je naaste de slechte kanten eraan (ongefundeerde boosheid, kwetsend sarcasme, agressie, egoïsme, wie heeft het niet ). Ik zou zeggen: om de liefde te laten bloeien moet je aan je slechte kanten snoeien. Het mooie van geloof is, dat je je realiseert dat je uiteindelijk niet over je schaduw heen kunt springen, maar dat God je tegemoet komt en naar je reikt.

Bovendien ben jij minder realistisch dan ik: Gods geschenk ons schitterende leven? Ik kan wel merken dat je de wereld uitgevlucht bent in een soort kluizenaarschap: kijk naar de wereld en zie dat ze niet schitterend is. Kijk naar mensen die door toedoen van anderen een ronduit verschrikkelijk leven leiden. Hoe kún je onbewogen in jezelf teruggetrokken je leven leiden, en jezelf genoeg zijn?


Wat je opmerkingen over ‘vrijmaking uit een dwangbuis’ betreft, kan ik me best voorstellen dat zoiets voor sommige mensen een bevrijding kan zijn. Als een godsdienstig stelsel tot dwangbuis verworden is, bevrijd je er dan van, dat zou ik ook zeggen! Maar jij gaat tever. Bij jou leidt je eigen ‘bevrijding’ tot een houding van hoogmoed waarin je je eigen waarheid aan anderen meent te moeten opdringen, je als een profeet optreedt op een wijze die geen tegenspraak duldt en daarmee anderen onvrij maakt. Zo wordt de slaaf tot slavendrijver. Dát is hoogmoedig en arrogant. En niet bepaald goddelijk. Goddelijke autoriteit in Rereformed; toon uzelf en onthul uw ware aard! Een ‘hogere vorm van menszijn’, een Übermensch ten opzichte van al die mensen die zich nog in hun ‘kinderachtige'’ stadium bevinden?


Tenslotte, met je opmerking over ‘de mens als partner van God’ vergoddelijk je de mens, ga je jezelf weer lopen aanbidden. Een asociale valkuil waar velen al in gevallen zijn.

Rereformed, bevrijder van gevangen christenen, met als aanbod... vrije leegte, een goddelijk menszijn....
Gefeliciteerd met je vriendschap met Nietzsche. Weet je zeker dat je hem goed begrijpt? Pas op dat je niet teveel van jezelf in hem herkent.


Johan:

Precies, Het ego veroorzaakt al het leed dat wij in de wereld kennen. Door uiteindelijk het ego te leren los te laten, zullen wij pas echt hogere dimensies van bewustzijn kunnen ervaren. Ook de bijbel spreekt erover; In de bijbel staat bijvoorbeeld de zinsnede: ‘Wees stil, en weet dat ik God ben.’ Dit kan alleen bereikt worden door middel van je ego het zwijgen op te leggen (meditatie oa). Immers zorgt het ego voor het constante denkpatroon wat wij amper kunnen beheersen. En met 'het ego het zwijgen opleggen' bedoel ik dat je met je aanwezigheid, je innerlijke zelf, uiteindelijk controle verkrijgt over het ego. Veel mensen zijn ervan overtuigd dat wij negativiteit nodig hebben om positiviteit te ervaren. Dit klopt tot op zekere hoogte. Vanuit het ego-zijn perspectief klopt het geheel. Maar vanuit jouw pure wezen, je innerlijke zelf, ben je al volledig. Iedereen is al compleet, alleen het ego genereert het gevoel van onbehagen, waardoor veel mensen veel te lijden krijgen. En geluk, in elke vorm, maakt niet uit waardoor het komt, zul je merken staat gelijk aan Compleetheid. En met geluk bedoel ik zaken als: Vreugde, Vrede. Deze zaken zijn eigenlijk de enige waardevolle ervaringen, en reiken velen malen dieper als menig andere gevoelens. Ik spreek ook uit ervaring. Iedereen heeft namelijk ooit wel zo'n gevoel gehad, een moment van stilte, een moment van puur geluk. Maar omdat het ego zo'n controle heeft over ons menselijk wezen, vallen wij weer snel terug in het dwangmatig denken. Ik heb steeds vaker verlichte momenten, sommige duren uren, sommige amper een halve minuut. maar geloof me, het ego loslaten, is een zeer 'reëel' concept, en heeft niks te maken met afdoen aan ons levensprincipe. Want, Rereformed, wat is volgens jouw ons levensprincipe?


Rereformed:

Ach, laten we toch ophouden met tegenstellingen te creëren tussen elkaar. Ik voel natuurlijk best waar jullie heen willen, ik zie dat jullie diepste denken ook verwant is aan mijn eigen denken, ik zie jullie net zo worstelen met woorden om het onder woorden te brengen. Het denken van een ieder van ons is modern. Jullie denken alleen niet helder genoeg. All-Bright bijvoorbeeld buigt stelselmatig de traditionele bijbelse terminologie om totdat het op zijn moderne begrippen past. Ik ga het niet weer een keer uitleggen, maar volsta te zeggen dat mijn inhoud van genade op de betekenis die het woordenboek eraan geeft berust. En Johan doet ook dezelfde bokkesprongen door de taal iets te laten zeggen en het dan uit te leggen alsof het iets anders bedoelt: "met 'het ego het zwijgen op te leggen' bedoel ik dat je uiteindelijk controle krijgt op het ego." Jullie schijnen niet te begrijpen dat jullie slechts onduidelijkheid in jullie denken naar voren brengen en in wezen dezelfde zaken aanhangen als die ik juist in alle helderheid naar voren breng.
Maar hierin ben ik een stap verder dan jullie in mijn denken: Ik neem volkomen afstand van het denken dat onze persoonlijkheid en ons bestaan altijd weer in stukken deelt. Omdat dat denken schadelijk is voor een mens. Zoiets als wat Johan hierboven doet, dan weer ego-zijn (=zondig zijn), dan weer puur wezen, is een vorm van christelijk dualistisch denken waar ik niet meer mee kan leven. Een mens moet steeds dieper graven, dan zal hij zien dat alles in de schepping op een eenheid uitloopt, ook in je eigen persoon. Zolang het dan weer een strijd is, dan weer een verlost zijn, het ene moment weer een moment van verlichting, het andere weer het gevoel van onbehagen, leven we een verkrampt leven en zullen we nooit die compleetheid waar Johan het over heeft, ervaren.

Wat ik wel kwalijk vind is de reactie die All-Bright gaf op mijn woorden 'het zwarte is er om het witte te doen uitkomen': "Geniet maar van het feit dat er mensen doodgaan van de honger, dan smaakt je boterhammetje met pindakaas vast nog lekkerder!- Dit is een egoistische uitspraak die voorbijgaat aan ieder gevoel van solidariteit en mededogen met mensen die het minder hebben." Deze reactie is een moedwillige manier om de dingen zo kwaadwillig uit te leggen als ze nooit bedoeld kúnnen zijn. Of zo het niet moedwillig iemand in een kwaad daglicht willen plaatsen is, dan is het wellicht onwil of onkunde zich te verdiepen in iemands denkbeelden. Jullie begrijpen allebei blijkbaar niet dat in mijn hierboven geschetste denkwereld uitgroeien van het ego per definitie uitgroeien tot de hoogste vorm van menselijkheid is. Jullie begrijpen niet dat het de uitspraak is van de ego die het lijden niet slechts aanvaardt, maar het zelfs positief kan bezien, en dat niet omdat die persoon er zo mee in zijn schik is, maar omdat het de uitspraak is van iemand die overal doorheen is gegaan, de ervaring van het leven opgedaan heeft. Het is de uitspraak van de mens die de tweeheid achter zich wil laten. All-Bright begrijpt eenvoudig niet dat het ervaren van de goddelijkheid in jezelf niets te maken heeft met hoogmoed, of jezelf tot god verheffen. Indien zijn reactie echter niet uit kwaadwilligheid maar uit onbegrip geboren is, denk ik dat dit onbegrip voortkomt uit zijn slaaf-zijn van en gevangen zitten in de christelijke ideologie.
Jullie blijven dingen tegenover elkaar stellen omdat onze cultuur al duizenden jaren op dit denken berust. Op mijn 'Nietzsche' geeft All-Bright zijn 'Jung'. Maar volgens mij moeten al deze dingen niet tegenover elkaar gezet worden, tegen elkaar uitgespeeld worden, net zoals Jung zijn eigen stem had, maar wel degelijk ook een fan van Nietzsche was. Op al het dualisme in het leven moet de veel hogere gedachte van Eenheid worden gezet om tot een beter begrip van het bestaan te komen. De christen blijft staan bij 'genade', het antwoord van een God die buiten ons is, de geheel andere is, en ons wormen der aarde, zondaren, tot iets mooiers verheft. De christen leeft daarom altijd in een dualistische wereld. Hij doet geen recht aan zijn eigen menszijn en leeft een leven van strijd.

Ik zie steeds meer dat het leven geen kwestie van 'onverdiende genade' is en een constant vechten tegen de zonde, die telkens overweldigend op ons over komt, maar slechts van begrijpen van het bestaan en stil vertrouwen op God. Het gaat er niet om de tweeheid overal in te zien en de helft ervan kiezen. Het gaat erom alles te zien, alles te willen, het alles te zijn, het je één met alles te weten. Egoïsme opgeven en uitgroeien tot je grootste ego moet één en hetzelfde zijn.
Ieder mens die bovenstaande begrijpt komt op hetzelfde uit, alles wat in scherven om je heen ligt komt dan samen. God is daarna overal, in jezelf, in ieder ander, in al het levenloze. Er blijft dan alleen nog maar één reis over: het leven is de reis van het voortdurend scheppen van de weg naar de Oorsprong. Neale Donald Walsch noemt het 'het herinneren van wie je eigenlijk bent'.


