Robert Ingersoll: Enige vergissingen van Mozes
Hoofdstuk 2




Scholen zonder ideologie

Het is ook mijn wens de scholen vrij te maken. Wanneer een professor van een hogeschool een feit, een waarheid vindt, moet hij hierover vrij mogen spreken, zelfs indien het onverenigbaar is met hetgeen de Bijbel ons vertelt. De publieke opinie mag de professor niet dwingen zulke waarheden maar stil voor zich te houden, zoals een indiaan een parel in zijn hand houdt en hem wegwerpt. Op een enkele uitzondering na bestaat er in de Verenigde Staten geen hogeschool waar de waarheid altijd welkom is. Zodra een leraar de inspiratie van de Bijbel ontkent, krijgt hij zijn ontslag. Indien hij een feit ontdekt dat niet overeenstemt met de Schrift, des te slechter voor het feit en in het bijzonder voor de vinder ervan. Hij mag het verstandelijk vermogen van zijn leerlingen niet met bewijzen bederven. Hij moet trachten elke waarheid op de ťťn of andere wijze met het bijgeloof der Joden in overeenstemming te brengen, of het nu mogelijk is of niet.

De wetenschap heeft niets met geloof gemeen. Feiten en wonderen sluiten elkaar uit en zullen dus nooit met elkaar overeenstemmen. Het zijn gezworen vijanden van elkaar. Wat heeft godsdienst met feiten te maken? Niets. Bestaat er een Doopsgezinde wiskunde, een Katholieke sterrenkunde of een Anglicaanse plantkunde? Waarom dus moeten er scholen bestaan op ideologische basis? Men behoort toch enkel onderwijs te geven in hetgeen we weten. Ons belastinggeld wordt niet betaald om raadsels op te lossen via geloofsovertuigingen. De school zonder ideologie is dus van levensbelang voor ieder volk, en het mag niet aangetast worden met de klamme en dorre handen van het bijgeloof.
Zolang er geen duidelijke scheiding tussen kerk en school bestaat zal ons schoolsysteem nooit op hoog peil staan. Zolang de verminkte verhalen van een barbaars volk door priesters en professoren worden voorgetrokken boven het menselijk verstand, kan er maar weinig nut uit school of kerk voortkomen. In plaats van professoren die iets uitvinden te ontslaan, zou men er beter aan doen hen te ontslaan die nooit met iets nieuws komen. Iedere wetenschapsman moet ervan verzekerd kunnen zijn dat onderzoek voor hem geen gevaar op zal leveren, dat zijn broodwinning niet afhangt van de resultaten van het onderzoek, en dat zijn salaris niet zal worden ingetrokken wanneer hij tot de slotsom komt dat die oude Joden niets van de gehele geschiedenis van de wereld afwisten. Bovendien is het ook niet eerlijk dat de Katholieken voor de Protestantenschool moeten bijdragen, evenmin dat ongelovigen en atheÔsten belasting moeten betalen voor scholen op religieuze basis.

De wetenschap heeft niets te maken met sektegeest. Mensen hebben elkaar nooit vervolgd omdat zij in de wiskunde niet met elkaar overeenstemden. Gezinnen worden nooit verdeeld vanwege de resultaten in de botanie, en naar aanleiding van de sterrenkunde zal iemand nooit zijn vader en moeder haten. Alleen over dingen waarvan de mensen eigenlijk totaal niets met zekerheid weten, vervolgen zij elkaar. De wetenschap brengt geen zwaard, maar vrede. Zolang het geloof op de scholen overheerst, deugt de wetenschap niet. De scholen moeten worden opgedragen aan de Wetenschap der Eeuwige Waarheid. Wij moeten iedere leraar toestaan om zoveel mogelijk feiten (waarheden) te verzamelen als hij maar kan om ons licht te schenken en de Natuur te begrijpen, onverschillig waar de feiten ons brengen. Wij moeten hem toestaan eerlijk te zijn voor zichzelf, volstrekte eerlijkheid van uitspraken moet zelfs van hem verlangd worden. Hij moet weten dat hij geen enkel boek hoeft te ontzien, evenmin de uitspraken van overledenen of nog levende authoriteiten. Van hem moet slechts verwacht worden dat hij alles onderzoekt en op basis van zijn eerlijke opinies uitspraken doet terwijl hem de waarborg wordt gegeven dat hij de vruchten van zijn onderzoek volkomen zonder vrees aan ons mag voorleggen.

Vele wetenschappers die onder hun collega's geen naam konden maken, proberen tegenwoordig erkenning van de Kerk te krijgen met het uitgeven van vage en onduidelijke theorieŽn over de overeenstemming van Genesis met de geologie. Precies zoals huichelaars gewoon zijn, vereenvoudigen deze lieden de zaken en verdraaien en veranderen zij de feiten en betekenis der woorden, zodat ze er in slagen van andere huichelaars handgeklap te ontvangen. Maar onder de ware wetenschappers worden deze mensen gewaardeerd zoals veldheren de marktkooplui waarderen, die hun waar aan beide legers aanbieden. Ongetwijfeld zal er eens een tijd komen dat de welvaart van volken niet meer verkwist zal worden aan propaganda voor geloven berustend op onwetendheid en overtuigingen gebaseerd op wonderen. Er zal ooit eens een tijd komen dat kerken en kathedralen ten nutte van de mens gebruikt zullen worden, dat predikanten en priesters de ontdekkingen van de levenden van hoger belang zullen achten dan de dwalingen van de doden; een tijd waarin de waarheden van de Natuur de "heilige" leugens van het verleden van tafel zullen vegen, en een enkel feit van meer betekenis zal zijn dan alle wonderen van de Heilige Schrift. Wie kan zich de vooruitgang van de wereld indenken, indien al het geld dat nu verkwist wordt aan bijgeloof, besteed zou worden aan het schenken van kennis aan iedereen ter wereld, om iedereen op te voeden en iedereen te beschaven? Wanneer elke kerk een school wordt, elke kathedraal een hogeschool, elke geestelijke een onderwijzer en al hun toehoorders gezonde en eerlijke denkers worden, dan en niet eerder zal de droom van de dichter, van de patriot, van de filantroop en van de wijsgeer tot een werkelijke en gezegende waarheid worden.