All-Bright:

Maar toch zet je je bijzonder radikaal af tegen het traditionele geloof. Met je opinies over zowel fundamentalistische christenen als vrijzinnigen geef je er weinig blijk van gevoel voor nuance en gezond verstand te hebben. Ik heb het gevoel alsof je slechts bezig bent met een monoloog als rancune op je eigen oude denken. Als je zo moe geworden bent, bezie dan eens goed wat je op de been houdt. Is dat de woede en de kwaadheid? Of is dat de liefde? Je komt over als een feministe die vrouwen wil bevrijden die zich helemaal niet gevangen voelen.
Je denkt in het christendom een mechanisme waar te nemen waarin mensen kleingemaakt worden onder de zonde om dan vervolgens verlossing te preken in Christus. Wat ik bij jou waar denk te nemen is dat jij christenen een gevangenschap aanpraat waar zij zich juist bevrijd voelen, om ze vervolgens jouw eigen verlossing te preken. Je doet dus precies hetzelfde als waarvan je het christendom beschuldigt. Dat getuigt niet van liefde en ook niet van respect. Nogmaals, wat houdt je op de been?
Ik realiseer me dat theologiseren zin heeft bij de gratie van de zin die God er aan geeft. Zolang God zin geeft aan het leven van christenen op een wijze die die mensen dwingt zichzelf en de wereld om hen heen kritisch te bekijken, hun schaduwkant te bevechten en te vertrouwen dat God het juist zal maken zoals hij het juist gemaakt heeft, zolang ik waarneem dat mensen die zin ervaren en ervan getuigen, zal de kern van mijn theologie de genade zijn en zal ik die als bevrijding verkondigen. En waar ik gevangen raak in mijn eigen stelsel, bid ik God om bevrijding en vernieuwing. Ik geloof in een God die leven schiep waar geen leven was, en die dat iedere dag, in ieder mens en in iedere organisatie nog steeds kan doen.


Rereformed:

-Wat je laatste woorden betreft, tegen deze vorm van godsdienst heb ik niets. Integendeel, dit menszijn ziet er zo op het eerste gezicht best gezond en redelijk uit. Ik heb daar alleen maar lof voor. Ik begrijp ook best dat het merendeel van de mensen een autoriteit buiten zichzelf nodig heeft en het merendeel ook slim genoeg is om stiekem ervan af te wijken wanneer het ze niet zint.
Ik vind het slechts onbegrijpelijk dat een denker zoals jij dit nog op een geloofwaardige manier denkt te kunnen doen door met de bijbel in zijn hand te blijven lopen. Je zult in de praktijk voortdurend je tijd verkwisten aan de ene kant aan het voorkomen van overgave aan ‘een stelsel waar je in gevangen raakt’, en aan de andere kant aan verantwoording en ‘opvoeding’ te moeten geven aan ‘biblistische’ christenen die overal om je heen lopen, want je blijft nu eenmaal in de wereld van de bijbel verstrikt zolang je er mee rondloopt of God daaruit zoekt of in christelijke kringen verkeert. Bovendien blijf je vreselijk tegenstrijdig in je eigen denken; je zult voortdurend jezelf verantwoording moeten geven van je oneerlijk omgaan met de bijbelse boodschap. Met ‘God die zijn liefde op gelijke voet met mensen brengt en daarmee tot bron van intermenselijke liefde wordt’ duid je op het verhaal van Jezus. Maar wanneer je dat verhaal onder de loep gaat nemen geef je ruiterlijk toe dat je het met de historiciteit niet zo nauw moet nemen. Ik meen niet dat ik arrogant ben of agressief door mensen mijn schrijven aan te bieden. Ik bied ze slechts duidelijkheid aan. Ik ben een helder denker, en voor helder denken heb je geen groot intellect nodig, maar slechts eerlijkheid. Ik ben slechts bezig met één ding: mensen te laten zien hoe eerlijk ze moeten worden in hun godsdienstig denken. Als dat ‘bevrijde’ mensen uit hun slaap wekt of hun heilige huisjes (heilige teksten) omvergooit, dan zij het zo. Ik zie niet in hoe ze er op achteruit zouden kunnen gaan totale eerlijkheid in hun leven en gedachten te vinden.

Je opmerking over mij -‘Je komt over als een feministe die vrouwen wil bevrijden die zich helemaal niet gevangen voelen’- sloeg de spijker trouwens op z’n kop. Bedankt voor het compliment! De vork zit namelijk precies zo in de steel. Als ik een vrouw was zou ik een feministe zijn. Waar ik mee bezig ben is namelijk inderdaad een missie te volbrengen. In die zin ben ik profeet en zal ik de aantijgingen van ‘hoogmoedig’ en ‘verwaand’ maar op me moeten nemen.


Zoals al eerder is opgemerkt gaat het om de waarheid; het gaat erom in te zien wat het christendom werkelijk zegt, de bijbel, de leer op zich, niet wat deze of gene moderne christen in zichzelf voelt.

Ik kan het ook niet helpen dat niet iedere christen op het bewustzijn en het inzicht gekomen is waar ik op ben gekomen. Je vertrouwde wereldbeeld in duigen zien vallen is namelijk een proces waar je leven aan kapot gaat en door overhoop gehaald wordt. Je gaat eraan ten onder op vele manieren. Dat is een van de redenen waarom christenen nooit tot op de bodem eerlijk in hun leven durven zijn; zoiets probeert men tot het laatst aan toe te ontwijken. Maar net als de feministe ben ik feministe omdat ik precies weet wat ik heb ervaren, en daarom moet ik met kracht bezig zijn om me eruit te onttrekken. Indien ik me niet aan de godsdienst ontworsteld had was ik -de man die de orthodoxe godsdienst voor 100% opgezogen had- erdoor gestikt. Dit is de reden voor mijn schrijven. Dit zijn dingen die slechts te begrijpen zijn voor iemand die lange tijd volledig in het fundamentalisme is ondergedompeld geweest en niet voor iemand zoals All-Bright. Er zijn talloze boeken over geschreven als je er iets van wil begrijpen. Het gevoel ‘feminist’ te zijn is de schaamte en de pijn die ik voel als man, voor wat de man de vrouw aan leed heeft aangedaan, alle eeuwen door, tot aan de dag van vandaag (zie Amnestie rapport uit begin 2004). Op dezelfde manier is mijn ‘antichristelijkheid’ slechts de schaamte en pijn die ik als christen voel voor wat het zogenaamde ‘woord van God’ en het christendom de mensheid aan lijden aangedaan heeft, en de schaamte voor wat ze de mensheid niet heeft kunnen bieden, of de schaamte voor de dingen die ze nagelaten heeft te doen, de schaamte voor de onbuigzame blinde manier van geloven. Het zijn slechts uitingen van een zoeken naar iets beters, iets hogers; geen uitingen van zin hebben in een potje vechten of arrogantie iets beter te weten en mensen geforceerd dingen te willen opdringen.


Als andere vrouwen het feminisme niet kunnen begrijpen zijn hier wellicht de volgende redenen voor:
1) Ze vinden er de kracht niet voor zich te bevrijden of de scheppende drang in zich om van vertrouwde paden af te wijken. Angst, onmacht

2) Ze begrijpen nog niet goed genoeg waar het om gaat; een kwestie van tijd en onderzoek, geestelijke luiheid.
3) Ze leven al het bevrijde leven waar anderen voor gevochten hebben. Net zoals niet iedereen meer bij een vakbond is aangesloten, of slechts als formaliteit, omdat de grote strijd al gestreden is en het nu slechts om de restjes gaat. Daar ben jij, All-Bright, in je aangepast christendom een voorbeeld van.


Wat belangrijk is in te zien is dat de feminist de tijd omdraait en een nieuwe periode in de geschiedenis inluidt. Het proces kan daarna niet meer omgedraaid worden, of andere vrouwen nu met feminisme meedoen of niet. Op het laatst is iedereen feminist, maar niemand gebruikt het woord meer. Zo zal het ook met het christendom en de andere traditionele godsdiensten gaan. Ik ben dus helemaal niet hoogmoedig, maar gewoon een teken aan de wand, een signaal waar we naar toegaan in de toekomst. Een kerfje op de stok die Nietzsche al 120 jaar geleden aanmaakte en voorzag.


Wat ‘de waarheid in pacht hebben’ betreft, moet ik je weer verwijzen naar de gehele cursus Volwassen Geloof die ik geschreven heb. Waar we naar toegaan in de toekomst is juist een situatie waarin niemand meer de behoefte heeft aan ‘in pacht van de waarheid te zijn’. Houd dus op met frases over Nietzscheverering wanneer iemand Nietzsche aanhaalt. We worden juist van alle heldenverering en heilige teksten verlost in het nieuwe denken. Heldenverering en geloof in autoriteiten behoorden in de ontwikkeling van de mensheid tot het stadium van tiener. Een volwassen mens is zelf autoriteit. Alle denkbeelden en andere mensen en geschriften zijn slechts hulpmiddelen die men kan aanwenden om te groeien of om inzicht te vergroten, meer of minder waardevol. Een volgroeid mens wordt ook geen God. De waarheid is precies omgekeerd, een volwassen geworden mens beseft pas zijn kleinheid, iets waar traditioneel gelovigen nooit aan toekomen. De laatsten laten God met persoonlijk ingrijpen juist de gehele tijd om hun eigen leven draaien, alsof ze het centrum van het universum zijn. Tussen opgeven van christendom als uiting van tieneropstand, agressief en gefrustreerd schoppen tegen het leven én opgeven van het christendom vanwege theologische en filosofische redenen, waardeoordelen, om op te klimmen naar een hogere vorm van mensheid, zit een enorm verschil.


Waarom lijkt het alsof alles wat ik voorsta niet begrepen wordt? Je bent, All-Bright, toch een verschijningsvorm van mezelf? Er zit natuurlijk wel een lange tijd tussen ons, maar toch...









Vragen en antwoorden

Blauwe Glansvlieg:

-Een fascinerende discussie moet ik zeggen. Leuk om te zien hoe sommige mensen hun standpunt nog helder weten te beargumenteren. Echt verkwikkend voor mijn saaie vliegenleven hier aan het plafond gekleefd. Wat dat aangaat applaus voor zowel Rereformed, Johan, Simpele Ziel, als All-Bright.


Aangezien jullie je duidelijk meer bezighouden met God en de zin van het bestaan dan ik, en aangezien jullie mensen zijn, er dus ook veel meer over schijnen te weten, zal ik me als vlieg maar niet in de discussie proberen te mengen. Wel zou ik graag een paar vragen stellen.
Om te beginnen een vraag aan All-Bright: mag ik er voor de eenvoudigheid even van uitgaan dat de Bijbel het woord Gods bevat, al dan niet perfect verwoord door de schrijvers hiervan? Als ik hier vanuit ga, rekening houdend met het feit dat de gebruikte schijfwijze en woordkeuze hierin waarschijnlijk het best te begrijpen waren voor de christenen van diezelfde tijd, welke basis of bron bestaat er dan om de verandering van inzichten door de jaren heen te verantwoorden?
Wat blijft er dan nog over om de goede gelovige als leidraad te dienen? Enerzijds verwerp je (selectief?) inzichten die je vanuit de geschiedenis aangereikt krijgt, die Rereformed naar voren haalt, anderszijds verwerp je inzichten van nu, met als argument dat ‘je er niet zonder meer van kunt uitgaan dat je die woorden kunt uitleggen volgens de betekenis die ze NU hebben’. Wat is dan de basis voor jouw waarheid?


All-Bright:

-De basis voor mijn waarheid is de centrale boodschap van Gods genade waarvan de hele bijbel doortrokken is, en die ik ook in mijn omgeving bij tijd en wijle mag waarnemen. Die centrale boodschap is onveranderlijk, de systemen die er rondom heen gebouwd worden zijn tijdsgekleurd. Over de bijbel als Woord van God te spreken vind ik prima, maar dan in de zin van: God spreekt tot je door de tekst en niet in de letterlijke opgeschreven woorden. Soms kun je ervaren dat hij juist wel in de letterlijke woorden tot jou spreekt op dat moment.
Waarheid is volgens mij niet iets statisch, maar eerder relationeel en situationeel bepaald. Dat maakt dat iets mijn waarheid kan zijn en niet de jouwe, terwijl andere zaken voor ons beide waar zijn. Is dat erg? Volgens mij niet.


Blauwe Glansvlieg:

-Ik ben maar een vlieg, maar bedoelde All-Bright dus te zeggen dat de boodschap van het christendom altijd dezelfde is, maar door de eeuwen heen voortdurend in andere bewoordingen aan de gelovigen voorgeschoteld wordt, zodat hij voor iedereen herkenbaar blijft?

Dus de centrale boodschap, die volgens All-Bright onder woorden gebracht kan woorden als ‘de boodschap van Gods genade’, is de enige boodschap die ertoe doet? Immers misinterpretatie van al het andere is niet belangrijk, zolang dit niet in ‘innerlijke tegenspraak’ staat, wat dat dan ook betekenen moge. Dit laatste gaat mij als vlieg natuurlijk ver te boven...
Toch, met het bekijken van mensenlevens om me heen, lijken de verschillende regels waar gelovigen zich aan dienen te houden mij ook erg belangrijk. Hoe zit het anders bijvoorbeeld met het begaan van (dood)zonden en de uitleg hiervan? Door het begaan hiervan kun je jezelf toch beroven van de genade van God? Toch is een uitleg of opsomming van deze zonden of zelfs het noemen van het bestaan hiervan volgens jou niet noodzakelijk om iemand de boodschap van ‘de genade van God’ duidelijk te maken.


Met All-Brights opvatting over ‘de waarheid’ ben ik het helemaal niet mee eens. Als wij beiden op hetzelfde moment over hetzelfde onderwerp verschillen van mening over wat de waarheid is, kan er hooguit één van ons gelijk hebben. We kunnen hooguit zeggen dat we onze eigen mening hierover als waarheid aannemen. Maar ja, ik ben tenslotte maar een vlieg...


Rereformed:

-Volgens mij ben je wel een bijzondere glansvlieg. Je ziet de zaak vlijmscherp door. All-Bright baseert zich op het inzicht van de moderne mondige mens. All-Bright staat wat dat betreft zeer dicht bij mijn eigen opvattingen. Hij wil de dingen niet meer zwart-wit zien. Hij is echter jonger dan ik in zijn denken en durft niet zo ver gaan als ik. Hij is wellicht ook wat conservatiever, en heeft behoefte aan een vage band te onderhouden met het verleden, wellicht met zijn vertrouwde omgeving. Hij denkt dat men daar baat bij heeft; ook in vroegere tijden kende men namelijk grote wijsheid. Hij is ook vager, heeft nog niet alles tot de laatste implicaties uitgedacht, maar blijft liever in niemandsland.


Van mijn standpunt uit bezien is het niet eerlijk genoeg durven te zijn. Ik zou zeggen: ons modern wereldbeeld en nieuwe kennis (zeg van de laatste 250 jaar) heeft er onherroepelijk voor gezorgd dat alles opnieuw bekeken moet worden. Een herwaardering van alle waarden en opvattingen. Inzien dat oude geschriften ons niet meer kunnen helpen, maar ons veelal omlaag halen, stil doen staan of zelfs schadelijk kunnen zijn. De bijbel staat vol met zaken en denktranten die schadelijk zijn voor onze psyche en ons schizofreen (innerlijk gespleten) in het moderne leven doen staan. Ik begrijp best dat zo iemand als All-Bright erin getraind is zulke zaken af te ketsen, met een glimlach over te slaan of met mooie taal alles om te draaien en goed te praten, maar talloze anderen zijn daar niet toe in staat.


Blauwe Glansvlieg:

-En dan een opmerking aan Rereformed: Je teksten zetten mij wel aan het denken, vandaar ook dat ik in de regel lang erover nadenk. Ik ben tenslotte geen eendagsvlieg. Ik heb alleen één kanttekening. Je laat alles vrij eenzijdig zien, en ik mis bij jou het concept dat van straffen geleerd kan worden, en dat pijn niet per se negatief hoeft te zijn. Zoals iedere vrouwtjesmug weet is het haar godgegeven taak de gehele zomer bloed te zuigen uit mensen. En zoals iedere vlieg weet zijn uitwerpselen zeer voedselrijk.


Rereformed:

-Natuurlijk zijn uitwerpselen voedselrijk. Precies zó zit het met ons verleden! Alles wat achter ons ligt is voor ons ‘de uitwerpselen van de mensheid’. Daarop moeten we bouwen, daarmee moeten we werken, daaruit moeten we onze conclusies trekken enz. Maar het grootste inzicht is juist in te zien dat het onze uitwerpselen zijn, niet bepaald iets om in de hand te blijven houden alsof het goud is! Nietzsche zei het zo: ‘De mens is een koord, geknoopt tussen dier en Bovenmens, een koord boven een afgrond’. Wij zijn altijd onderweg; wij mensen zijn geen eindpunt –de kroon van de schepping’, maar slechts een overgang. Nietzsche weer: ‘De mens is iets om overwonnen te worden’. Hij vroeg erachteraan: ‘Wat hebben jullie gedaan om hem te overwinnen?’

Dat er van straf geleerd kan worden aanvaard ik op deze manier: een mens die zich ethisch ontwikkeld heeft, doet niets anders dan zichzelf overwinnen, hij wordt voortdurend door zijn eigen ‘ik’ aangeklaagd en gestraft. Dit is ruimschoots voldoende. Een ieder die hoge ethische waarden heeft weet dat het zo werkt. Schaamte is onze stimulans om hogerop te groeien. Wij mensen van na de tweede wereldoorlog voelen zelfs schaamte voor dát menselijke dieptepunt, al waren we toen nog niet eens geboren! "Het zal nooit meer mogen gebeuren", "Ik zal aan zulke dingen nooit mee willen doen", "ik wil werken aan een betere wereld", is voor ons ‘verlichte mensen’ de uitwerking van die vreselijke gebeurtenissen.

Voor mensen die zich niet ethisch ontwikkeld hebben werkt dit wellicht niet. Maar dat wil niet zeggen dat ze dan maar door anderen gestraft moeten worden! Integendeel, alleen door telkens in aanraking te komen met voorbeelden van hoge ethische ontwikkeling komt een mens aan wie grote gevoeligheid ontbreekt tot hogere inzichten.
Straf door anderen opgelegd werkt nooit. Het vervuilt en verlaagt alleen maar het leven van de straffer. We zien in de bijbel bijvoorbeeld hoe van zoiets moois en groots als de Maker van het Universum een monster of onbenulligheid wordt gemaakt.
Bovendien heeft straffen nog meer kwaad tot gevolg omdat straf altijd nieuwe agressiviteit oproept.

Een goed voorbeeld is het tegenwoordige amerikaanse optreden om terrorisme af te straffen. In een mum van tijd is het slachtoffer dat vrijheid en hoop voor de mensheid in zijn vaandel heeft staan via zijn optreden tot afstraffen afgedaald tot degene die nauwelijks van de terrorist te onderscheiden is (martelen van krijgsgevangenen), terwijl men overal juist het tegenovergestelde bereikt van wat men beoogde, de zaken escaleren alleen maar.

Volgens mij komt de hoogste menselijkheid, het hoogste ethische denken van de moderne mens, dus dat wat de mensheid in een positieve richting duwt, juist naar voren in dit inzicht dat ‘door anderen opgelegde straf op verkeerd doen’ juist de oorzaak is voor het primitieve waarmee we veelal in de wereld opgescheept zitten. Als er een modern evangelie bestaat dat van de daken geschreeuwd moet worden is het dit inzicht: Liefde is vergeven om niet, liefde is opvoeden zonder straf. Al het andere is een aanranding van het begrip liefde.


Pijn niet negatief? Je hebt je dan mooi aangepast aan de wereld van muggen waaronder je leeft. Geweldig inzicht als je van de werkelijkheid uitgaat! Zo getuigt ook jouw opmerking over de uitwerpselen van grootse inzichten in het leven. Ik ben het volkomen met je eens. Zo zie je maar: ik ben niet eenzijdig. Ik denk dat ik veelal dezelfde opvattingen heb als jij. Voor mij is de wereld geen strijdtoneel meer, maar heeft alles zijn plaats.

Het gaat er hier weer om dat ik in dit boek voor het merendeel alleen maar probeer het schadelijk godsdienstig denken aan de kaak te stellen. De christelijke godsdienst legt pijn uit als ‘eigen schuld van de mens’. Daar is jammergenoeg niets positiefs aan. Integendeel, als je het christendom serieus beleeft ga je walgen van het menszijn, schop je jezelf steeds dieper in de goot. God had ons een perfekte wereld willen geven maar WIJ hebben alles verknalt. In die zielige wereld wil de gelovige leven. Stel je voor: alle muzieknoten die de Componist in zijn symfonie heeft staan voelen zich zondig, staan allemaal te beven voor Hem en roepen om genade. Ze willen allemaal anders klinken, ze willen het liefst uit de partituur verdwijnen en in andere muzieknoten omgezet worden. Allemaal willen ze een verhogingsteken krijgen. Noten met verlagingstekens zetten ze in de cel of worden subiet ter dood veroordeeld, de partituur uitgeschopt. Wat een blamage zal dit zijn voor de componist! Deze redeneringen zijn fataal omdat je daarmee je levensgeluk volkomen bederft. Dit is dan natuurlijk ook juist de bedoeling van het christendom, want het gaat erom in te zien dat je Verlossing van buiten nodig hebt, als noot niets kunt doen. Wanneer de componist maar stil wacht hoe het klinkt wachten dus alle noten op een Heiland of Geest die hun op de juiste manier kan bespelen, zelf kunnen ze namelijk totaal niets doen, verkeren ze allemaal in de meest ontredderde staat, ‘in volkomen duisternis’. En wanneer die Redder dan eindelijk komt en ze bespeelt, klinken alle noten hoe christelijk ze ook zijn tóch weer vals omdat ze nu eenmaal in zonde geboren zijn (=op een ontstemde piano gespeeld worden) en de werkelijke verlossing pas in de hemel komt (=de compositie wordt pas perfect wanneer de Componist het zonder instrument hoort, ‘in de geest’ door de noten slechts te lezen). En voor zover het toch om een klinkende uitvoering gaat zullen de noten zeggen dat de componist de allerbeste en allerduurste piano gekocht heeft, maar hij ruzie kreeg met een ondergeschikte huisgenoot die om de één of andere onbegrijpelijke reden niet tegen mooie pianomuziek kan zodat hij iedere nacht stiekem de lucht te droog maakt zodat de snaren allemaal ontstemd worden. Het helpt niet natuurlijk, want de componist gaat maar eeuwig door met het bespelen van zijn piano, maar zijn ontevreden huisgenoot snapt het nooit, gaat eeuwig door met het dwarsbomen en dezelfde trucs uit te halen. En de componist laat eeuwig zijn huisgenoot maar zijn gang gaan. Hij doet slechts de belofte dat er ‘spoedig’ een pianostemmer zal komen, een die zo veelzijdig is dat hij bovendien die vervelende huisgenoot in een poel des vuurs zal gooien...

Voor mensen met dit soort waangedachten schrijf ik.


De Vlinder:

-Tijdens een item in het radionieuws hoorde ik dat de paus zich zorgen maakte over het milieu door toedoen van het warme weer. Hij vroeg de gelovigen te bidden om regen.

Even later (ik zat nog steeds op dezelfde plek) hoorde ik het weerbericht waarin gemeld werd dat het de volgende dag nog iets warmer zou worden.
Geloven de christenen echt dat overmatige warmte een straf is van God die ook alleen door God weer tenietgedaan kan worden? Waarom worden de landen dichter bij de evenaar altijd harder gestraft dan andere landen?

Tevens heb ik de laatste twee weken een televisieserie gezien op zondagmiddag over het leven van Abraham. Vreemde verhalen die worden verteld alsof het de normaalste zaken van de wereld zijn. Je liefste lammetjes offeren aan God om zo je onvoorwaardelijke liefde te tonen aan God. Je zoon bijna offeren en op het laatste moment zegt God dat het niet hoeft. De vrouw van Lot die omkijkt en in een zoutpilaar verandert. Het zijn zelfs voor een vlinder als ik zulke kinderachtige dingetjes die je toch niet van een God verwacht.


Rereformed:

-Ik wil voor mensen een bevrijdende boodschap brengen. Maar eerst moeten alle waanideeën worden ingezien van de traditionele godsdienst:


Er bestaat helemaal geen traditionele God zoals die in de bijbel gekenschetst wordt.

Er is geen God die hier op aarde voortdurend ingrijpt.


Op een vakantie door Oost-Europa zag ik vele dingen die mij tot nadenken stemden. Polen is het meest christelijke land van Europa, maar toen ik er doorheenreed zag ik op elke hoek van elke landweg een tempeltje voor Maria. Dan vraag je je af: hoe in godsnaam kan de boodschap van het christendom zo verdraaid worden dat Maria, die na het kerstverhaal maar viermaal vermeld wordt in de evangelies (driemaal begeleid met ruwe uitspraken van Jezus waaruit blijkt dat hij niet geeft om zijn moeder), juist de hoofdrol gaat spelen in de religie!

Antwoord: de religie is een naief maaksel van mensen die aan de behoeften van mensen voldoet. In Polen doen ze dat op dezelfde manier als in India.

In Krakow hebben ze 200 katholieke kerken! Een gids liet me de ‘studentenkerk’ zien. Hij vermeldde dat iedere student voordat hij/zij een tentamen gaat doen in deze kerk gaat bidden voor succes. De waanzin van zo’n naief geloof wordt je duidelijk wanneer je even buiten Krakow het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau bezoekt. Op deze plaats werden onder de ogen van God met de grootste planmatigheid twee tot vier miljoen mensen vermoord. Bezoek aan dit concentratiekamp maakt het voor een modern mens volkomen duidelijk: Als er al een God is, een Entiteit verantwoordelijk voor het bestaan van het universum, dan is Hij zo ver verheven boven al het aardse dat Hij er geen enkel persoonlijk contact mee heeft. Hij laat ons mooi ravotten op aarde en het zal Hem een zorg zijn hoe het afloopt, iets wat het verhaal over Jefta ons al leerde.

O wat klinken die redeneringen van christenen me na dit bezoek aan dat concentratiekamp hol in de oren. De bijbelgetrouwe christenen laten je weten dat God via deze afschuwelijke episode van het nazidom zijn plannen met Israel volvoert; de staat Israel is tenslotte het gevolg van deze volkerenmoord, het is Gods wonder, zo zeggen ze. Wel, indien dit Gods wonder is, dan mag Auschwitz toch met recht ook een Wonder genoemd worden, wellicht Satans wonder, want een Wonder met een grote W is het dit staaltje mensengeschiedenis voor elkaar te krijgen hoewel God het echt niet gewild had! Bovendien moeten we dan concluderen dat God en Satan als twee topvoetballers een geweldig mooi samenspel spelen en elkaar als Gullit en van Basten aanvoelen. En nu zitten we dan opgescheept met het doelpunt dat ze gescoord hebben, de volgende bloedige wederwaardigheden van dit ‘uitverkoren volk’ van God, Israel temidden van Palestijnen die bastaards genoemd worden; in de toekomst zien we niets anders dan een eeuwige godsdienststrijd tussen Joden en Arabieren. Werkt God zo? Had God zijn ‘wonder’ niet op een wat intelligentere manier kunnen uitwerken?

Nee, want dit is altijd de boodschap geweest die we aangeboden krijgen in de godsdienst van de bijbel: God houdt er ten alle tijden een heel klein ‘uitverkoren volk’ op na, een fractie van de mensheid die als beloning een hemel schijnt te krijgen, en de rest laat Hij maar hun eigen gang gaan in de wereld; het is zijn stilzwijgende overeenkomst met de satan.

Na het beleven van Auschwitz kun je niet anders dan tot de conclusie komen dat als God op deze manier handelt in de wereld en zijn plannen zo volvoert, Hij wel de allergrootste stumper genoemd mag worden die ooit op een troon gezeten heeft.

Hoe naief kan een mens wezen om zich telkens maar over te geven aan de allergrootste waanideeën? Al het vreselijke dat op aarde gebeurt wordt met een gigantische jongleurtruc in ons denken omgedraaid tot een positieve gedachte die ons op het eind van de dag weer rustig in laat slapen. Dit is de psychologische achtergrond van de eeuwige godsdienstigheid van de mens.

Op de parkeerplaats van het concentratiekamp Treblinka kwam er een bus met Israelische officieren. Ik zei ‘Shalom’ tegen een hoge piet in superschoon wit met kleurige lintjes en een mooie baret, en zijn sombere gelaat klaarde op met een glimlach. Hij vroeg of ik Jood of Christen was. Ik was met stomheid geslagen, wist er niets op te antwoorden. Hij vervolgde met ‘het doet er ook niet toe’. Ik zei tenslotte dat ik geen woorden meer heb na het zien van zoiets als dit concentratiekamp. ‘Geloof jij nog in God?’ vroeg ik hem. ‘Geloven in God is nogal gemakkelijk’, antwoordde de Jood, ‘but does He care?, that’s the question’.

In de toekomst zal de mensheid steeds meer inzien dat er niets anders in het universum regeert dan Natural Law. De natuurwetten zijn onpersoonlijk, onverbiddellijk, ‘just the way it is’. Als mensheid opgroeien betekent dat we dit moeten aanvaarden, hoe kil het ook klinkt in onze oren.

Kilte in het universum kan alleen doorbroken worden door ONS liefdevol handelen. En ons liefdevol handelen wordt ons belet door de traditionele denkbeelden de wereld te zien als een strijdtoneel tussen God en Satan, goed en kwaad. Wanneer we de wereld zo zien zullen we automatisch altijd ruziemaken en oorlog voeren.

Wat we als mensheid nu nodig hebben is een moraal, een ethiek die veruit boven al het voorgaande uitstijgt. We kunnen flarden van deze hoogste ethiek ook in het christendom en elders terugvinden: de ethiek van de liefde, het geven om anderen, het respecteren en eerbiedigen van alles wat we om ons heen zien. Maar in het christendom is zij eenzijdig op ‘de broeders’ (zij die bij het clubje behoren) gericht en ook eenzijdig op het leven van de mens (niet op dieren/natuur). Bovendien wordt deze hoge ethiek nog voortdurend ontsierd, ja zelfs verkracht, door de vermenging ervan met de allergrofste primitiviteit in het denken van de mens die we op bijna elke bladzijde van de bijbel tegenkomen.

Daarom is de hoogste ethiek niet iets dat van God (buiten ons) en via een bijbel tot ons komt. We moeten ons boven dit denken in de bijbel verheffen om op een hoger niveau te komen. Het woord ‘God’ moeten we een nieuwe betekenis geven. We moeten het losmaken van de traditionele bijbelse voorstelling. Het allerhoogste denken kunnen we alleen in onszelf vinden, in het denken van de moderne mens.


Voor een modern mens zou je wellicht dit kunnen zeggen: God is ons hoogste menszijn. Of ook zo: ons hoogste menszijn IS God.


We kunnen nog over God spreken in bewoordingen die dezelfde zijn als in de traditionele spreektrant, maar zullen ons er steeds meer van bewust worden dat God niets anders is dan ‘dat deel van ons denken dat betekenis en schoonheid geeft aan het leven’. Het heeft niets te maken met een persoon buiten ons, die we Vader noemen en die een Zoon heeft, niets met een persoon tegen wie je kunt praten en die kan antwoorden, niets te maken met een beloner of straffer die toezicht houdt op ‘s mensen doen en laten.

We zijn zelf onze eigen god. We scheppen telkens een nieuwe god. We ‘ontwikkelen’ onze God op dezelfde manier als onze maatschappij. We zouden het woordje God kunnen vervangen of afwisselen met het woordje Leven. Ze zijn hetzelfde. Met elke uitspraak die je over het leven doet, heb je het over God.

Hoog ethisch denken is niet iets wat we moeten nastreven om in een hemel te komen, ook niet iets wat we doen omdat we bang zijn voor God, maar iets dat natuurlijk in ons aanwezig is en groeit als gevolg van het leven in een hoog ontwikkelde maatschappij. Mensen die deze eerbied voor het Leven hebben staan op de hoogste ladder van onze evolutionaire ontwikkeling. Hun motief is niet ‘godsdienst’, ‘God’, maar heel simpel: de hoogste uiting van mijn eigen menszijn.


De Vlinder:

-God losmaken van de bijbelse betekenis? En dat gaat volgens mij nooit lukken. God wordt al tig eeuwen verbonden met de Bijbel en de daarbij behorende dogma’s. Het eerste waar je zelfs als vlinder aan denkt als iemand vertelt dat hij in God gelooft, is ‘o jee, de Bijbel’.

Mensen (in het Westen) keren zich meer en meer tegen het achterhaalde wereldbeeld van de kerk en de bijbel (‘het woord van God’) en daarmee automatisch ook tegen God. Iedereen die zegt in God te geloven wordt voor dom uitgemaakt omdat de ander door het verhaaltje van de bijbel heen heeft geprikt (wat niet zo moeilijk is). Ze beseffen echter niet dat God heel goed kan bestaan buiten de bijbel om. Of eigenlijk, zoals eerder al eens is gezegd, dat de bijbel een belediging is van God. En met dat men de bijbel en het geloof heeft verworpen verwerpt men ook meteen alle ethische (kern)waarden die het geloof heeft voortgebracht. En dat is heel jammer want de wereld wordt er niet beter op. We doen maar wat we willen (ten koste van anderen) want die straf, die ons eerder nog werd opgelegd na het leven door het geloof, bestaat toch niet.

Het wordt inderdaad tijd dat er een nieuw systeem van normen en waarden wordt opgebouwd waarbij ons eigen liefdegevoel de basis is. En bij dat nieuwe systeem moeten we ver verwijderd blijven van het woord god. Want wie neemt God nog serieus?


Rereformed:

-Niet zo pessimistisch en ook niet zo eenzijdig, beste Vlinder. Mensen leven lang. Ik ben zelf nog maar op de helft van een mensenleven, en ik sta er vaak verbaasd over hoe op alle mogelijke manieren het leven anno 2004 zo anders is dan de wereld waar ik als klein kind leefde; inclusief mijn eigen denken.

Dat mensen met het afscheid nemen van het christendom ook veel goede dingen aan de kant zetten is een begrijpelijke situatie in een overgangsfase. Zolang het christendom nog het gezicht van God bepaalt zullen velen het voor dom uitmaken in God te geloven, maar spoedig leven we in een andere tijd, een tijd waarin de meerderheid een volkomen ander beeld van God heeft. Ik denk dat we de fase waar jij het over hebt voor het grootste gedeelte al achter de rug hebben; wellicht zal een volgende generatie geen behoefte meer hebben aan dit ‘afzetten’ tegen die oude wereld. Mensen met totaal geen religieuze achtergrond/opvoeding zie je tegenwoordig vaak heel koel en bedaard op een positieve manier met godsdienst omgaan. Zelfs positief met de bijbel omgaan, omdat ze geen last meer hebben van die ballast het als ‘onfeilbaar woord van God’ te moeten zien. En dan kun je er best weer mooie dingen en wijsheid uit halen. Moderne mensen pikken meestal overal waar ze wat waardevols tegenkomen een graantje mee. Onze wereld globaliseert zo snel dat ons denken over 50 jaar volkomen anders is geworden. Bovendien moet je goed begrijpen dat de christelijke godsdienst niets aan de wereld heeft toegevoegd wat er al niet daarvoor ook was. Vrijwel alle ethische uitspraken van Jezus bijvoorbeeld zijn ook elders gevonden, uitgesproken door mensen die vóór hem leefden. Ethiek is een basisgegeven in het mensheid, het is bepaald niet afhankelijk van het christendom.

Volgens mij leven we niet zozeer in een maatschappij van verval, waarin niemand meer waarden heeft. Dit is een beeld dat ons wordt voorgeschilderd door de EO-type christenheid, en is het gevolg van de angst die de mensen in die benauwende groeperingen zelf hebben. Ze voelen namelijk alles om hun heen in brokken uiteen vallen, alle oude zekerheden en vertrouwde manieren van denken en leven wegvallen, en ze voelen zich alleen staan. Vandaar dat ze met een klaaglied over de goddeloosheid van de tegenwoordige maatschappij aankomen. En ze duiken in een waan van ‘eindtijdchristendom’: het einde van de wereld is nabij...

In werkelijkheid is onze eigen tijd in vele opzichten humaner en ethisch hoger ontwikkeld dan welke voorafgaande tijd dan ook. Alle ethiek die we om ons heen opmerken staat in het moderne leven volledig los van dwang en angst voor straf; zij komt voort uit innerlijke overtuiging, iets dat in volledig contrast staat met voorbijgaande eeuwen en alles zegt over de hoge ontwikkeling van de moderne mens.

Wat ikzelf zeer betreur is dat het christendom vanwege haar onvermogen om zich te vernieuwen steeds meer een vorm aanneemt die je negatief kan noemen. Voor de maatschappij die meer ontwikkelde denkbeelden heeft aangenomen blijkt het christendom steeds meer een blok aan het been te worden, vooral indien het uiteindelijk alleen zal blijven voortbestaan in de vorm van fundamentalistische groeperingen (en dit lijkt mij het waarschijnlijkst). Je ziet dit in bijvoorbeeld het discrimineren van sexuele minderheden in de kerk, en in bepaalde kerken nog steeds de discriminatie van de vrouw of het pleiten voor de doodstraf. Het allergrofst zie je dit in de houding van de katholieke kerk op vele gebieden. Wanneer de katholieke kerk bijvoorbeeld maar steeds blijft volhouden dat voorbehoedsmiddelen zondig zijn, is zij voor een niet onbelangrijk deel schuldig aan de grote rampen van overbevolking die ons deze eeuw te wachten staan. Zo kan de christelijke godsdienst, welke toch altijd tot doel heeft gehad de mens ethisch te verheffen, verworden tot een macht die het tegenovergestelde doet. Dit vind ik wel zeer tragisch. In feite is dit proces natuurlijk al eeuwen oud. De kerk verzette zich tot het laatste toe tegen de afschaffing van de slavernij; de kerk stond met de klemtoon op ‘gehoorzaamheid en onderdanigheid’ ook bijna altijd aan de kant van de uitbuitende werkgevers en absolute koningen.


Johan:

Ik vind het wel interessant om de beweegredenen te horen van iemand die een groot gedeelte van z'n leven heeft geleefd zoals hij eigenlijk niet geleefd zou willen hebben.

Wat denk je trouwens van Jezus?


Rereformed:

-Ik begrijp je Johan, want het is de weg die jij zult gaan in je vrome leven en je voelt het aankomen.
Het is voor mij dan weer interessant dat jij nu je jong bent een conclusie trekt dat ik een groot gedeelte van mijn leven een leven heb geleid dat ik eigenlijk niet wilde leiden. Zo is het toch niet? Want vraag het jezelf nu, ben je ongelukkig als christen?
Het is duidelijk dat dit een onjuiste conclusie is. Ik ben precies dezelfde persoon als toen ik 5, 10, 20, 30 jaar was. Ik ben in de tijd dat ik christen was een volkomen oprecht christen geweest. Al de gedachten die ik nu in dit boek schrijf leefden gewoon niet voor mij, ze kwamen eenvoudig niet in me op. Ik had er daarom ook geen moeite mee. Daarom was het in het geheel niet een leven dat ik eigenlijk niet wilde leiden. Integendeel, er is niets heerlijkers dan je leven leven in ‘zalige onwetendheid’, dwz in een waan of fantasiewereld te leven waarvan je je niet bewust bent dat het een waan/fantasie is.

Ik denk dat een mens eigenlijk geen keuzes doet in het leven; hij is die hij is, en al verder levend wordt hij tot de mens waartoe hij groeit. Een mens is als een bloem die opengaat. Een roos is een roos, zowel in de knop als later wanneer hij helemaal open is en geurt, en ook wanneer hij z’n blaadjes laat vallen.

De mens die ik nu ben lijkt misschien voor jou een mens die eerst christen was en zich nu daartegen verzet, dus hopeloos in de war is. Maar de mens die ik zie is de persoon die zijn gehele leven in dienst van God en de liefde wilde stellen. En dit is de kern die nooit verandert, de mens die zich heel voelt.

Ik moet met het verderleven alleen voortdurend mijn gedachten over liefde en God bijstellen, net zoals de gehele mensheid de kijk op het leven alle eeuwen door telkens moet bijstellen. We kunnen als mensen niet anders, omdat we leven in een veranderende wereld, in een wereld waarin we steeds verder bouwen op de kennis die voorouders al vergaard hebben. Wanneer ik mijn oude persoon tegen zou komen zou het precies zo zijn als wanneer ik verplaatst zou worden naar een vroegere eeuw: ik weet dat ik nu anders ben, ik ben gegroeid, opengegaan, maar toch ben ik in alles verwant met de ander die ik ontmoet, ik begrijp de ander volkomen, omdat ik door dezelfde stadia ben gegaan.

Ook dit hoort bij de bevrijding van de mens wanneer hij het dogmatische geloof de rug toe keert: het is helemaal niet nodig om ‘gelijk te hebben’, om ‘de waarheid gevonden te hebben’. Zoiets bestaat voor ons eenvoudige mensen namelijk helemaal niet, en is slechts weer een onderdeel van de waan waarin gelovigen leven. Het is heerlijk om te glimlachen over jezelf en al je ‘inzichten en wijsheden’.



Mijn gedachten over Jezus

Niets is zo moeilijk voor iemand die ‘bijbelgetrouw christen’ is geweest dan ‘Jezus aan de kant te schuiven’. Dit hoeft dan gelukkig ook niet, want Jezus heeft nooit 1 woord ooit zelf opgeschreven! Alles wat we over hem weten is uit tweede hand, of zelfs uit derde hand, tientallen jaren later geschreven dan de tijd waarin de gebeurtenissen gebeuren of de woorden worden uitgesproken. Het is dan ook duidelijk dat vele dingen die we over hem lezen volkomen uit de duim gezogen zijn (bijvoorbeeld de maagdelijke geboorte, zijn afstamming van David). Bepaalde dingen zijn volslagen onbenullig, zoals het veranderen van water in wijn op een feestje. Weer andere dingen zijn volslagen overdreven, zoals de laatste zin in het evangelie van Johannes:


Er zijn echter nog vele andere dingen die Jezus gedaan heeft; indien deze één voor één beschreven werden, dan zou, naar ik meen, de wereld zelf de boeken die geschreven werden, niet kunnen bevatten.


Ten eerste was het optreden van Jezus bijzonder kort, en ten tweede vermelden alle verslagen voor het merendeel dezelfde gebeurtenissen en uitspraken en beslaan alle verslagen maar enkele luttele bladzijden, ten derde horen we in de brieven van de apostelen nauwelijks in de evangeliën onvermelde zaken, en ten vierde zijn alle opgetekende gebeurtenissen en uitspraken die wel veel meer over Jezus zeggen nooit aanvaard als zijnde authentiek, maar noemen we die zonder enige twijfel 'bedenksels'.
Weer andere dingen, zoals de opstanding, zijn verslagen zo vol met tegenstrijdigheden, berusten bovendien op verhalen van zo weinige ooggetuigen (die allemaal voor 100% christen waren) dat het te gek is om los te lopen dat de God van het heelal het geloof in zo'n onmogelijk verhaal als voorwaarde stelt tot de behoudenis van de mens.


De gedachten die mij het meest aan het denken hebben gezet werden 200 jaar geleden uitgesproken door Thomas Paine in zijn boek The Age of Reason en vele malen herhaald in dit boek. Hij schrijft dat het christendom ‘religieus atheïsme’ genoemd zou kunnen worden. Hij bedoelt hiermee het volgende:

Terwijl de schepping van het universum in alles uitroept dat God groot is en oneindig verheven, maakt het christendom van godsdienst een belabberde, miezerige vertoning: Ten eerste gaat het christendom uit van de volkomen verdorvenheid van de mens en de gehele schepping. Zij vervolgt met te zeggen dat de gehele schepping in de ban van de Satan is. Dit zouden we met recht het toppunt van negativiteit en de ontkenning van God kunnen noemen. En ten tweede vervolgt het christendom op deze manier: het biedt de mensheid verlossing aan die komt in de vorm van een bloedoffer, waarmee God verzoend moet worden. Alweer wordt God verlaagd tot iets belachelijks laags en wreeds en primitiefs. Dan krijgen we de derde absurditeit: terwijl de God van het heelal zo groot en verheven is dat we aan zijn grootheid op geen enkele adequate manier recht kunnen doen, maken christenen van de mens Jezus God.

Hoe groot en verheven Jezus als mens ook geweest is, het is een belediging voor God Jezus aan God gelijk te stellen. Een mens kan je en mag je niet tot God verheffen.

Op deze manier wordt het christendom een ‘religieus atheisme’; op alle manieren wordt in het Nieuwe Testament de grootsheid en verhevenheid van God verkleind. God verandert in een Man die af en toe lief is, dan weer boos, die zich bemoeit met allerlei pietluttige dingen zoals het doodslaan van Annanias en Saffira enz. ALSOF HIJ MENS IS, en gelovigen staan tegenover God als een slavenvolk ten opzichte van een absoluut heerser uit de antieke tijd.

Paine schrijft als conclusie: Het christendom als godsdienst is te vergelijken met de avondschemering die maar een paar ogenblikken verwijderd is van de nacht.


Met je vraag "Wat denk je trouwens van Jezus?" laat je zien dat je nog steeds niet begrijpt waar het hier om gaat. Je kan slechts fundamentalistisch denken. Sla een fundamentalistisch boek op (bijvoorbeeld Josh McDowell, Evidence that demands a verdict), en je zult om de oren geslagen worden met redeneringen zoals 'Indien Jezus' claim Gods Zoon, de Waarheid en het Leven te zijn niet waar is, is het alternatief dat Hij een gestoorde gek was, een geesteszieke'. Deze redenering wordt dan gedaan in de verwachting dat een redelijk iemand dat laatste van Jezus niet zal zeggen en men dus triomfantelijk uit kan roepen dat Hij dus wel God móet zijn. Maar fundamentalisten begrijpen nooit dat het niet om deze twee onmogelijke alternatieven kan gaan; ze zijn allebei onwaar. De waarheid is veel eenvoudiger: de Jezus van de evangeliën is een imaginair kunstproduct, een product van een paar generaties fantasievol denken op de godsdienstige manier eigen aan die tijd, een product van godsdienstige illusies, vrome gedachtengangen volgens het antieke voorstellingsvermogen. Het heeft weinig of niets met historiciteit te maken.
Jouw vraag "Wat denk je trouwens van Jezus" is van dezelfde strekking als "Wat denk je trouwens van Frodo in Tolkiens boek The Lord of the Rings?" En hiermee heb je mijn antwoord gelijk ook: een geweldig boek, een geweldige inspiratie.

"Wat vind je van Jezus als Hij demonen uitdrijft?" Wel, geweldig dat Hij dat doet, en het kwade door het goede overwonnen wordt, en dat Hij met demonen kan praten, ze kan indelen in soorten en af en toe met ze onderhandelt, maar aangezien demonen niet bestaan heeft het weinig met realiteit te maken. Het zijn even spannende verhalen als het wedstrijdje toveren tussen Mozes en de Egyptische geleerden of de hand die opeens verschijnt in het paleis van de koning om een kreet op een muur te schrijven.
"Wat vind je van Jezus als Hij doden opwekt?" Wel, alweer geweldig dat Hij dat zo maar doet, maar de mythologische geschiedenis staat vol met doden die opgewekt worden, zelfs in de bijbel komt het meerdere malen voor. Wat moeten we met zulke verhalen? Geef mij Alexander Fleming maar die penicilline uitvindt en het gehele menselijke ras daarmee redt! Dat is daadwerkelijke verlossing voor de mensheid.
"Wat denk je van Jezus als Hij sterft en er een aardbeving plaatsvindt en honderden mensen uit hun graven opstaan?" Alweer geweldig hoor, maar een beetje vreemd toch dat zulk goddelijk ingrijpen op aarde geen enkele sporen achterlaat. Overal had je dus die wonderbaarlijk opgewekte mensen in Jeruzalem rondlopen, maar ze blijven volkomen onopgemerkt in de geschiedenis. Zelfs Petrus in zijn eerste preek in Handelingen om mensen te bekeren tot het christendom rept er met geen woord over.
"Wat vind je van Jezus die als een spook op het water loopt en Petrus een lesje geloven leert?" Ook een prachtig verhaal hoor. Alleen ietwat vreemd dat in 2000 jaar tijd niemand dit staaltje geloven in de praktijk heeft gebracht, al zou het duizenden keren van pas gekomen zijn! Ook vreemd dat niemand die bergen kan verzetten en er niemand is die de beloofde 'grotere dingen' doet dan Jezus, terwijl er toch ontelbaren oprecht in geloofd hebben.
"Wat denk je over Jezus wanneer je leest 'En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, de heerlijkheid als van de Eniggeborene Gods?" Wel, ik denk dat ik nu maar ophoud met over die dingen nog iets te denken, het is namelijk volstrekt onverstaanbare taal voor ons moderne mensen. Natuurlijk weet ik wat er in eeuwenlange theologische bespiegelingen over gezegd is, en die gedachten begrijpen we best. Maar als ik er met mijn moderne menszijn over denk zijn het gedachten waar ik totaal niets mee kan doen. 'Eniggeborene Gods', 'Woord wordt vlees'...Het is als een zak met een kaartje: 'Dit is het meest verhevene'. Je doet de zak open en leest over iemand die meteen in het hoofdstuk erop water in wijn verandert, in de hoofdstukken daarop zichzelf voor God uitmaakt of door anderen daarvoor uitgemaakt wordt. En voor een groot gedeelte van de rest is het maar ruziemaken met schriftgeleerden voor wie het een zonde is als je iemand op de sabbat betermaakt, of jezelf tot God verheft. En deze mensen die Hem een godslasteraar noemen proberen Hem telkens 'te grijpen', (ze worden vaak 'de Joden' genoemd, alsof Jezus zelf geen Jood was...)maar het lukt maar steeds niet, 'want zijn ure was nog niet gekomen'...
"Wat zeg je van Jezus wanneer de hemel geopend wordt, engelkoren verschijnen, sterrenwichelaars uit het oosten met kostbare geschenken komen opdagen, sterren boven zijn kribbe blijven stilstaan, Herodes babies vermoordt, de hemel alweer opgaat en ditmaal een duif nederdaalt begeleid met een goddelijke stem, en de hemel weer eens opengaat en Mozes en Elia een praatje maken met de godmens...

Wacht even...er gaat nu toch wel een lampje branden, nu begrijp ik het eindelijk: het is religieus drama! Het is mythologie, het is verbeelding, het is Tolkien, een tragedie van Shakespeare, een opera van Wagner, het is Hollywood. Iedere lering, ieder diep gevoel dat eigenlijk niet onder woorden gebracht kan worden, omdat woorden te kort schieten, wordt door de mens in de vorm van kunst gegoten, in de vorm van een spektakel, in adembenemende en bloedstollende taferelen.

Voor iemand die vanwege religieuze indoktrinatie nog niet overtuigd is van bovenstaande uitleg (vreemd dat deze gelovigen er nooit moeite mee hebben deze mythologie in alle andere mythische verhalen te onderkennen), is er nog één bewijsvoering die de doorslag geeft. Een gelovige is slechts getraind om te geloven. De waarheid wordt de gelovige altijd onthouden onder het vrome voorwendsel dat geloof en niet kennis het essentiële is. De wijzen van de wereld worden in het Nieuwe Testament zelfs gehoond, omdat er geen ander wapen tegen gezond denken meer gevonden kan worden. Maar indien de gelovige nog in staat is om enigszins objectief te denken, dan volgt hier het recept dat voorgoed een eind maakt aan twijfels: Ga de brieven van Paulus lezen. Op elke bladzijde van zijn schrijven zal dit je in het gezicht schreeuwen: de Jezus van de evangeliën ontbreekt volkomen! Paulus, die zijn brieven schreef vóórdat de evangeliën geschreven werden, rept met geen woord over Maria, Jozef, maagdelijke geboorte, Bethlehem, Herodes, de uitspraken van Jezus. Hij kent geen Johannes de Doper, heeft nooit gehoord van een Bergrede, weet totaal niets van Jezus' gelijkenissen, heeft niets te vermelden over de hel, heeft nooit gehoord over een wonder van Jezus, is totaal niet geïnteresseerd in enige wijsheid of leringen die Jezus ooit uitsprak. We kunnen er volkomen zeker van zijn dat als Paulus met het leven en de uitspraken van Jezus, zoals ze in de evangeliën opgetekend zijn, bekend was, hij op z'n minst af en toe die woorden aangehaald zou hebben, of er uitleggingen aan had gegeven, of gewezen zou hebben op allerlei hoogstopmerkelijke gebeurtenissen. Maar niets van dit alles, geen woord. Niets over het OnzeVader, de verloren zoon, de barmhartige samaritaan, de opwekking van Lazarus, de intocht in Jeruzalem enz. Paulus kreeg last met de andere discipelen omdat hij het evangelie onder de heidenen predikte. Wat zou gemakkelijker zijn geweest dan deze zaak af te handelen door even de laatste woorden van Jezus aan te halen ('Gaat heen, predikt de boodschap van het evangelie onder alle naties en doopt hen in de naam van...'). Alleen al het feit dat deze kwestie opkwam laat overduidelijk zien dat niemand weet had van zulke uitspraken van Jezus in de begintijd. Paulus predikt slechts een Christus die gedood werd, opstond uit de dood en verheerlijkt werd door God; dit alles speelt zich af in een mythische wereld, dwz overeenkomstig alle andere mysteriegodsdiensten die er in de hellenistische wereld de ronde deden. De evangeliën zijn een later opgemaakt verhaal om Jezus in te kleuren. Ze zijn op geen enkel feit gebaseerd. Jezus werd 40 tot 100 jaar later ingekleurd op wel 20 verschillende manieren (er zijn tenminste 20 verschillende evangeliën bekend). De apocryfe evangeliën zijn niet absurder of van latere datum dan de evangeliën die wél in de bijbel zijn gekomen. Onderling zijn ze allemaal volkomen tegenstrijdig, zelfs ondanks het feit dat Mattheüs Marcus, en Lucas eenzelfde bron hebben gebruikt. En de "gebeurtenissen" in de evangeliën zijn precies volgens alle andere antieke heldenmythen: Geboren uit een maagd, verschijning van ster bij geboorte, aanbidding door wijzen, kan water in wijn veranderen, zieken genezen, duivels uitwerpen, gedaanteverwisseling ondergaan, verraden, herinnerd met een heilige maaltijd van brood en wijn (vlees en bloed van de redder), bezoek aan de onderwereld, opgestaan uit de dood en ten hemel gevaren enz. De oude kerkvaders kregen voortdurend de kritiek te horen dat al de dingen die ze zeggen ook in andere religies voorkomen. De christelijke kerk legde daarom steeds sterker de klemtoon op het letterlijk waar zijn van al die dingen, om de christelijke godsdienst te laten zegevieren over alle andere. Justinus de Martelaar schrijft: "Maar wanneer ze beweren dat Dionysos uit de dood herrees en ten hemel voer, is het niet overduidelijk dat de Satan de profetieën van God imiteert?"


Blauwe Vlieg:

-Ik zat eens op de wand van een universiteit, speciaal voor gelovige jongeren. Hier werd dan wel op een wetenschappelijke manier onderwezen, met altijd de invalshoek van de Bijbel en het geloof. Een moeder van een van de studenten zei dat ze eigenlijk toch wel een beetje bang was te horen dat haar zoon wilde studeren. Zou dat niet slecht zijn voor de beleving van zijn geloof? Ik vond dat op dát moment bij moeder en zoon de oogkleppen hadden moeten afvallen: als het geloof en de Bijbel en God zo echt en goed zijn, kan dat toch een universitaire studie en wetenschappelijk onderzoek glansrijk doorstaan? Kennelijk had die vrouw haar eigen twijfels al, maar kon ze daar niets mee, bang dat ze dan haar geloof niet langer kon volhouden.


Rereformed:

-Bovenstaande is de moeite waard om te overdenken omdat het de kern van ons leven aanraakt.

Ons wereldbeeld staat aan de basis van ons mensenleven. Het is vreselijk moeilijk om op te bouwen en wanneer je er dan later aan gaat sleutelen wordt het nog moeilijker. De benauwdheid van het leven heeft voor velen tot gevolg dat men zich aan bepaalde dingen maar hardnekkig blijft vastklampen en niet bereid is dingen te herzien of er dieper op door te denken.

Een ieder weet uit zijn eigen tienertijd hoe moeilijk het is een wereldbeeld op te bouwen waar je wat mee kunt; het is psychisch een vreselijk zware tijd en wie wil zoiets nog weer eens meemaken?...en wie weet dan nog weer eens...Ook lijkt mij dat voor vele mensen een geestelijke luiheid de oorzaak is voor gemakkelijke oplossingen.

Het is psychologen ook vaak opgevallen dat mensen op een bepaalde leeftijd opeens weer behoefte hebben alles weer eens opnieuw op een rijtje te zetten. Het is alsof we bepaalde fases in het leven door moeten gaan. Soms zijn er tijden in ons leven dat we gewoon niet in staat zijn diep na te denken over het leven. Vaak ook zet een bepaalde traumatische gebeurtenis de raderen weer aan het werk.

Iemand die zich hiervan bewust is en er zijn best voor doet voortdurend geestelijk fris, leergierig en lenig te blijven heeft hiervan volgens mij veel baat, maar met deze stof komen we nooit op een eindpunt, dat is juist het eerste wat je gaat beseffen wanneer je in filosofie of theologie verder denkt.

We kunnen ons bijvoorbeeld verbazen over de reaktie van de gelovige ‘alles maar te aanvaarden als de wil van God’, maar als je God na jaren van geestelijke noeste arbeid aan de kant zet in je denken kun je in de praktijk ook tot precies dezelfde reaktie komen. Je aanvaard dan bijvoorbeeld alles als ‘de onverbiddelijke wil van de natuurwet’. Of het nu Gods wil is wat er gebeurt, of de natuurwetten die er de oorzaak van zijn, het maakt in de praktijk van het leven niet uit: we moeten het wel aanvaarden. Zo geloofden mensen duizenden jaren geleden al in Het Lot en zijn we nog steeds op dezelfde plaats in ons leven. Een ander zou zeggen: waar heb je je nu zo druk om gemaakt al die tijd? Maar wat wel uitmaakt is of we echt vrede met het leven hebben of er altijd mee in de knoop blijven zitten. Ook het in de knoop zitten zou een legitiem leven kunnen zijn, maar het kan nog erger: er wanhopig van worden. Het christelijk geloof heeft namelijk een gruwelijke keerzijde: je eraan onttrekken zonder kleerscheuren is niet mogelijk. Het geloof bedreigt afvalligen met verdoemenis en nog grotere goddelijke straf dan de onwetenden! Deze keerzijde komt meteen in werking wanneer een vroom iemand twijfels voelt opkomen.


Wat de gecompliceerdheid van het leven betreft, ik heb vaak gedachten dat je toch soms in paradoxen moet leven om de hoogste wijsheid op te doen. Je moet je bijvoorbeeld neerleggen bij de feiten van het leven en tezelfdertijd je er altijd tot bloedens toe ertegen verzetten, alsof de feiten niet bestaan. Het is allebei waar. Dit soort paradoxen kom je overal in het leven tegen. Zo zou men ook kunnen blijven geloven terwijl men aan de andere kant niet meer kan omschrijven waarin men nu eigenlijk gelooft.


Wie weet is de grootste paradox van ons moderne leven juist dit: God ‘bestaat’ niet, en toch zou een mens er goed aan doen te geloven in God om het leven ten volste te leven.


Op het gevaar af dat ik totaal verkeerd begrepen word, zal ik het toch zo zeggen om het duidelijk te maken: Donald Duck bestaat niet, maar toch is hij voor miljarden mensen op aarde een ‘levend’ begrip. Het is volslagen absurd je tijd te verspillen aan het zoeken naar de echte Donald Duck die achter het stripverhaal staat en te zien in hoeverre het stripverhaal aan de echte persoon recht doet. Donald Duck is niet afhankelijk van ‘echt bestaan’. Hij leeft zijn leven volledig in de verbeelding van de mens. Iedereen kan het met een ander over Donald Duck hebben en iedereen begrijpt waarover je het dan hebt. Iedereen weet ook te vertellen over zijn karakter en weet altijd ongeveer wat in het verhaal wel en niet voorkomt, hoe het wel of niet kan eindigen, welke figuren er wel of niet om hem heen een rol spelen enz.

Indien iemand het voorgaande godslasterend vindt, zeg ik dat ik met zekerheid kan zeggen dat welke verheven gedachten hij of zij ook maar over God koestert, die gedachten slechts een ‘Donald-Duck-beeld’ van God geven in vergelijking tot wat God werkelijk is. Juist omdat de moderne mens er achter is gekomen hoe gecompliceerd het universum en het bestaan is, moeten wij tot de conclusie komen dat we moeten zwijgen over God. Hij ‘bestaat’ niet voor ons, omdat Hij niet in menselijke begrippen omschreven kan worden. Hoeveel keer heb ik Hem benadeeld in dit boek door Hij/Hem te schrijven!


En toch roep ik op om in God te geloven. Maar de voorwaarde is: we moeten een geloofwaardig geloof opbouwen. We kunnen aan deze voorwaarde slechts op één manier voldoen; alleen door het begrip God zó in te vullen: Het begrip God staat voor onze hoogste inzichten, ons hoogste menszijn.









De wereld van de hoogvlieger

Blauwe Vlieg:

-Als ik goed gelezen heb, ben je zelf theoloog, Rereformed. Hoe heb je in jezelf weer mogelijkheden gevonden om jouw God toch goed te laten zijn? Om je ‘geloof te redden’ door je God voordelig te laten zijn, op zo een manier dat je Hem niet de rug toe hoeft te keren? Want die pijnlijke weg zou je waarschijnlijk liever niet gegaan zijn, lijkt me.


De Vlinder:

-Maar dan weet je toch diep van binnen dat je jezelf voor de gek houdt? Je kunt niet zomaar een God gaan creëren die jou het beste aanstaat, al lijken veel mensen dat wel te doen. En dat sterkt veel atheïsten weer in hun overtuiging.


Rereformed:

-Jazeker kan dat wel. Indien miljarden mensen het kunnen, dan kan ik het toch zeker ook! Af en toe schep ik ook mijn eigen hel. Dat doen zelfs atheïsten! Het is alleen niet juist dit een ‘voor de gek houden van onszelf’ te noemen; geloven is namelijk het scheppen van het mooiste kunstwerk in onze gedachten.

Maar het is je nu toch wel opgevallen dat ik in God blijf geloven door Hem steeds groter te maken. En met zijn groter worden wordt God steeds ondefinieerbaarder, vager, zodat ik steeds minder in de valkuil zal vallen het over God te moeten hebben. Wij behouden ons godsgeloof en daarmee onze zielsrust en ons diep innerlijk geluk door Hem steeds verder buiten ons gezichtsveld te verheffen, door het opgeven van onze kinderlijke naieve gedachten over God, door steeds minder het geloof in te kleuren met dogma's en antieke voorstellingen. Wij moderne mensen kunnen niet anders dan toegeven dat God zich niet openbaart in de vorm van een antieke boekreligie. Het is een waandenkbeeld te veronderstellen dat God op een berg Sinaï verschijnt en een conversatie houdt met Mozes, ja, zelfs met een beiteltje de tien geboden voor mensen op een stenen tafel grift. Het boek waarop men zich beroept is niet van God uitgegaan, maar het produkt van de gedachten van de mens over God en dat haalt God in deze tijd zover naar beneden dat Hij een onbenulligheid is geworden. Alleen door tot een modern begrip van God te komen, op dezelfde manier als we een modern begrip van het universum hebben gekregen, kunnen we met godsdienst verder.


Moderne mensheid is tot de conclusie gekomen dat God zich alleen openbaart in de werking en het bestaan van de natuur, het universum om ons heen, en in onze eigen ideeën over Hem.

Nu is het in het geheel niet zo dat ik door in het leven deze moderne kennis op te doen in een tragisch figuur verander. Let wel, het instorten van je naieve geloof uit je jeugdjaren is een enorme crisis. Het voelt eerst aan alsof je invalide bent geworden. Maar deze crisis is slechts tijdelijk. Het kan ook vergeleken worden met het doorlopen van de tienertijd in het leven van de mens. Ikzelf heb nooit het gevoel gehad dat ik erdoor verbitterd ben geworden. Ik heb mijn oude geloof opgegeven juist omdat ik zag dat het niet strookte met de hoogste idealen waarvoor ik wil leven. Ik wilde opstijgen tot iets hogers.

De prachtigste menselijke ideeën en idealen kun je met recht fantasieën noemen. Maar het is helemaal niet logisch om ze daarom maar met een glimlachje af te danken als nutteloos. Je zou ze moeten beschouwen als de hoogste menselijkheid die je in jezelf kan vinden, en dat noem je de stem van God. Op precies dezelfde manier als een symfonie van Beethoven tot de hoogste menselijkheid behoort. Je noemt het een symfonie, terwijl je dezelfde ‘geluidstrillingen in de lucht’ ook van generlei waarde kunt beschouwen als je je niet tot hoogontwikkeld mens ontwikkeld hebt en niets van muziek begrijpt maar je slechts op natuurkunde concentreert.

Natuurlijk creëert de mens van alle tijden wel degelijk zijn eigen God. Maar dit in te zien is helemaal niet tragisch. Integendeel: wanneer je het eindelijk inziet geeft het jou de mogelijkheid een symfonie van ongeëvenaarde kwaliteit te scheppen in je eigen leven! Wij moderne mensen hoeven niet meer datzelfde eeuwenoude deuntje in te studeren, te eerbiedigen en altijd maar weer op te dreunen. Wij zijn gepromoveerd tot componisten met een enorm arsenaal aan kennis, techniek en inzicht. Als gevolg kunnen we opklimmen tot iets veel hogers dan wat we in vroegere tijden gezien hebben.

Voor het moderne leven is het buitengewoon belangrijk in te zien dat het niet uitmaakt of we onszelf zien als gelovigen of atheïsten. Het is volkomen bijzaak. Iedereen streeft ernaar een leven te leiden waarin hij zijn hoogste menszijn tot uiting wil doen komen. Wanneer hij op die manier leeft kan de één dit ‘godsdienst’ noemen en een ander wellicht ‘humanisme’. Wat doet het ertoe? Iemand die ‘godsdienstig’ is verschilt van de ‘ongelovige’ slechts op één manier: Hij gebruikt alleen maar een andere terminologie. Lees het opnieuw en laat het tot je doordringen:


Iemand die ‘godsdienstig’ is verschilt van de ‘ongelovige’ slechts op één manier: Hij gebruikt alleen maar een andere terminologie.


Hetzelfde zien we wanneer we binnen in het ‘godsdienstige’ een waaier van godsbeelden tegenkomen. Wanneer we aan iemand vragen of hij/zij in God gelooft, en het antwoord is ‘ja’, dan vertalen we dat antwoord door ons in te beelden dat de ander eenzelfde godsbeeld heeft als wijzelf. In werkelijkheid zijn er talloze verschillende godsbeelden. En zegt iemand ‘nee’ dan vervolgen we meteen met de vraag waar hij/zij dan wel in gelooft. Met die vraag bedoelen wij te willen weten hoe iemand zijn hoogste mensheid wil invullen. Waar grote denkers vaak op uitkomen is dat we in werkelijkheid in het geheel geen realistisch godsbeeld kunnen opbouwen, omdat het ons allemaal te boven gaat, maar slechts bezig zijn met taal. We schermen dus alleen maar wat met woorden. Het grote welles-nietes topic ‘bestaat God’ is slechts een onnozele ontmoeting tussen mensen met verschillende terminologie en te weinig kennis zodat ze voortdurend elkaar irriteren door elkaar niet te kunnen verstaan.

Het enige probleem waar wij mensen dus mee zitten is niet die moeilijke werkelijkheid om ons heen, want die is voor een ieder even moeilijk, maar juist de vereenvoudiging ervan. Vanwege de vereenvoudiging komen wij op een bepaalde ‘godsdienst’ of ‘zienswijze’ en scheiden wij ons daarmee af van anderen die het anders zien. DIT is de mens die je tragisch kan noemen. Hij ziet niet in dat de werkelijkheid veel gecompliceerder is; bovendien bouwt hij niet zijn eigen wereld op.

Iemand die niet zelf zijn eigen God creëert is zielig, want hij zal nooit gelukkig zijn. Hij loopt zijn hele leven in kleren van een ander.

Wanneer je inziet dat illusies een 'voor de gek houden van jezelf' is, moet je de illusies waarin je leeft op een hoger plan brengen. We leven in de illusies die we voor onszelf creëren, maar hebben daardoor juist de mogelijkheid de voor ons mensen allermooiste illusies te scheppen.

Illusies scheppen is juist het mooiste wat je in je leven kan doen. Maar schep muziek die op echte instrumenten gespeeld kan worden, muziek die echt klinkt.